به گزارش ایرنا، تغییر سبک زندگی و گذار از خانوادههای گسترده به هستهای، پدیده «تکفرزندی» را به یکی از واقعیتهای ملموس جامعه امروز تبدیل کرده است؛ الگویی که اگرچه ریشه در مسائل اقتصادی و اجتماعی دارد، اما سایه سنگین آن بر روانشناسی تربیتی کودکان غیرقابل انکار است. در این میان، خانوادههایی که به تکفرزندی روی آوردهاند، اکنون در چالشهای تربیتی قرار دارند.
بسیاری از والدین بر این باورند که با حذف رقیب عاطفی (خواهر یا برادر)، تمام امکانات و توجهات را برای شکوفایی تنها فرزندشان بسیج کردهاند، اما کارشناسان معتقدند این سکه روی دیگری نیز دارد؛ رویی که در آن تنهایی، وابستگی مفرط و فشار برای قهرمان بودن میتواند بلوغ عاطفی کودک را به مخاطره بیندازد.
در همین راستا و برای واکاوی ابعاد تربیتی این پدیده، خبرنگار ایرنا به سراغ راحله شهریاری، روانشناس بالینی و مشاور خانواده مرکز بهداشت شهرستان بیرجند رفته است تا تلههای پنهان در مسیر تربیت تکفرزندان و راهکارهای عبور از این چالشها را بررسی کند.
روانشناس بالینی و مشاور خانواده مرکز بهداشت شهرستان بیرجند، روز پنجشنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا به واکاوی این پدیده پرداخت و گفت: مهمترین چالش تکفرزندی، احساس تنهایی کودک و کاهش تجربه تعامل روزمره با همسالان در محیط خانگی است که میتواند فرصت تمرین مهارتهایی مانند همکاری، حل تعارض و سازگاری را محدود کند.
راحله شهریاری با اشاره به اینکه تربیت تکفرزند اگر آگاهانه نباشد، میتواند به الگوهای ناسالم منجر شود، به هفت خطای رایج والدین اشاره کرد و گفت: حمایت و توجه افراطی نخستین تله است؛ والدین به دلیل داشتن تنها یک فرزند، گاهی بیش از حد کنترلگر میشوند که نتیجه آن کاهش استقلال و افزایش اضطراب در کودک است.
وی برآورده کردن تمامی خواستهها و قرار دادن کودک در مرکز توجه دائمی را از دیگر آسیبها برشمرد و افزود: این رفتارها منجر به پایین آمدن آستانه تحمل ناکامی و شکلگیری روحیه خودمحوری در کودک میشود لذا والدین باید مرز بین دنیای بزرگسالان و کودکان را حفظ کرده و با نه گفتنهای منطقی، صبر و اولویتبندی را به فرزند خود بیاموزند.
وی نسبت به فشار بیش از حد برای موفقیت هشدار داد و تصریح کرد: برخی والدین تمام آرزوهای دستنیافته خود را روی تنها فرزندشان متمرکز میکنند که این امر موجب کمالگرایی ناسالم و ترس از شکست در کودک میشود.
روانشناس مرکز بهداشت بیرجند با بیان اینکه نباید به تکفرزند نقش «دوست صمیمی» یا همراز بزرگسال داده شود، یادآور شد: این کار باعث بلوغ زودرس عاطفی و فشار روانی بر کودک میشود؛ لذا حفظ رابطه والد-کودک متناسب با سن فرزند، الزامی است.
وی تجربه نکردن تعارض و مذاکره به دلیل نداشتن خواهر و برادر را یکی دیگر از چالشها دانست و گفت: این کودکان ممکن است در بزرگسالی در کارهای تیمی یا تحمل اختلافات دچار مشکل شوند، بنابراین والدین باید عمداً فرصتهایی را برای تعامل با همسالان فراهم کنند.
شهریاری در ادامه این گفت وگو، راهکارهای مؤثری را برای مدیریت بهتر خانوادههای تکفرزند ارائه داد و افزود:تقویت روابط اجتماعی از طریق کلاسهای گروهی، ورزش و ارتباط نزدیک با فامیل میتواند خلاء نبود خواهر و برادر را جبران کند.
وی بر تقویت استقلال تأکید کرد و افزود: واگذاری مسئولیتهای متناسب با سن، مانند مرتب کردن وسایل و کمک در کارهای خانه، از وابستگی بیش از حد جلوگیری میکند، همچنین والدین باید از مقایسه مداوم فرزندشان با دیگران بپرهیزند و بر رشد فردی او تمرکز کنند.
این مشاور خانواده یادآورشد: تکفرزند بودن یک مزیت بزرگ یعنی امکان توجه عمیقتر والدین را نیز به همراه دارد لذا اگر این توجه به شکل سالم و از طریق گفتگو و فعالیتهای مشترک باشد، منجر به ارتقای اعتمادبهنفس و تمرکز بالای کودک میشود؛ چرا که در نهایت، سبک تربیتی تعیینکننده است و تعداد فرزندان در این میان نقشی ندارد.
