به گزارش خبرنگار ایرنا، امیر حسینی جمعه شب در میز گفتوگوی دانشگاهیان و مردم با موضوع جنگ رسانهای و تحول در نظام آموزشی کشور که در حاشیه تجمع مردمی میدان مادر بیرجند اظهار کرد: امروز با نسلی مواجه هستیم که به واسطه ارتباط گسترده با رسانهها، فیلمها، سریالها، انیمیشنها، موسیقی، بازیهای رایانهای و فضای مجازی، از ظرفیتهای ذهنی و واژگانی متفاوتی نسبت به نسلهای گذشته برخوردار است.
وی افزود: نسل جدید دارای پیچیدگیها، استعدادها و توانمندیهای خاص خود است و برای تربیت این نسل باید با زبان خودش با او سخن گفت و همانگونه که در آموزههای اسلامی و در آیات قرآن کریم آمده است که پیامبران با زبان قوم خود سخن میگفتند، امروز نیز زبان نسل جدید، زبان رسانه است.
رسانه؛ زبان نسل جدید
استاد دانشگاه فرهنگیان بیرجند، رسانه را در شش قالب اصلی شامل محصولات نمایش خانگی، موسیقی، انیمیشن، فیلمها و سریالهای هالیوودی، بازیهای رایانهای و فضای مجازی دستهبندی کرد و گفت: هر یک از این قالبها حامل پیامها، ارزشها و جهانبینیهای خاصی هستند که بر ذهن و شخصیت نسل جدید تأثیر میگذارند.
وی با انتقاد از بخشی از تولیدات نمایش خانگی تصریح کرد: در سالهای اخیر برخی سریالهای نمایش خانگی به جای نمایش ابعاد مثبت جامعه، بر نقاط منفی و آسیبهای اجتماعی تمرکز کردهاند و در مواردی مصرف مشروبات الکلی، روابط غیراخلاقی، خیانت و استعمال دخانیات را به گونهای نمایش میدهند که گویی امری عادی یا حتی مطلوب است.
حسینی افزود: سازندگان این آثار معمولاً با این استدلال که سینما آینه جامعه است از عملکرد خود دفاع میکنند، اما باید پرسید چرا این آینه تنها نقاط تاریک جامعه را بازتاب میدهد و از نمایش نقاط روشن و ارزشهای مثبت غفلت میکند.
هشدار نسبت به پدیده «پرستش سلبریتی»
وی با اشاره به گسترش موسیقی کرهای میان نوجوانان و جوانان گفت: گروههایی مانند BTS، بلکپینک و سایر گروههای مشابه در میان نسل جدید محبوبیت زیادی یافتهاند و در فرهنگ غربی از این افراد با عنوان «آیدول» یا بت یاد میشود.
این استاد دانشگاه فرهنگیان با اشاره به مطالعات انجام شده در غرب درباره سندروم پرستش سلبریتی اظهار کرد: در برخی کشورهای اروپایی حتی کلینیکهایی برای بررسی و درمان این پدیده ایجاد شده است، زیرا در مواردی علاقه افراطی به سلبریتیها آثار روانی و اجتماعی جدی بر افراد بر جای میگذارد.
وی با اشاره به تأثیر بازیهای رایانهای گفت: بازیهایی نظیر Call of Duty، GTA، Civilization و دهها عنوان دیگر صرفاً ابزار سرگرمی نیستند بلکه حامل پیامها و نگرشهای خاص سیاسی، تاریخی و فرهنگی هستند.
حسینی افزود: در برخی بازیها بازیکن در نقش نیروهای آمریکایی قرار میگیرد و مأموریتهایی علیه کشورهای دیگر از جمله ایران و روسیه انجام میدهد و در برخی دیگر، روایتهای تاریخی به شکل متفاوتی بازسازی و حتی تحریف میشود.
وی تصریح کرد: برخی بازیها در کشورهای مختلف به عنوان ابزار کمکآموزشی برای آموزش تاریخ استفاده میشوند اما اگر سواد رسانهای کافی وجود نداشته باشد، همین محصولات میتوانند برداشت مخاطب از تاریخ، هویت و فرهنگ را دگرگون کنند.
استفاده آموزشی از فیلمها و سریالها
این استاد دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه در کشورهای غربی از فیلمها و سریالها به عنوان ابزار آموزشی بهره گرفته میشود، گفت: فیلمها و سریالهایی در حوزه سیاست، اقتصاد، فلسفه، امنیت و تاریخ وجود دارند که برای ارتقای سواد سیاسی، اقتصادی و تاریخی مخاطبان مورد استفاده قرار میگیرند.
وی ادامه داد: در کنار این ظرفیتها، برخی آثار هالیوودی نیز به تحریف تاریخ یا باورهای دینی میپردازند و لازم است از همین آثار برای ارتقای سواد رسانهای و نقد محتوای آنها استفاده شود.
حسینی با اشاره به برخی فیلمها و سریالهای غربی اظهار کرد: در بسیاری از این آثار به مؤلفههای اعتقادی همچون ایمان به پیامبران، فرشتگان، معاد و سایر باورهای دینی پرداخته شده و گاه تصویری متفاوت از آموزههای اسلامی ارائه میشود.
وی با اشاره به پژوهشهای انجامشده درباره فلسفه نهفته در انیمیشنها نیز گفت: در دانشگاههای آمریکا کتابهای متعددی درباره فلسفه پشت آثاری همچون باب اسفنجی، هری پاتر، آلیس در سرزمین عجایب، سیمپسونها و سایر محصولات فرهنگی منتشر شده است.
این استاد دانشگاه فرهنگیان افزود: در این پژوهشها نشان داده شده که بسیاری از این آثار حامل جهانبینیها و مکتبهای فکری خاص هستند و نمیتوان آنها را صرفاً سرگرمی تلقی کرد.
انتقاد از وضعیت فضای مجازی
وی همچنین با اشاره به وضعیت فضای مجازی در کشور گفت: بسیاری از کشورها برای استفاده کودکان و نوجوانان از شبکههای اجتماعی و برخی پلتفرمها محدودیتهای سنی در نظر گرفتهاند، اما در کشور ما هنوز سازوکارهای لازم در این زمینه به طور کامل شکل نگرفته است.
وی با استناد به بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره آموزش و پرورش و آموزش عالی بیان کرد: بارها تأکید شده که نظام آموزشی کنونی کشور محصول اندیشه و فلسفه بومی ما نیست و بخش زیادی از آن برگرفته از الگوهای وارداتی است.
حسینی افزود: رهبر شهید انقلاب در سالهای مختلف از جمله در سالهای ۱۳۸۶، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۶ به صراحت از ضعفها و کاستیهای نظام آموزشی، مدرکگرایی و دانشگاهگرایی انتقاد کردهاند.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین انتقادها به نظام فعلی، وابستگی آن به الگوهای وارداتی و ناتوانی در پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه و نسل جدید است.
وی با اشاره به برخی بیانات رهبر شهید انقلاب درباره علوم انسانی غربی گفت: از منظر ایشان بخشی از علوم انسانی رایج بر مبانی جهانبینی غیر اسلامی استوار شده و لازم است در این زمینه بازنگری جدی صورت گیرد.
این استاد دانشگاه فرهنگیان با اشاره به دیدگاه برخی متفکران غربی درباره انسان افزود: بسیاری از نظریهپردازان مشهور غربی، تعاریفی از انسان ارائه کردهاند که با نگاه قرآنی به انسان تفاوت اساسی دارد؛ در حالی که در معارف اسلامی انسان خلیفهالله، اشرف مخلوقات و دارای روح الهی معرفی شده است.
افول تدریجی الگوی سنتی آموزش
وی با اشاره به تحولات ناشی از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی گفت: بسیاری از آیندهپژوهان معتقدند بخش قابل توجهی از مشاغل کنونی در دهههای آینده دگرگون خواهد شد و نظامهای آموزشی نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
حسینی عنوان کرد: ظهور پلتفرمهای آموزشی و گسترش هوش مصنوعی موجب شده نقش سنتی مدرسه، دانشگاه و حتی معلم در حال تغییر باشد و لازم است برای این تحولات برنامهریزی شود.
وی با اشاره به کتاب «خنگها را تربیت میکنند» اثر جان تیلور گاتو گفت: انتقاد از ساختارهای آموزشی جدید تنها محدود به ایران نیست و در خود غرب نیز متفکران و مربیان آموزشی انتقادات جدی نسبت به مدارس و نظامهای آموزشی مطرح کردهاند.
لزوم بهرهگیری از رسانه برای انتقال مفاهیم دینی
این استاد دانشگاه فرهنگیان تاکید کرد: به جای نادیده گرفتن ظرفیتهای رسانهای باید از همین ابزارها برای انتقال مفاهیم قرآنی، دینی و تربیتی بهره برد.
وی ادامه داد: در سالهای اخیر برخی دورههای آموزشی برای معلمان و دانشجویان فرهنگیان برگزار شده تا نحوه استفاده از فیلمها، انیمیشنها و بازیهای رایانهای در انتقال مفاهیم دینی و افزایش سواد رسانهای آموزش داده شود.
حسینی بیان کرد: با وجود همه هجمههای رسانهای، حضور پررنگ نسل جوان در عرصههای مختلف اجتماعی و فرهنگی نشان میدهد که همچنان ظرفیتهای فراوانی برای تربیت نسل آینده وجود دارد و نباید در برابر جنگ رسانهای و فرهنگی منفعل بود.
