به گزارش ایرنا، پارک علم و فناوری استان زنجان در سالهای اخیر همزمان با افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان و واحدهای فناور، با مسئلهای روبهرو شده که بسیاری از زیستبومهای فناوری در مرحله گذار از رشد اولیه به توسعه پایدار با آن مواجه میشوند؛ اینکه شرکتها پس از ورود به چرخه حمایت برای ادامه مسیر، توسعه فیزیکی، افزایش ظرفیت تولید و تثبیت در بازار به فضایی فراتر از استقرار اولیه نیاز پیدا میکنند.
اگر این نیاز به موقع پاسخ داده نشود، پارکها از نقش موتور رشد فناوری فاصله میگیرند و به محل استقرار موقت تیمهایی تبدیل میشوند که در نقطه جهش، ناچار به خروج از استان یا توقف توسعه میشوند.
در زنجان اکنون مسئله از سطح یک مطالبه اجرایی فراتر رفته و به یک گره چندوجهی تبدیل شده است؛ گرهی که در آن «زمین»، «راه دسترسی»، «هزینه آمادهسازی»، «محل استقرار»، «مدل ارتباط با دانشگاه» و «نوع حمایت بودجهای دولت» به هم پیوند خوردهاند.
از یک سو، نگاه دانشگاهمحور بر این باور است که پارک باید در نزدیکی دانشگاه و در تعامل مستقیم با ظرفیت علمی، پژوهشی و نیروی انسانی متخصص رشد کند، از سوی دیگر، نگاه زیرساختمحور و اجرایی، زمین در محدوده شهرک صنعتی را به دلیل آمادهتر بودن بستر خدمات، دسترسی بهتر و هزینه کمتر، گزینهای واقعبینانهتر میداند.
در کنار این دو رویکرد، محدودیتهای اعتباری و ملاحظات سازمان برنامه و بودجه نیز بر پیچیدگی تصمیمگیری افزوده است.
هماکنون بیش از ۲۴۰ واحد فناور و ۱۲۳ شرکت دانشبنیان در زنجان فعال است.
نبود زمین، مانع عمده توسعه پارک علم و فناوری استان زنجان
احسان خواصی، رئیس پارک علم و فناوری استان زنجان، کمبود زمین را اصلیترین مانع رشد شرکتهای فناور در استان عنوان کرد و گفت: مشکل تنها استقرار اولیه شرکتها نیست، بلکه مسئله اصلی آنجاست که این شرکتها پس از ورود به پارک، برای توسعه فعالیت خود با محدودیت جدی فضای فیزیکی و زیرساختی روبهرو میشوند.
به گفته وی، بسیاری از شرکتهایی که در پارک مستقر میشوند، در مراحل نخست از خدمات حمایتی، فضای کاری و شبکه ارتباطی موجود بهرهمند میشوند، اما در ادامه مسیر، زمانی که باید وارد مرحله تثبیت، توسعه و مقیاسپذیری شوند، به دلیل نبود زمین مناسب برای واگذاری و ایجاد زیرساخت، امکان ماندگاری در استان را از دست میدهند.
خواصی ادامه داد: این مسئله باعث میشود بخشی از ظرفیت فناورانه استان در حساسترین مرحله رشد، یا متوقف شود یا به بیرون از استان منتقل شود.
رئیس پارک علم و فناوری زنجان در تشریح گزینههای مطرح برای تامین زمین، گفت: نخست، زمینی که در داخل دانشگاه زنجان برای توسعه پارک در نظر گرفته شده و از نظر محتوایی و کارکردی، تناسب بالایی با مأموریتهای پارک علم و فناوری دارد. نزدیکی پارک به دانشگاه میتواند تعامل میان شرکتها، اعضای هیئت علمی، دانشجویان و پژوهشگران را تقویت کند و از این رهگذر، زیستبوم نوآوری استان را به شکلی منسجمتر توسعه دهد.
وی تصریح کرد: این گزینه با یک مانع اساسی روبهرو بوده و آن، لزوم ایجاد راه دسترسی مستقل برای پارک است.
به گفته خواصی، اگر این راه دسترسی از سمت آزادرااه زنجان - تبریز تعریف شود، علاوه بر آنکه باید مجوزهای لازم از هیات وزیران اخذ شود، اجرای آن نیز مستلزم صرف هزینههای قابل توجه خواهد بود؛ موضوعی که عملا روند بهرهبرداری از زمین دانشگاهی را با ابهام همراه کرده است.
خواصی در کنار این گزینه، به پیشنهاد استقرار پارک در اراضی مرتبط با شهرک صنعتی نیز اشاره کرد و گفت: این مدل از منظر دسترسی و فراهم بودن بخشی از زیرساختها مزیتهایی دارد اما برای عملیاتی شدن آن باید موافقت مجموعه وزارت علوم نیز حاصل شود.
زمین قبلی مناسب نبود، استان برای واگذاری رایگان ۳۰ هکتار آماده است
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با مرور سوابق تامین زمین برای پارک علم و فناوری، روایت متفاوتی از چرایی نرسیدن استان به نتیجه ارائه کرد و گفت: در دوره گذشته زمینی به وسعت حدود ۱۶ هکتار در موقعیتی ویژه و با ارزش تجاری قابل توجه در اختیار پارک قرار گرفته بود، اما در عمل طی چند سال، آمادهسازی لازم برای آن انجام نشد و پروژه به سرانجام نرسید.
به گفته مسعود بیاتمنش، بخشی از مسئله به هزینههای بالای آمادهسازی و تامین زیرساخت بازمیگردد، آمادهسازی هر هکتار زمین برای استقرار چنین مجموعهای رقمی در حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیارد تومان هزینه نیاز دارد که نشان میدهد تامین زمین، بدون برنامه روشن برای ایجاد زیرساخت عملا نمیتواند گرهی از کار پارک باز کند.
بیاتمنش در عین حال، اشکال اصلی زمین قبلی را صرفا به هزینههای آمادهسازی محدود ندانست و تصریح کرد: این زمین به دلیل قرار گرفتن در یک موقعیت تجاری مطلوب از منظر کارکردی نیز انتخاب مناسبی برای استقرار شرکتهای فناور نبود چون زمانی که زمینی با ظرفیت تجاری بالا برای فعالیت دانشبنیان در نظر گرفته میشود، همواره این احتمال وجود دارد که ارزش اقتصادی ناشی از موقعیت زمین بر مأموریت اصلی آن غلبه کند و زمینه انحراف از هدف اولیه را فراهم آورد.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان پیشنهاد داد: زمین قبلی به شرکت شهرکهای صنعتی بازگردانده شود و در مقابل، مدل تازهای برای توسعه پارک در نظر گرفته شود. این مدل، ایجاد یک شهرک صنعتی دانشبنیان در مجاورت شهر زنجان است که هم از نظر دسترسی برای جامعه دانشگاهی و فناور مناسب است و هم امکان تامین زیرساخت و خدمات مورد نیاز را با سرعت و سهولت بیشتری فراهم میکند.
بیاتمنش تاکید کرد: استان آمادگی دارد حدود ۲۵ تا ۳۰ هکتار زمین را در این محدوده با انجام کامل آمادهسازی و تامین زیرساختها به صورت رایگان در اختیار پارک علم و فناوری قرار دهد و در صورت موافقت و تصویب این مدل میتوان ظرف پنج تا شش ماه زمین را تحویل داد.
وی به وجود مقاومتهایی نسبت به این مدل در سطوحی از وزارت علوم اشاره کرد و خواستار آن شد که برای حل سریع مسئله، تصمیمگیری ملی با واقعیتهای اجرایی استان همسو شود.
بدون حل ملاحظات سازمان برنامه و بودجه، مدل حمایتی پارک تثبیت نمیشود
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار زنجان گفت: در استان، هم پارک وابسته به دانشگاه (پارک علم و فناوری دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان) وجود دارد و هم پارک علم و فناوری استان و همین موضوع موجب شده است سازمان برنامه و بودجه نسبت به حمایت از دو ساختار مشابه در یک استان، ملاحظات جدی داشته باشد.
به گفته نرگس مرادخانی، از منظر سازمان برنامه و بودجه، حمایت موازی از دو پارک در یک استان قابل پذیرش نیست و همین موضوع بر نحوه تخصیص منابع و امکان پشتیبانی رسمی از پارک استان اثر گذاشته است.
مرادخانی تاکید کرد: هر تصمیمی درباره توسعه پارک، اگر با تعیین تکلیف این مسئله بودجهای همراه نباشد، در مرحله اجرا با مانع روبهرو خواهد شد.
وی همچنین به بررسیهای انجامشده درباره گزینه استقرار در زمین دانشگاهی اشاره کرد و گفت: هرچند این مدل از نظر ارتباط با فضای علمی مطلوب به نظر میرسد، اما هزینه سنگین راه دسترسی مستقل، اجرای آن را دشوار کرده است؛ همین هزینههای سنگین و ضرورت تامین آنها باعث شده پیشنهاد مطرحشده برای استقرار در محدوده شهرک صنعتی، در شرایط فعلی شکل اجتنابناپذیرتری به خود بگیرد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار زنجان خاطرنشان کرد: پذیرش این گزینه نیز بدون همراهی نهادهای ملی ممکن نیست.
