به گزارش خبرنگار ایرنا، آمارهای رسمی نشان میدهد روند اهدای عضو در قم طی سالهای اخیر نزولی شدهاست؛ در حالی که سال ۱۴۰۱، تعداد ۱۸ مورد اهدای عضو در استان ثبت شده بود، این رقم در سال ۱۴۰۲ به ۱۴ مورد، در سال ۱۴۰۳ به ۱۳ مورد و سال گذشته به هشت مورد کاهش یافت؛ امسال نیز تاکنون تنها یک مورد اهدای عضو در قم انجام شدهاست.
کارشناس مسوول واحد اهدای عضو دانشگاه علوم پزشکی قم در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به این کاهش محسوس، گفت: هر بیمار مرگ مغزی میتواند جان هشت بیمار را نجات دهد و علاوه بر آن، با اهدای نسوجی مانند قرنیه، پوست و استخوان به درمان دهها بیمار دیگر کمک کند.
ولیالله صمدی افزود: در حال حاضر حدود ۵۰ هزار بیمار در کشور در صف انتظار دریافت عضو قرار دارند و متاسفانه هر روز تعدادی از آنان به دلیل نرسیدن عضو مناسب جان خود را از دست میدهند.
وی با بیان اینکه شاخص تعداد اهداکنندگان عضو به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت در قم حدود هفت نفر است، افزود: این شاخص در کشور به طور میانگین ۱۳.۳ نفر است و در کشورهای پیشرویی مانند اسپانیا به بیش از ۳۴ نفر میرسد.
باورهای نادرست؛ مانعی جدی در مسیر اهدای عضو
کارشناسان حوزه اهدای عضو معتقدند بخشی از کاهش آمارها به تداوم برخی باورهای اشتباه در جامعه بازمیگردد؛ باورهایی که هنوز پس از سالها فرهنگسازی، در ذهن برخی خانوادهها وجود دارد.
یکی از فعالان این حوزه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، با اشاره به فضای ذهنی بخشی از جامعه نسبت به اهدای عضو، گفت: هنوز برخی مردم تصور میکنند اعضای اهدایی فروخته میشود یا فرآیند اهدای عضو شفاف نیست؛ در حالی که تمام مراحل زیر نظر وزارت بهداشت و با سازوکارهای قانونی و تخصصی انجام میشود.
وی افزود: برخی خانوادهها نیز تصور میکنند مراجع تقلید با اهدای عضو مخالف هستند، در حالی که اغلب مراجع در صورت تایید مرگ مغزی، اهدای عضو را مجاز دانستهاند، اما این موضوع به اندازه کافی برای مردم تبیین نشدهاست.
به گفته وی، تصمیمگیری برای اهدای عضو در شرایط بحرانی و عاطفیِ پس از مرگ مغزی یک عزیز، نیازمند آگاهی قبلی و فرهنگسازی مستمر است؛ موضوعی که همچنان در قم با ضعفهایی همراه میباشد.
انتقال پیکر بیماران به تهران؛ دغدغهای برای خانوادهها
یکی دیگر از مشکلاتی که به گفته کارشناسان در کاهش تمایل خانوادهها تاثیرگذار بوده، نبود برخی زیرساختهای تخصصی در قم است.
این کارشناس خاطرنشان کرد: به دلیل نبود اتاق و امکانات تخصصی برداشت عضو در برخی بیمارستانهای قم، پیکر بیماران مرگ مغزی برای انجام فرآیند برداشت عضو به تهران منتقل میشود و گاهی بازگشت پیکر برای مراسم تشییع و تدفین یک هفته زمان میبرد.
وی ادامه داد: همین موضوع در برخی موارد موجب نگرانی و تردید خانوادهها میشود و آنان را از تصمیم به اهدای عضو منصرف میکند.
به گفته وی، اگر بخشی از فرآیندهای تخصصی پیوند و برداشت عضو در خود قم انجام شود، علاوه بر کاهش دغدغه خانوادهها، اعتماد عمومی و فرهنگ اهدای عضو نیز تقویت خواهد شد.
کمبود حمایتهای نهادی و اجتماعی
کارشناسان همچنین بر این باورند که حوزه اهدای عضو در قم از نظر ساختار حمایتی و تشکیلاتی نیز با کمبودهایی روبهروست.
به گفته یکی از فعالان این عرصه که خواست نامش فاش نشود، در حال حاضر فعالیتهای مرتبط با اهدای عضو در قم با حداقل نیرو و امکانات انجام میشود و این حوزه نیازمند حمایت جدیتر دانشگاه علوم پزشکی، نهادهای فرهنگی و سازمانهای مردمنهاد است.
وی افزود: در بسیاری از استانها، انجمنهای مردمی و خیریهها در زمینه فرهنگسازی، آموزش عمومی و همراهی با خانوادهها نقش موثری ایفا میکنند، اما در قم چنین ظرفیتهایی هنوز به شکل جدی فعال نشدهاست.
وی ادامه داد: حتی در مواردی که خانوادهها رضایت خود را برای اهدای عضو اعلام کردهاند، اما به دلایل پزشکی امکان انجام موفق پیوند فراهم نشده، این رضایتها در آمار نهایی ثبت نمیشود؛ در حالی که همین تصمیم خانوادهها نیز نشاندهنده افزایش اعتماد و فرهنگ ایثار در جامعه است.
ضرورت فرهنگسازی مستمر
کارشناس مسوول واحد اهدای عضو دانشگاه علوم پزشکی قم نیز با تاکید بر اهمیت آموزش عمومی، گفت: بسیاری از خانوادهها در زمان مواجهه با مرگ مغزی، شناخت دقیقی از این وضعیت ندارند و گاه آن را با کما اشتباه میگیرند، در حالی که مرگ مغزی بازگشتناپذیر است و تنها راه نجات بیماران نیازمند پیوند، رضایت سریع خانوادهها برای اهدای عضو است.
وی از شهروندان خواست با دریافت کارت اهدای عضو و گفتوگو با اعضای خانواده درباره تصمیم خود، به گسترش این فرهنگ انسانی کمک کنند.
کارشناسان معتقدند کاهش آمار اهدای عضو در قم تنها یک مساله پزشکی نیست، بلکه موضوعی چندبعدی است که حل آن نیازمند تقویت زیرساختهای درمانی، افزایش اعتماد عمومی، ورود جدی رسانهها و نهادهای فرهنگی و حمایت مستمر دستگاههای مسوول خواهد بود؛ چرا که هر تصمیم برای اهدای عضو، میتواند مرزی میان مرگ و زندگی برای چندین بیمار باشد.
