به گزارش روز یکشنبه گروه آسیا و اقیانوسیه ایرنا، در آستانه برگزاری انتخابات مجلس ملی ارمنستان (۷ ژوئن ۲۰۲۶ برابر با ۱۷ خرداد ۱۴۰۵)، فضای سیاسی این کشور شاهد بالا گرفتن مناقشات انتخاباتی بوده است. آخرین تحول مهم، به پرونده «دانیل یوآنیسیان»، ناظر انتخاباتی و نماینده ائتلاف «ناظر مستقل» بازمیگردد که اتهاماتی علیه او مطرح شده است.
جزئیات پرونده ناظر انتخاباتی
به گزارش رسانه «قفقاز نات» (Caucasian Knot)، کمیسیون مرکزی انتخابات ارمنستان روز ۳۰ می (۹ خرداد) درخواست حزب مخالف «ارمنستان روشن» به رهبری «ادمون ماروکیان» را برای لغو اعتبار «دانیل یوآنیسیان» به عنوان ناظر انتخاباتی رد کرد. ماروکیان مدعی بود که یوآنیسیان با طرح اتهامات سیاسی علیه جریانهای مخالف، بیطرفی خود را نقض کرده است.
«واهاگن هوواکیمیان»، رئیس کمیسیون مرکزی انتخابات، دلیل این رد را «کافی نبودن دلایل برای لغو اعتبار» اعلام کرد. با این حال، به نوشته «ارمنستان تودی» به نقل از کمیسیون، این نهاد در عین حال خواستار حذف انتشارات منفی علیه حزب «ارمنستان روشن» و خودداری از بازنشر آنها شد.
به گفته ماروکیان، کمیسیون عملاً پذیرفته که تخلفی علیه حزب او صورت گرفته، اما از اتخاذ تدابیر قاطع مانند لغو اعتبار خودداری کرده است. او تأکید کرد که یوآنیسیان با انتشار اتهامات اثباتنشده، بیطرفی خود را از دست داده است.
محتوای اتهامات؛ اتهام «عامل روسیه» و منابع بحثبرانگیز
بر اساس گزارشی که «سیویل نت» (CivilNet) منتشر کرده، مناقشه زمانی آغاز شد که دانیل یوآنیسیان، در اظهاراتی، «ادمون ماروکیان» را «عامل روسیه» خواند و به ادعاهایی استناد کرد که توسط وبسایت روسیزبان «کرونیکل قفقاز» (Chronicle of the Caucasus) منتشر شده بود. این وبسایت مدعی شده بود که چندین حزب سیاسی ارمنستان از جمله «ارمنستان روشن» با کرملین ارتباط دارند.
«سیویل نت» در ادامه گزارش خود آورده است که این اتهامات بعداً توسط رسانه «فکتور تیوی» ارمنستان مورد چالش قرار گرفت. این رسانه گزارش داد که اسناد منتشر شده فاقد شواهد قابل قبول است و نویسندگان ادعایی آن قابل تأیید نیستند. برخی از ناظران سیاسی، اصالت این وبسایت را نیز زیر سؤال بردهاند.
بر اساس گزارش «سیویل نت»، یوآنیسیان همچنین علیه «آرمان تاتویان»، نامزد نخستوزیری ائتلاف «بالهای اتحاد»، با استناد به گزارش وبسایت تحقیقاتی «دوسیه سنتر» اتهاماتی مطرح کرده است. تاتویان نیز این اتهامات را قویاً رد کرده و خواستار شفافیت مالی همه احزاب شده است.
واکنشها و اتهام استاندارد دوگانه
«آرمان تاتویان» در گفتگو با «سیویل نت»، در واکنش به این اقدامات، به استاندارد دوگانه در برخورد با اتهامات اشاره کرده است. به گفته او، سازمان ناظر متبوع یوآنیسیان، زمانی که اتهامات متوجه چهرههای مخالف است، ارزیابیهای سیاسی گستردهای ارائه میدهد، اما زمانی که شکایات شامل حزب حاکم میشود، پاسخ خود را به اقدامات رویهای محدود میکند.
تاتویان در طول کارزار انتخاباتی خود، دو نوار صوتی منتشر کرده که به ادعای او نشان میدهد نمایندگان حزب حاکم «قرارداد مدنی» از منابع اداری برای اعمال فشار بر مردم به منظور شرکت در تجمعات استفاده میکنند. او انتقاد کرده که نه سازمانهای اجرای قانون و نه یوآنیسیان به این اتهامات پاسخ مناسبی ندادهاند.
از سوی دیگر، «قفقاز نات» به نقل از یوآنیسیان گزارش داده است که او از اقدامات خود دفاع کرده و اعلام نموده که سازمان «ناظر مستقل» در حال بررسی شواهدی است که نشان میدهد روسیه میلیونها دلار به برخی نیروهای سیاسی ارمنستان ارائه کرده است. او قصد دارد پس از تکمیل بررسی، گزارشی را به مقامات ارمنستان ارائه دهد. یوآنیسیان همچنین تأکید کرده که برای قابل بررسی بودن اطلاعات، لزوماً نیازی به انتشار آن از سوی رسانههای تأسیسشده نیست.
رقابت سهقطبی؛ نزدیکترین انتخابات سالهای اخیر؟
«قفقاز نات» در گزارش تحلیلی خود به رقابتهای انتخاباتی اشاره کرده و مینویسد تحلیلگران سیاسی معتقدند انتخابات ۷ ژوئن ارمنستان، یکی از حساسترین و نزدیکترین رقابتهای انتخاباتی سالهای اخیر در این کشور خواهد بود. سه جریان اصلی در این میدان حضور دارند:
جریان حاکم به رهبری نیکول پاشینیان (نخستوزیر فعلی) که با شعارهای ضد فساد و غربگرایانه به قدرت رسید اما در سالهای اخیر با چالشهای متعددی از جمله شکست در جنگ قرهباغ مواجه بوده است.
بلوک «ارمنستان» به رهبری روبرت کوچاریان (رئیسجمهور اسبق) که از جمله احزاب نزدیک به روسیه محسوب میشود.
حزب «ارمنستان قدرتمند» به رهبری سامول کاراپتیان و حزب «ارمنستان شکوفا» به رهبری گاگیک تزاروکیان که هر دو نیز جزو احزاب مطرح و طرفدار روسیه در ارمنستان هستند.
کارشناسان معتقدند نتیجه این انتخابات میتواند جهتگیری سیاست خارجی ارمنستان را برای سالهای آینده تعیین کند؛ اینکه ایروان در مسیر نزدیکی به غرب و اتحادیه اروپا گام بردارد یا بار دیگر به سمت روسیه و اتحادیه اقتصادی اوراسیا متمایل شود.
اهمیت نظارت انتخاباتی در ارمنستان
این پرونده نشاندهنده حساسیت بالای موضوع نظارت بر انتخابات و نقش ناظران داخلی در ارمنستان است. در شرایطی که فضای سیاسی این کشور پس از جنگ ۴۴ روزه قرهباغ (پاییز ۲۰۲۰) و تغییرات ژئوپلیتیکی منطقه، به شدت قطبی شده است، عملکرد ناظران و بیطرفی آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است.
ناظران بینالمللی نیز از جمله سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) روند برگزاری این انتخابات را تحت نظر خواهند داشت. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که فضا برای مداخلات خارجی و اتهامزنیهای متقابل میان جریانهای سیاسی، بیش از گذشته مساعد شده است.
کمیسیون مرکزی انتخابات ارمنستان با رد درخواست حزب «ارمنستان روشن» عملاً به پرونده ناظر جنجالی فعلاً خاتمه داده است، اما اتهامات مبنی بر جانبداری و استاندارد دوگانه همچنان بر فضای انتخاباتی سایه انداخته است. اکنون باید دید در روزهای باقیمانده تا ۷ ژوئن، آیا ائتلافهای انتخاباتی جدیدی شکل خواهد گرفت و آیا این حواشی تأثیری بر مشارکت مردمی و نتیجه نهایی خواهد گذاشت.
