به گزارش ایرنا، خشکسالیهای پیدرپی، کاهش بارندگیها و افت محسوس سطح آبهای زیرزمینی طی سالهای اخیر زنگ خطر جدی را برای بسیاری از مناطق کشور به صدا درآورده است.
شهرستان اسفراین نیز از این قاعده مستثنی نیست و دشتهای این شهرستان سالهاست فشار ناشی از برداشتهای مداوم آب را تحمل میکنند و کارشناسان نسبت به تداوم این روند هشدار میدهند.
نگاه سنتی در چنین شرایطی به منابع آب دیگر پاسخگوی نیازهای رو به رشد بخشهای مختلف نیست. از همین رو، سیاستگذاران و مدیران حوزه آب به دنبال راهکارهایی هستند که بتواند میان توسعه صنعتی و حفاظت از منابع حیاتی آب تعادل برقرار کند.
واگذاری پساب تصفیهشده فاضلاب به مجتمع صنعتی فولاد اسفراین یکی از مهمترین اقداماتی است که میتواند این تعادل را در منطقه برقرار سازد.
این طرح که در چارچوب ماده ۳۹ برنامه پنجساله هفتم توسعه کشور دنبال میشود به دنبال آن است که مصرف آب باکیفیت در صنایع کاهش یافته و این منابع ارزشمند به تأمین آب شرب و مصارف ضروری شهروندان اختصاص یابد.
آزادسازی منابع آب شرب؛ گامی مهم برای تامین پایدار نیاز شهروندان
یکی از مهمترین دستاوردهای اجرای این طرح، آزادسازی بخشی از منابع آب باکیفیتی است که تاکنون در بخش صنعت مورد استفاده قرار میگرفت. با جایگزینی پساب تصفیهشده در فرآیندهای صنعتی، امکان انتقال حجم بیشتری از آب مناسب به شبکه توزیع آب شرب فراهم خواهد شد.
مدیر امور آب و فاضلاب اسفراین در همین زمینه از برنامهریزی برای افزایش ظرفیت تامین آب شرب شهر از طریق واگذاری پساب به مجتمع صنعتی فولاد خبر داده است. اقدامی که میتواند فشار بر منابع زیرزمینی را کاهش داده و از حفر چاههای جدید جلوگیری کند.
کارشناسان معتقدند استفاده از آب باکیفیت برای مصارف صنعتی در شرایط کمآبی کنونی توجیه اقتصادی و زیستمحیطی ندارد. در مقابل، بهرهگیری از پساب تصفیهشده روشی است که سالهاست در بسیاری از کشورهای توسعهیافته به عنوان یکی از ارکان مدیریت پایدار منابع آب مورد استفاده قرار میگیرد.
در واقع، اجرای این طرح نه تنها یک تصمیم فنی، بلکه تغییری بنیادین در نگرش به منابع آبی محسوب میشود؛ تغییری که میتواند آینده تأمین آب شهر اسفراین را با اطمینان بیشتری همراه سازد.
کاهش برداشت از سفرههای زیرزمینی؛ سپری در برابر بحران کمآبی
یکی دیگر از مزایای مهم این طرح، کاهش برداشت از منابع زیرزمینی و حفاظت از ذخایر استراتژیک آب منطقه است. سالها برداشت بیرویه از چاههای عمیق باعث افت سطح آبخوانها شده و نگرانیهایی درباره فرونشست زمین و کاهش کیفیت منابع آب ایجاد کرده است.
استفاده از پساب در مجتمع فولاد اسفراین میتواند بخشی از این فشار را کاهش دهد و فرصت مناسبی برای احیای تدریجی سفرههای زیرزمینی فراهم آورد. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که آبخوانها سرمایهای بیننسلی محسوب میشوند و حفظ آنها نقش تعیینکنندهای در توسعه پایدار منطقه دارد.
از سوی دیگر، صنایع آببر نیز با دسترسی به منبعی پایدارتر، وابستگی کمتری به شرایط اقلیمی و نوسانات منابع آب خواهند داشت. این مسئله به افزایش تابآوری صنعتی شهرستان کمک کرده و امنیت تولید را در سالهای آینده ارتقا میبخشد.
البته موفقیت کامل این طرح نیازمند فراهم شدن زیرساختهای لازم است. ایجاد خطوط انتقال پساب، ارتقای کیفیت تصفیه فاضلاب متناسب با نیازهای صنعت فولاد و تدوین قراردادهای پایدار میان دستگاههای اجرایی از جمله الزامات اجرای موفق این پروژه به شمار میرود.
با این حال، تاکید مسوولان بر تسریع روند اجرایی و حمایت از این طرح نشان میدهد که اسفراین در حال ورود به مرحلهای جدید از مدیریت منابع آب است؛ مرحلهای که در آن مفهوم «اقتصاد چرخشی آب» از یک ایده نظری به یک واقعیت اجرایی تبدیل میشود.
آنچه امروز در اسفراین در حال شکلگیری است، فراتر از یک پروژه محلی محسوب میشود. این طرح میتواند الگویی موفق برای سایر شهرستانهای خراسان شمالی و حتی دیگر مناطق کشور باشد؛ مناطقی که با محدودیت منابع آبی مواجه هستند و ناگزیرند برای ادامه توسعه، به سراغ راهکارهای نوآورانه بروند.
