گذرگاه چذابه در ۱۲ کیلومتری غرب شهر بستان از توابع شهرستان دشتآزادگان و در ۱۱۰ کیلومتری شمالغرب اهواز، مرکز خوزستان، قرار دارد و در سالهای اخیر با توسعه فعالیتهای اقتصادی، به دروازهای مهم برای تجارت ایران تبدیل شده است.
در ۲ ماهه نخست ۱۴۰۵، با وجود جنگ تحمیلی آمریکایی - صهیونیستی، یکهزار و ۶۰۱ اظهارنامه صادراتی از مرز چذابه صادر شد و حدود ۱۹۵ هزار تن کالا به ارزش ۵۴ میلیون و ۲۲۳ هزار و ۸۳۲ دلار از این مرز مهم تجاری صادر شده است.
نقش کلیدی مرز چذابه در صادرات غیرنفتی
مرز چذابه به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب و نزدیکی به مراکز تولیدی و صنعتی استان خوزستان و همچنین استانهای همجوار، یکی از اصلیترین گذرگاههای صادرات کالاهای غیرنفتی ایران به عراق است؛ محصولات کشاورزی، مصالح ساختمانی، مواد غذایی و تجهیزات صنعتی از جمله کالاهایی هستند که بخش عمده آنها از این طریق به بازارهای عراق، بهویژه در استانهای میسان و بصره، صادر میشوند.
چذابه مرز مشترک ۲ کشور ایران و عراق در خوزستان است و به عنوان یکی از گلوگاههای اصلی تجارت با عراق و مسیر تردد سایر استانها به کشورهای همسایه محسوب میشود.
در سالهای اخیر، توجه به این مرز و ایجاد زیرساختهای لازم برای تسهیل تجارت باعث شده است سرمایهگذاران رغبت بیشتری برای فعالیت در این گذرگاه داشته باشند؛ با این وجود، همچنان با کمبودها و کاستیهای زیادی دست و پنجه نرم میکند.
چنین گذرگاه مهمی در کشور که امکان صادرات انواع محصولات، حتی کالاهای تازه و گرم، را نیز فراهم کرده است، به امکانات و تجهیزات بیشتر و ایجاد شرایط امنتر و آسانتر برای تجار نیاز دارد.
اقدامات زیادی در این مرز، به گفته مسئولان، انجام شده است؛ اما همچنان تامین امنیت، ایجاد یک بارانداز مجهز، توجه به بهداشت پایانه و تامین امکاناتی همچون ایکسری کامیونی از جمله دغدغههای تجار و فعالان اقتصادی است.
مرز چذابه نه تنها گذرگاهی برای تجارت فعالان اقتصادی، بلکه مسیری برای تردد مسافران میان ایران و عراق است و در ایام پیادهروی بزرگ اربعین، یکی از مسیرهای بسیار مهم تردد زائران برای زیارت عتبات عالیات محسوب میشود و هر ساله میزبان هزاران زائر داخلی و خارجی است.
جای خالی بازارچه مرزی در چذابه
یکی از خلاهای این مرز مهم تجاری، نبود بازارچه مرزی برای عرضه محصولات وارداتی و صادراتی و نیز تقویت معیشت مردم مناطقی همچون هویزه و دشتآزادگان است، مجاورت چنین گذرگاه و مرز مهمی با ۲ شهرستان هویزه و دشتآزادگان، میتوانست آن را به یک نقطه طلایی تجاری تبدیل کند و این ۲ منطقه را به هابهای تجاری ایران بدل سازد.
با وجود مجاورت این مرز با شهرهای مرزی خوزستان، به دلیل نبود زیرساختهای تجاری لازم برای مردم بومی منطقه و همچنین نبود بازارچه مرزی برای فعالان اقتصادی مناطق مرزی با عنوان مرزنشینان، متاسفانه مناطق مرزی استان همچنان از جمله مناطق محروم و دارای نرخ بیکاری بالا محسوب میشوند؛ مناطقی که ساکنان آن اغلب برای گذران زندگی به کشاورزی و دامداری روی آوردهاند.
سالهاست که برای ایجاد بازارچه مرزی به منظور فعالیت مردم این منطقه در مرز چذابه، جلسات مختلفی برگزار شده است، اما تاکنون اقدام خاصی در این خصوص انجام نشده و مردم مناطق مرزی خوزستان کمترین بهره را از این فرصت بینظیر اقتصادی بردهاند.
چذابه؛ کلید طلایی دیپلماسی اقتصادی جنوب غرب کشور
مرز چذابه، به عنوان دروازه تجارت جنوبغرب کشور، یکی از گذرگاههای مهم ملی برای مبادلات تجاری با عراق و سایر کشورها محسوب میشود.
این درگاه تجاری، یکی از شاهراههای مهم جنوبغرب کشور برای تجارت خارجی است که برای شکوفایی هرچه بیشتر این مرز خاکی، نیاز به نگاه عمیق و کارشناسی مسئولان دارد تا سرمایهگذاران را برای فعالیت در این مرز بیش از پیش جذب کند.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خوزستان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، با تاکید بر ظرفیتهای ژئوپلیتیک و اقتصادی مرز چذابه، این پایانه را یکی از حیاتیترین مبادی تجاری کشور برای تحقق اهداف صادراتی و تقویت روابط اقتصادی با کشورهای همسایه میداند.
مهران روانبخش با اشاره به برنامههای راهبردی این ادارهکل برای جهش صادرات غیرنفتی اظهار کرد: پایانه مرزی چذابه صرفاا یک نقطه عبوری برای کالا نیست، بلکه به عنوان کلید طلایی دیپلماسی اقتصادی ایران در منطقه و شاهراه اصلی صادرات غیرنفتی در جنوبغرب کشور شناخته میشود.
نقش چذابه در پایداری ارزآوری
مدیرکل صمت خوزستان با بیان اینکه توسعه مرز چذابه مستقیما بر رونق تولید در واحدهای صنعتی استان و کشور اثرگذار است، افزود: تسهیل فرآیندهای تجاری در این مرز، بسترساز ثبات در ارزآوری و ایجاد انگیزه برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان است؛ مجموعه صمت خوزستان بر این باور است که هرچقدر زیرساختهای لجستیکی در چذابه تقویت شود، سهم ایران در بازارهای هدف، بهویژه کشور عراق، افزایش چشمگیری خواهد یافت.
لزوم حمایت از بازرگانان و رفع موانع صادراتی در چذابه
روانبخش در ادامه بر ضرورت هماهنگی بیندستگاهی برای روانسازی فرآیندهای گمرکی تأکید کرد و گفت: هدف، تبدیل چذابه به یک قطب مدرن صادراتی است؛ در این راستا، رفع موانع اداری، کاهش زمان ترخیص کالا و حمایت تمامقد از بازرگانان فعال در این منطقه، در دستور کار جدی قرار دارد تا شاهد شکوفایی بیش از پیش اقتصاد غیرنفتی در استان باشیم.
وی خاطرنشان کرد: چذابه نه تنها پیشران توسعه اقتصادی خوزستان است، بلکه در ارتقای اقتصاد ملی و منطقه نیز اثر فراوانی دارد و علاوه بر مزیتهای ملی، نقش بسزایی در ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان بومی منطقه ایفا میکند.
روانبخش ادامه داد: امید است با استمرار نگاه تحولی به این مرز استراتژیک، شاهد ثبت رکوردهای جدید در حجم و ارزش صادرات کالاهای ایرانی از این گذرگاه باشیم.
اجرای طرح ملی توسعه تجارت در مرز چذابه
برای بهرهوری بیشتر ملی و فراملی از مرز حیاتی چذابه، نیاز به نگاه سازنده مسئولان است تا بستر و مسیر را برای تجارت فعالان اقتصادی هموار کنند.
دبیر شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خوزستان از عملیاتی شدن طرح ملی «بسترسازی توسعه ظرفیتهای ترانزیت دوجانبه ایران و عراق» خبر داد و بر لزوم تقویت زیرساختهای فنی در پایانه مرزی چذابه برای بهرهبرداری حداکثری از این ظرفیت دیپلماسی اقتصادی تاکید کرد.
شهلا عموری اظهار کرد: این دستاورد راهبردی و موافقت دولت عراق برای عبور کالاهای ترانزیتی، حاصل رایزنیهای گسترده اتاق بازرگانی اهواز با حمایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در عراق و مدیریت ارشد استان است.
وی با بیان اینکه اتاق بازرگانی اهواز مسئولیت راهبری این پروژه ملی را بر عهده دارد، افزود: اگرچه بستر قانونی و دیپلماتیک برای ترانزیت مهیا شده و زمینه عبور رسمی کالا از تمامی مبادی مرزی استان فراهم است، اما تثبیت این ظرفیت تجاری نیازمند انطباق فوری زیرساختهای فیزیکی با استانداردهای ترانزیتی، بهویژه در مرز چذابه است.
رئیس اتاق بازرگانی اهواز تصریح کرد: تفکیک کامل مسیرهای تجاری از بخش مسافری و نوسازی سیستمهای نوبتدهی از نیازهای اساسی است تا تداخلهای ترافیکی مانع از سرعتبخشی به فرآیند ترانزیت و صادرات نشود.
لزوم مدیریت واحد در مرز چذابه
عموری در ادامه بر ضرورت «مدیریت واحد مرزی» تاکید کرد و گفت: برای رسیدن به اهداف توسعهای باید از نگاههای جزیرهای پرهیز کرد؛ تمامی ارگانها، از جمله گمرک و مرزبانی، باید در قالب یک زنجیره واحد و هماهنگ عمل کنند تا از توقف غیرضروری کالاها در نقطه صفر مرزی جلوگیری شود و اعتماد بازرگانان برای استفاده از این مسیر تقویت شود.
وی همچنین بر لزوم شفافسازی درآمدهای حاصل از خدمات مرزی و نظارت بر هزینهکرد این منابع برای بهبود امکانات رفاهی، انبارها و استراحتگاهها تاکید کرد و یادآور شد: اتاق بازرگانی به عنوان مشاور سه قوه، آمادگی دارد تمامی موانع مخل فضای کسبوکار در مرزها را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کند.
رشد تجارت در چذابه
سرپرست اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خوزستان با اشاره به رشد بیسابقه تجارت در مرز چذابه، از برنامهریزی برای احداث جاده اختصاصی تجاری و نوسازی ناوگان راهداری استان با بهرهگیری از ظرفیت منطقه آزاد اروند خبر داد.
یزدان خسروی ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ شاهد تردد ۱.۵ میلیون مسافر از این مرز بودیم که ۶۵۰ هزار نفر از آن مربوط به ایام اربعین حسینی (ع) بوده است.
وی با اشاره به آمار عملکرد تجارت در این پایانه افزود: در بخش تجارت شاهد رشدی بیسابقه هستیم؛ بهطوری که تنها در ۵۰ روز نخست سال جاری، معادل پنج ماه مدت مشابه سال گذشته کالا از این مرز ترخیص شده است که این آمار نشاندهنده جهشی بزرگ در تبادلات مرزی استان خوزستان است.
خسروی با اشاره به ضرورت اتخاذ تدابیر لازم برای تسهیل تردد رانندگان از مرز چذابه، از برنامهریزی برای احداث جاده جانبی در ضلع شمالی بارانداز خبر داد و خاطرنشان کرد: با احداث این مسیر، تردد کامیونها از مسیر مسافری کاملا تفکیک خواهد شد. این اقدام علاوه بر روانسازی جریان ترافیک، کیفیت خدماترسانی در ایام اربعین را نیز به سطح مطلوبتری ارتقا خواهد داد.
مرز تجاری و بینالمللی چذابه در استان خوزستان، یکی از نقاط استراتژیک و حیاتی در تعاملات اقتصادی و فرهنگی ایران با کشور عراق محسوب میشود.
دسترسی چذابه به استانهای جنوبی عراق (مانند العماره و بصره) یک مزیت رقابتی است. این مناطق بازارهای مصرفی پرتقاضایی برای محصولات ایرانی هستند. هزینههای حملونقل از طریق این مرز برای تجار ایرانی نسبت به سایر مرزها بهینهتر است و این امر موجب افزایش رقابتپذیری کالاهای ایرانی در بازار عراق میشود.
ایجاد فرصتهای شغلی در حوزههای لجستیک، حملونقل، خدمات گمرکی و بازرگانی، مانع از مهاجرت روستاییان و مرزنشینان به کلانشهرها شده و به توسعه زیرساختهای منطقه کمک شایانی کرده است.
مرز چذابه برای شکوفایی بیشتر نیازمند توجه است. توسعه زیرساختهای لجستیکی، هوشمندسازی گمرک، انجام توافقات دوجانبه با عراق، از جمله پیگیری تفاهمنامههای بینالمللی بین ایران و عراق برای ایجاد شهرکهای صنعتی مرزی مشترک، بسیار حائز اهمیت است.
مرز چذابه تنها یک خروجی فیزیکی نیست، بلکه یک «شریان اقتصادی» است که پایداری آن میتواند به توازن تجاری در منطقه غرب ایران کمک کند، تقویت این مرز میتواند راهکار موثری برای خنثیسازی محدودیتهای تجاری و افزایش سهم ایران از بازار پرکشش عراق باشد.
