به گزارش ایرنا از اندیشکده مطالعات جنوب آسیا، احیای گفتگوی امنیتی چهارجانبه (کواد) در سال ۲۰۱۷ یکی از تحولات راهبردی تعیینکننده در هند و اقیانوسیه بود با این حال، بسیاری از ناظران بر این عقیده اند که این گفتگوی چهارجانبه که استرالیا، هند، ژاپن و ایالات متحده را گرد هم میآورد، در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ در حال از دست دادن قدرت خود است.
تعرفههای سنگین واشنگتن بر صادرات هند، فشار بر دهلی نو برای محدود کردن خرید نفت روسیه و ادعاهای مکرر ترامپ مبنی بر میانجیگری برای صلح بین هند و پاکستان پس از بحران مه ۲۰۲۵، به وخامت شدید روابط دوجانبه منجر شد.
در عین حال، تلاشهای ترامپ برای تثبیت روابط با پکن باعث شد بسیاری این سوال را مطرح کنند که آیا ایجاد تعادل در برابر چین همچنان برای واشنگتن اولویت دارد یا خیر؟ به نظر میرسید عدم اشتیاق برای برگزاری اجلاس رهبران چهارجانبه، این تصور را تقویت میکند که این مجمع در حال از بین رفتن و بیاهمیت شدن است.
با این حال، سفر چهار روزه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به دهلی نو در ماه مه ۲۰۲۶ که اولین سفر یک مقام در سطح کابینه در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ بود نشان دهنده تلاش جدی برای جلوگیری از کاهش روابط هند و ایالات متحده بود.
تلاش روبیو برای احیای تعاملات سیاسی منظم در سطح بالا، تأکید مجدد بر اهمیت همکاریهای دفاعی و فناوری و تأکید بر نقش مهم هند در استراتژی آسیایی آمریکا بود.
پس از تعامل دوجانبه روبیو، نشست چهارجانبه وزرای امور خارجه در دهلی نو در ۲۶ مه ۲۰۲۶ برگزار شد هرچند این نشست به اعلامیهای قاطع منجر نشد در عوض، بر مجموعهای از ابتکارات عملی که برای تعمیق همکاریهای کاربردی بین چهار شریک طراحی شده بودند، تمرکز داشت.
محور اصلی این ابتکارات، یک چارچوب برای مواد معدنی حیاتی بود که با هدف بسیج سرمایهگذاریهای دولتی و خصوصی در زنجیرههای تأمین امن برای استخراج، فرآوری و بازیافت عناصر خاکی کمیاب و سایر منابع راهبردی طراحی شده بود که با توجه به تسلط قاطع چین در این بخش، این ابتکار به یکی از مهمترین آسیبپذیریهای پیش روی اقتصادهای پیشرفته صنعتی و دفاعی میپردازد.
این مجمع اکنون دستور کار خود را محدود و بر نکات مهم و راهبردی شامل نظارت دریایی، آگاهی جمعی از تصویر کلی در آبهای آسیا تمرکز کرده است زیرا همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی، وابستگی بیش از حد به یک تأمینکننده واحد را کاهش میدهد و پروژههای زیرساختی و انرژی، حضور اقتصادی گروه چهارگانه را در سراسر هند و اقیانوسیه تقویت میکند.
با این حال، در مورد نرم شدن آشکار رویکرد ایالات متحده نسبت به چین در دوره دوم ترامپ چه میتوان گفت؟ واقعیت اجتنابناپذیر این است که چین از زمان دوره اول ترامپ قویتر شده است از خطرات رویارویی مستقیم ایالات متحده با چین گریزی نیست و اینکه ایالات متحده در حال تعدیل راهبرد خود در قبال چین است کاملاً آشکار است.
پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، در سخنرانی خود در گفتگوی سالانه شانگری لا در سنگاپور در ۳۰ مه ۲۰۲۶، خاطرنشان کرد که روابط ایالات متحده با چین "بهتر از سالهای گذشته است". او همچنین به تایوان و حمایت ایالات متحده از آن که به منبع اصلی تحریک پکن تبدیل شده است، اشارهای نکرد.
در عین حال، هگست بر عزم ایالات متحده برای حفظ تعادل و توازن ژئوپلیتیکی در آسیا تأکید و اعلام کرد: «آنچه ما به دنبال آن هستیم یک تعادل واقعاً پایدار است که برای آمریکاییها و همچنین متحدان ما مفید باشد که در آن هیچ کشوری، از جمله چین، نمیتواند هژمونی خود را تحمیل کند و امنیت یا رفاه ما و متحدان ما را زیر سوال ببرد.
اینکه هندی که بر اساس منافع خود عمل کند، به ثبات آسیا کمک خواهد کرد، پایه و اساس اساسی راهبرد ایالات متحده در قبال هند در قرن بیست و یکم بوده است. سخنرانی هگست همچنین نشان دهنده تناسب سیاسی مداوم بین تلاش دیرینه هند برای استقلال راهبردی و انتظار فزاینده واشنگتن مبنی بر اینکه شرکای منطقهای مسئولیت بیشتری برای امنیت خود بر عهده بگیرند، است.
بدبینی پیرامون گروه چهارجانبه اکنون اغراقآمیز به نظر میرسد این گروه در حال ناپدید شدن نیست بلکه در حال تطبیق خود با شرایط است و آینده آن ممکن است کمتر به دیپلماسی اجلاس سران و بیشتر به توانایی اجرای دستور کار ساده اما مهم تعیینشده در دهلی نو بستگی داشته باشد.
به همین ترتیب، تعامل واشنگتن با پکن نباید به معنای واگذاری آسیا به برتری چین اشتباه گرفته شود قدرتهای بزرگ اغلب رقابت را با مذاکره ترکیب کردهاند و ایالات متحده در طول جنگ سرد با اتحاد جماهیر شوروی این کار را انجام داد و به نظر میرسد که امروز نیز قصد دارد همین کار را با چین انجام دهد.
حفظ یک آسیای متعادل همچنان از منافع مشترک بین شرکای گروه چهارجانبه است شکل آرامتر و کاربردیتر این گروهبندی در نهایت ممکن است پایدارتر از شکل اولیه و جاهطلبانهتر آن باشد.
