علیرضا ایزدی روز چهارشنبه در سفر یک روزه خود به قزوین در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، اظهار کرد: ایران با تمدنی کهن و سابقه چند هزار ساله شهرنشینی و مدنیت، یکی از اصلیترین کانونهای تمدنساز و تاریخساز جهان بوده و براساس برخی برآوردها، از ۶۰۰ هزار تا یک میلیون اثر تاریخی، فرهنگی و طبیعی در جغرافیای ایران قابل تصور است.
وی افزود: این آثار شامل بناها، محوطهها، تپههای تاریخی، آثار منقول و غیرمنقول، آثار موزهای، میراث طبیعی و میراث غیرمادی و معنوی میشود.
ایزدی با بیان اینکه تاکنون بیش از ۴۰ هزار اثر در کشور به ثبت رسیده، تصریح کرد: فرآیند ثبت آثار کاملا فنی، تخصصی و زمانبر است و همین موضوع باعث شده سرعت ثبت آثار نسبت به حجم ظرفیتهای کشور پایین باشد، البته در ماههای اخیر اتفاقات خوبی از نظر تامین نیروی انسانی متخصص و اعتبارات رخ داده و امیدواریم این روند ادامه پیدا کند.
ایران در میان ۱۰ کشور برتر جهان در ثبت میراث ملموس قرار دارد
این مقام مسوول درخصوص جایگاه جهانی ایران در حوزه ثبت آثار، بیان کرد: ثبت جهانی میراث ملموس در یونسکو از سال ۱۹۷۲ آغاز شد و ایران نیز از همان چارچوب بینالمللی برای ثبت آثار خود بهره برده، البته در دورههایی به دلایلی از جمله شرایط کشور و جنگ تحمیلی، امکان پیگیری جدی این موضوع فراهم نبود و به همین دلیل با وجود ظرفیتهای گسترده، هنوز به جایگاهی که شایسته نام ایران است، نرسیدهایم.
وی ادامه داد: با این حال ایران امروز جزو ۱۰ کشور برتر دنیا در حوزه ثبت جهانی میراث ملموس بوده و تاکنون نیز ۲۹ اثر آن در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
مدیرکل ثبت و حریم آثار، حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی کشور درباره میراث معنوی نیز، اظهار کرد: کنوانسیون مربوط به میراث غیرمادی از سال ۲۰۰۳ میلادی شکل گرفت و ایران در این حوزه عملکرد قابل توجهی داشته، تا جایی که امروز کشورمان با ۲۷ عنصر ثبت شده در حوزه میراث معنوی، در رتبه چهارم جهان قرار دارد و امسال نیز سه پرونده در دستور کار داریم که امیدواریم به نتیجه برسد.
وی در پاسخ به پرسش ایرنا درباره آخرین وضعیت پرونده ثبت جهانی قلعه الموت، اظهار کرد: قلعه الموت پروندهای بسیار سخت و پیچیدهای دارد، در خود قلعه اصلی اقدامات فراوانی انجام شده اما هنوز کارهای بسیاری در حوزه کاوش، باستانشناسی، بازخوانی، بازپیرایی و احیای منطقه براساس ضوابط و چارچوبهای معماری و حفاظتی باقی مانده است.
ایزدی با بیان اینکه فرآیند ثبت جهانی الموت از سال ۲۰۰۷ با نگاه بلندمدت آغاز شد، گفت: طی سه سال گذشته این پرونده سرعت بیشتری گرفته و سال گذشته نیز همکاران ما در قزوین کار بسیار ارزشمندی انجام دادند و توانستند مجموعه وزارتخانه را متقاعد کنند که الموت در اولویت پروندههای ثبت جهانی قرار گیرد.
این مسوول ادامه داد: ارزیاب یونسکو به مدت یک هفته در منطقه مستقر بود، از بخشهای مختلف بازدید کرد و ضمن بررسی مسیرها با همکاری استانداری قزوین، اداره کل میراث فرهنگی استان، پایگاه الموت و سایر دستگاهها، بازدیدها به شکل کامل انجام شد.
وی ادامه داد: پس از بازدید ارزیاب، با مجموعهای از پرسشهای ایکوموس مواجه شدیم، بخشی از پاسخها آماده و ارایه شد، بخشی در قالب برنامه مدیریتی تهیه و بخشی نیز همچنان در حال بررسیهای میدانی و کتابخانهای است و تا پایان تیرماه فرصت داریم همه پرسشهای ایکوموس را پاسخ دهیم.
نشست کرهجنوبی، مرحله تصمیمگیری نهایی برای الموت
ایزدی درخصوص زمان تصمیمگیری نهایی پرونده الموت، گفت: نشست کمیته میراث جهانی یونسکو مردادماه امسال در کرهجنوبی برگزار میشود و ما امیدواریم با تکمیل پاسخها، آماده حضور در این نشست شویم.
وی، فرآیند بررسی پرونده در کمیته میراث جهانی را به یک جلسه داوری تشبیه کرد و افزود: در آن نشست، ارزیابیها، پرسشها و پاسخهایی که ارایه کردهایم مطرح میشود و نمایندگان ۲۱ کشور عضو کمیته پس از شنیدن گزارشها و بررسی مستندات، درباره پرونده تصمیمگیری میکنند.
این مسوول بیان کرد: الموت تنها یک قلعه منفرد نیست؛ مجموعهای از قلعهها و ساختارهای مرتبط است که براساس دادهها و شواهد ما به یکدیگر متصل بودهاند و یکی از چالشهای پرونده نیز اثبات همین پیوستگی و تبیین شیوه اداره، معماری، خدمات و زندگی اجتماعی در آن دوره تاریخی است.
مدیرکل ثبت و حریم آثار، حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی کشور، یادآور شد: الموت از نظر نظامی، اقتصادی، اجتماعی و معماری اثری منحصربهفرد است و میتواند بیانگر بخش مهمی از یک برهه تاریخی ایران باشد و امیدواریم این اثر بهعنوان نخستین اثر مستقل جهانی استان قزوین در فهرست میراث جهانی ثبت شود.
ثبت جهانی الموت، قزوین را به مقصد بینالمللی تبدیل میکند
وی در پاسخ به این پرسش که ثبت جهانی الموت چه مزایایی برای کشور و استان قزوین خواهد داشت، گفت: قزوین بدون تردید یکی از مقاصد مهم گردشگری ایران است؛ چه از نظر طبیعی، چه تاریخی و چه صنایع دستی، این استان تنوع اقلیمی، قومی و فرهنگی بسیار خوبی دارد و آثار تاریخی ارزشمند آن از جمله در پیوند با دوره صفویه، ظرفیتهای بزرگی برای گردشگری ایجاد کرده است.
ایزدی اضافه کرد: با وجود تمامی این ظرفیتها، قزوین در حوزه معرفی آنگونه که باید موفق نبوده و هنوز به مقصدی متناسب با توان تاریخی و فرهنگی خود تبدیل نشده، ثبت جهانی الموت میتواند نخستین دستاوردش معرفی قزوین در ابعاد بینالمللی باشد.
مدیرکل ثبت و حریم آثار، حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی کشور با اشاره به اهمیت گردشگری خارجی، گفت: گردشگری داخلی ارزشمند است اما آنچه یک مقصد را در سطح جهانی مطرح میکند، گردشگر خارجی و اقتصاد گردشگری بینالمللی است و حضور گردشگران خارجی میتواند تبلیغ موثر، سرمایهگذاری و رونق اقتصادی به همراه داشته باشد.
الموت ظرفیت افزایش شبمانی و توسعه جوامع محلی را دارد
وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی الموت، تاکید کرد: یکی از ویژگیهای مهم الموت این است که امکان سفر نیمروزه یا بسیار کوتاه را به گردشگر نمیدهد، مسیر، فاصله و ویژگیهای منطقه بهگونهای است که گردشگر را به ماندن ترغیب میکند و همین موضوع میتواند برای اقتصاد محلی بسیار مهم باشد.
این مسوول ادامه داد: یکی از دغدغههای قزوین، پایین بودن میزان شبمانی گردشگران است و اگر الموت به مقصدی جدی تبدیل شود، میتواند زمینه توسعه اقامتگاهها، رستورانها، خدمات گردشگری و سرمایهگذاری را فراهم کند.
ایزدی با تاکید بر نقش جوامع محلی، گفت: بدون جامعه محلی نمیتوان ثبت جهانی را تصور کرد، جامعه محلی قوامدهنده و نگهدارنده اثر جهانی است و ثبت جهانی میتواند به تولید ثروت، افزایش سرمایهگذاری و حتی مهاجرت معکوس در منطقه منجر شود.
مدیرکل ثبت و حریم آثار، حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی کشور، خاطرنشان کرد: ثبت جهانی پایان کار نیست، بلکه آغاز یک مسیر تازه است و اگر پرونده الموت به نتیجه برسد، مدیریت ارشد استان باید از همان روز نخست با برنامهای جدی برای معرفی، جشن ثبت، توسعه زیرساختها و حمایت از سرمایهگذاران وارد میدان شود.
وی افزود: هتلها، رستورانها، مراکز پذیرایی، اقامتگاهها و خدمات مناسب بایستی متناسب با یک مقصد جهانی تقویت بشود و اگر این برنامهریزی صورت گیرد، ثبت جهانی میتواند به توسعه پایدار منطقه کمک کند.
۲ مسجد قزوین در پرونده ثبت جهانی مساجد ایران بررسی میشوند
این مقام مسوول درباره سایر پروندههای قزوین برای ثبت جهانی، توضیح داد: پرونده مساجد ایران در دست مطالعه است و ۱۷ استان در آن درگیر هستند، البته در این پرونده ۲ مسجد از جمله مسجد جامع عتیق و مسجدالنبی از استان قزوین نیز جزو گزینههای مورد بررسی قرار دارند.
وی افزود: هنوز پرونده نهایی ارسال نشده و در حال جمعبندی مقاصد و گزینهها هستیم، امیدواریم شهریورماه سال جاری پیشنویس و مستندات لازم آنها را ارسال کنیم تا پس از تکمیل بررسیها در نخستین فرصتی که یونسکو اعلام کند، این پرونده که یکی از پروندههای مهم کشور است، ارایه شود.
