به گزارش ایرنا، در حالی که بسیاری از کشورهای جهان همچنان با روند رو به رشد مصرف انرژی، افزایش وابستگی به سوختهای فسیلی و بحرانهای زیستمحیطی مواجه هستند، اروگوئه توانسته است با اجرای مجموعهای از سیاستهای هماهنگ در حوزه مدیریت تقاضا و کاهش مصرف انرژی، به یکی از موفقترین نمونههای اصلاح الگوی مصرف انرژی و گذار به انرژیهای تجدیدپذیردر جهان تبدیل شود.
این کشور کوچک آمریکای جنوبی که تا حدود دو دهه پیش بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز خود را از واردات نفت تامین میکرد، اکنون نزدیک به ۹۹ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر (انرژی باد، انرژی آب، زیست توده و انرژی خورشیدی) تولید میکند و همزمان توانسته است شدت مصرف انرژی را در بخشهای مختلف کاهش دهد.
«کارشناسان انرژی معتقدند تجربه موفق اروگوئه بیش از آنکه صرفاً نتیجه توسعه انرژیهای پاک باشد، حاصل اصلاح تدریجی الگوی مصرف انرژی از طریق اجرای سیاستهای بهرهوری، مدیریت تقاضا، استانداردسازی مصرف و فرهنگسازی عمومی است.»
نقطه آغاز این تحول به سال ۲۰۰۸ بازمیگردد؛ زمانی که دولت اروگوئه با مشارکت احزاب مختلف سیاسی، سند «سیاست ملی اروگوئه ۲۰۳۰» (Política Energética Uruguay ۲۰۳۰) را تدوین کرد. این برنامه که به عنوان نقشه راه بلندمدت انرژی کشور طراحی شد، بر چهار محور اصلی شامل محور نهادی (Institucional)، محور عرضه (Oferta)، محور تقاضا (Demanda) و محور اجتماعی (Social) تمرکز داشت و اهدافی چون افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر، ارتقای بهرهوری انرژی، تنوعبخشی به منابع انرژی و کاهش شدت مصرف در بخشهای مختلف را دنبال می کرد.
تحلیلگران و نهادهایی مانند آژانس بینالمللی انرژی معتقدند یکی از مهمترین عوامل موفقیت اروگوئه، تبدیل سیاست انرژی به یک راهبرد ملی بود؛ به گونهای که برنامههای مدیریت مصرف با تغییر دولتها متوقف نشد و اجرای آنها به صورت مستمر ادامه یافت.
اروگوئه همزمان با توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، اصلاح الگوی مصرف را نیز در دستور کار قرار داد. دولت این کشور در سال ۲۰۰۹ «قانون استفاده کارآمد و بهرهور از انرژی» موسوم به قانون شماره ۱۸.۵۹۷ را تصویب کرد و استفاده بهینه از انرژی را به عنوان «منافع ملی» به رسمیت شناخت.
بر اساس این قانون، وزارت صنعت، انرژی و معدن موظف شد برنامههای جامعی برای کاهش مصرف انرژی در بخشهای خانگی، صنعتی، تجاری و حملونقل تدوین کند. همچنین «واحد بهرهوری انرژی» برای نظارت بر اجرای سیاستهای مدیریت مصرف و صرفهجویی ایجاد شد.
در ادامه، دولت اروگوئه «برنامه ملی بهرهوری انرژی» (PNEE) را اجرا کرد؛ برنامهای که هدف اصلی آن جدا کردن رشد اقتصادی از رشد مصرف انرژی بود. براساس این رویکرد، اقتصاد کشور باید بدون افزایش متناسب مصرف انرژی رشد کند؛ موضوعی که اکنون به یکی از شاخصهای اصلی موفقیت اروگوئه در مدیریت انرژی تبدیل شده است.
در چارچوب این سیاستها، دولت مجموعهای از اقدامات اجرایی را برای کاهش مصرف آغاز کرد. اجرای نظام برچسبگذاری انرژی برای لوازم خانگی، تعیین استانداردهای اجباری مصرف، توسعه روشنایی کممصرف در شهرها و ساختمانها، نوسازی تجهیزات صنعتی پرمصرف و حمایت مالی از پروژههای بهینهسازی مصرف از جمله مهمترین این اقدامات بود.
اروگوئه همچنین توسعه حملونقل برقی و کاهش مصرف سوخت در ناوگان حملونقل عمومی را در دستور کار قرار داد. همزمان، دولت تلاش کرد با استفاده از فناوریهای هوشمند، مدیریت مصرف برق را در ساختمانهای دولتی و شبکه توزیع برق بهبود بخشد.
یکی دیگر از محورهای مهم اصلاح الگوی مصرف در اروگوئه، فرهنگسازی عمومی بود. دولت این کشور برنامههای آموزشی گستردهای درباره صرفهجویی انرژی در مدارس، رسانهها و نهادهای عمومی اجرا کرد و تلاش کرد مفهوم بهرهوری انرژی را به بخشی از فرهنگ عمومی جامعه تبدیل کند.
کارشناسان معتقدند یکی از دلایل موفقیت اروگوئه، هماهنگی میان دستگاههای مختلف دولتی در اجرای سیاستهای مدیریت مصرف بوده است. در همین راستا «شورای ملی بهرهوری انرژی» با حضور وزارتخانههای اقتصاد، محیط زیست، حملونقل، آموزش، کشاورزی و برنامهریزی تشکیل شد تا سیاستهای کاهش مصرف انرژی در بخشهای مختلف را هماهنگ کند.
اصلاح الگوی مصرف و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در اروگوئه، علاوه بر پیامدهای زیستمحیطی، آثار اقتصادی گستردهای نیز به همراه داشته است. گزارشهای بینالمللی نشان میدهد کاهش وابستگی این کشور به سوختهای فسیلی وارداتی، به افزایش امنیت انرژی، ایجاد هزاران فرصت شغلی در حوزه انرژیهای پاک و ثبات بیشتر در بازار برق منجر شده است. این کشور اکنون علاوه بر تأمین بخش عمده برق داخلی از منابع تجدیدپذیر، به صادرکننده برق پاک به کشورهای همسایه مانند آرژانتین و برزیل نیز تبدیل شده است.
آژانس بینالمللی انرژی، تجربه اروگوئه را یکی از موفقترین نمونههای مدیریت مصرف و گذار انرژی در جهان توصیف کرده؛ کارشناسان معتقدند این کشور نشان داده است که حتی اقتصادهای کوچک نیز میتوانند با برنامهریزی بلندمدت، مدیریت تقاضای انرژی و اصلاح الگوی مصرف، وابستگی خود به سوختهای فسیلی را کاهش دهند.
تحلیلگران حوزه انرژی تاکید دارند مهمترین درس تجربه اروگوئه، نقش ثبات سیاستی، فرهنگسازی عمومی، بهرهوری انرژی و مدیریت تقاضا در موفقیت برنامههای کاهش مصرف است؛ عواملی که میتواند برای بسیاری از کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای وابسته به نفت و گاز، الگویی قابل توجه باشد.
