به گزارش دریافتی بامداد یکشنبه ایرنا از سرکنسولگری ایران در کازان، داود میرزاخانی، سرکنسول کشورماناز جمله مقامات حاضر در آیین گشایش این نمایشگاه بود.
بنا بر این گزارش، این رویداد فرهنگی با هدف معرفی جلوههایی از پیوندهای فکری و ادبی میان ادبیات کلاسیک روسیه و معارف قرآنی برپا شده است.
این نمایشگاه فرصتی برای آشنایی بیشتر مخاطبان با نگاه پوشکین به فرهنگ اسلامی و جهان معنوی شرق است.
در این گزارش آمده است: ششم ژوئن، سالروز تولد پوشکین، شاعر بزرگ، نویسنده برجسته و بنیانگذار زبان ادبی نوین روسی است؛ چهرهای که نام او نهتنها با تاریخ ادبیات روسیه، بلکه با گفتوگوی فرهنگها، تعامل تمدنها و پیوندهای معنوی میان شرق و غرب گره خورده است.
در میان ابعاد گوناگون زندگی و آثار پوشکین، یکی از جنبههای کمتر شناختهشده، توجه ویژه او به فرهنگ مشرقزمین، اسلام، قرآن کریم و جهان معنوی مسلمانان است.
پوشکین در سفرهای خود به قفقاز شمالی و کریمه، از نزدیک با فرهنگ، آداب، باورها و سبک زندگی مسلمانان آشنا شد.
او با نگاهی جستوجوگر و تأملبرانگیز، به مساجد، سنتهای دینی، دعاها و نیایشهای مسلمانان توجه نشان داد و این تجربهها بعدها در بخشی از آثار ادبی او بازتاب یافت.
نشانههای این آشنایی و علاقه را میتوان در آثاری چون «اسیر قفقاز»، «فواره باغچهسرای» و بهویژه مجموعه شعر «تقلیدهایی از قرآن» مشاهده کرد؛ اثری که از برجستهترین نمونههای توجه پوشکین به مفاهیم قرآنی و فضای معنوی اسلام به شمار میآید.
اسلام در جهان فکری و ادبی پوشکین جایگاهی قابل توجه دارد. او در نوشتههای خود بارها به مفاهیمی نزدیک به آموزههای قرآن کریم و سنت اسلامی پرداخته است؛ از جمله جایگاه نیت انسان در کنار گفتار و کردار او. در یکی از تعابیر منسوب به او آمده است: «مردم گفتار و کردار تو را داوری میکنند، اما نیتهایت را تنها خداوند میبیند.»
این نگاه، نشاندهنده توجه پوشکین به بُعد درونی ایمان، مسئولیت اخلاقی انسان و نسبت میان ظاهر و باطن در حیات معنوی است.
پوشکین همچنین در یادداشتها و تأملات خود، قرآن را کتابی سرشار از اندیشههای حکیمانه و آموزههای اخلاقی میدانست و به مفاهیمی چون نیایش، پرهیز از راههای نادرست، احترام به خداوند، خویشتنداری و دوری از مجادله با نادانان توجه نشان میداد؛ مفاهیمی که در سراسر سنت اسلامی از جایگاهی بنیادین برخوردارند.
یکی از مشهورترین آثار پوشکین، شعر «پیامبر»، نیز از منظر بسیاری از پژوهشگران ادبی، دارای پیوندهایی آشکار با مضامین دینی و معنوی شرق، از جمله مفاهیم اسلامی است.
توصیف دگرگونی روح، گشوده شدن افق درونی انسان و تبدیل شدن شاعر به حامل پیام حقیقت، یادآور مضمون بعثت، تحول باطنی و رسالت پیامبران در سنتهای الهی است.
از این رو، شماری از محققان بر این باورند که پوشکین در آفرینش این اثر، از فضای معنوی قرآن کریم و روایتهای مربوط به پیامبری و رسالت الهی الهام پذیرفته است.
نگاه احترامآمیز پوشکین به شرق، اسلام و فرهنگ مسلمانان در میان معاصران او نیز شناخته شده بود. او در مکاتبات خود، از «سبک شرقی» به عنوان الگویی ارزشمند در ادبیات یاد میکرد و تأثیر فرهنگ شرق را بر تخیل شاعرانه و جهان ادبی خویش ارج مینهاد.
در این گزارش آمده است: در سالروز تولد این شاعر بزرگ روس، بازخوانی پیوندهای فکری و فرهنگی میان آثار پوشکین و جهان اسلام، فرصتی ارزشمند برای شناخت عمیقتر میراث مشترک فرهنگی، تقویت گفتگو و فهم متقابل میان ملتها و پاسداشت نقش ادبیات در نزدیکی تمدنهاست.
این گزارش میافزاید: پوشکین، در مقام یکی از بلندترین قلههای ادبیات روسیه، نشان داد که ادبیات میتواند فراتر از مرزهای جغرافیایی و زبانی، به پلی برای فهم متقابل و گفتوگوی معنوی میان ملتها تبدیل شود.
