به گزارش ایرنا، سبلان به عنوان کوه آتشفشانی خاموش از ۱۵ مردادماه ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملی» به تصویب شورایعالی حفاظت محیطزیست رسیده و با وسعتی بالغ بر ۶ هزار و ۶۶۴ هکتار جلوهای بینظیر از شکوه طبیعت را در غرب اردبیل، شمال نیر و جنوب شرقی مشگینشهر به نمایش گذاشته است.
منظره ای از شکوه و زیبایی و از دریاچه قله تا دره جهنم چشم ها را خیره می کند و سبلان تنها یک کوه نیست بلکه مجموعهای از جاذبههای طبیعی و تاریخی است که برفهای سهمگین و دامنههای ترانهخوانش را در بر میگیرد.
آبشارهای گورگور، سردابه، شاه بولاغی و منطقه تماشایی «شیرواندره» که از آبگرم شابیل تا دریاچه آتگلی گسترده شده، بخشی از چشماندازهای کمنظیر این منطقه تفرجگاهی است.
مناطقی همچون آبشارهای گورگور، سردابه، شاه بولاغی و منطقه تماشایی «شیرواندره» که از آبگرم شابیل تا دریاچه آتگلی گسترده شده، بخشی از چشماندازهای کمنظیر این منطقه تفرجگاهی است.
در فصل بهار، با ذوب شدن تدریجی برفها، مراتع سبلان به فرشی از گلهای رنگارنگ تبدیل میشود و رویشگاهی غنی با ۳۹ تیره و ۲۵۶ گونه گیاهی را در بر می گیرد و انواع لاله و زنبق در دامنههای آن جلوهگری میکند و این تنوع زیستی، سبلان را به مقصدی استثنایی برای گردشگری طبیعی، درمانی و کوهنوردی تبدیل کرده است.
معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل گفت: کوهستان سبلان و دامنههای آن بسیار حاصلخیز است ، درههای کوهستان پهن و انباشته از رسوبات بسیار غنی است و بخشی از دشت مغان و همه مناطق حوزه سبلان، نتیجه رسوبگذاری رودخانههایی است که از بلندیهای سبلان سرچشمه میگیرند.
یحیی نجارقابل ادامه داد: آب رودخانههای متعدد، از برف های دایمی اطراف دهانه مخروطی آتشفشان سبلان تامین میشود و هر چه به پایین جاری میشود در جلگهها رطوبت دایمی، سرسبزی و طراوت و خرمی ایجاد میکند.
سبلان، از ثبت ملی تا راهیابی به یونسکو
سبلان یا به زبان ترکی «ساوالان» در ترانهها، نغمههای عاشیقها، لالایی مادران و افسانههای کهن استان اردبیل با وقار و ایستایی همراه بوده است و جایگاه والای این کوه به اندازهای است که به گفته مسئولان اداره کل حفاظت محیط زیست استان اردبیل، پرونده آن برای ارائه به سازمان یونسکو جهت ثبت در فهرست میراث جهانی در دست آمادهسازی است.
طبق اعلام اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل مطالعات سهگانه تاریخی، طبیعی و فرهنگی کوه سبلان برای تهیه پرونده ثبت جهانی با همکاری متخصصانی از دانشگاههای استان و دستگاههای اجرایی مرتبط در سال ۹۸ در دستور کار بوده است.
ثبت جهانی سبلان جزو مطالبههای رییسجمهور بوده و دکتر پزشکیان به جد پیگیر موضوع هستند.
از سال ۹۸ مسئولان از در حال تکمیل بودن پرونده سبلان برای طی مراحل ثبت جهانی خبر میدهند و قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در مهرماه ۱۴۰۴ در سفر به اردبیل از تلاش و برنامهریزی برای ثبت جهانی کوه سبلان خبر داد.
علی دارابی گفت: ثبت جهانی سبلان جزو مطالبههای رییسجمهور بوده و دکتر پزشکیان به جد پیگیر موضوع هستند و انتظار میرود با رفع مشکلات موجود ، فرایند اداری مربوطه تکمیل شود تا اقدامات آتی و مکاتبه لازم با یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد) درباره ثبت جهانی سبلان انجام شود.
معاون سیاسی ، امنیتی و اجتماعی استاندار اردبیل هم در خصوص ضرورت ثبت جهانی سبلان گفت: کوه سبلان در جایگاه یک اثر فرهنگی و طبیعی قابلیت ثبت جهانی را دارد و مقدمات آن از سوی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فراهم شده است.
ابراهیم امامی اظهار کرد: ثبت جهانی سبلان از مطالبات مردم استان اردبیل است که در این زمینه اقدامات اساسی با جدیت پیگیری میشود و با تحقق این امر، برنامه های حفاظتی سبلان بهتر و بیشتر خواهد شد.
وی افزود: سبلان با دارا بودن طبیعت خاص، معماریهای تاریخی متفاوت، درهها و رودها، عشایر و زندگی کوهستانی، فرهنگ و سبک زندگی خاص و جایگاه پررنگ معنوی در بین مردم باید در پرونده یونسکو مدنظر قرار بگیرد.
چالشهای حفاظت و برنامههای آینده
با افزایش حضور گردشگران، حفظ اصالت و بکر بودن پهنه طبیعی سبلان به اولویت اداره کل حفاظت محیطزیست استان تبدیل شده است و تجمع زباله و تخریبهای ناشی از بیتوجهی برخی گردشگران، زنگ خطری برای تعادل اکولوژیک این منطقه محسوب میشود و مسئولان با اجرای برنامههای پاکسازی نمادین و فرهنگسازی، در پی کاهش خسارتها هستند.
رهاسازی زباله و ایجاد بی نظمی در محیط طبیعی سبلان و دامنه های آن موجب رنجش حیات وحش منطقه نیز می شود به طوری که خرس قهوه ای شناسایی شده در سبلان بارها به استراحتگاه ها و چادرهای گردشگران و طبیعت گردان نزدیک و خطرساز شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل به تازگی در جلسه بررسی راهکارهای حفاظت خرس قهوهای سبلان در فرمانداری مشگینشهر، با اشاره به اهمیت گونههای شاخص سبلان بهعنوان بخشی از هویت طبیعی و فرهنگی منطقه اظهار کرد: اداره کل حفاظت محیط زیست استان در سال جاری برنامهای جامع برای حفاظت مشارکتی خرس قهوهای سبلان تدوین کرده که بر پایه رویکردهای نوین اکولوژیکی ـ اجتماعی طراحی شده است.
کیومرث سفیدی افزود: این برنامه با مشارکت دستگاههای اجرایی، نهادهای محلی، سازمانهای مردمنهاد، جوامع بومی و فعالان محیط زیست اجرا خواهد شد و هدف آن افزایش تحمل اجتماعی، کاهش تعارض انسان و حیاتوحش و حفاظت پایدار از زیستگاههای ارزشمند سبلان است.
وی ادامه داد: پاسگاه محیطبانی شبانهروزی در دامنه سبلان فعال است و نصب تابلوهای هشدار، افزایش گشتهای یگان حفاظت و آموزش گروههای کوهنوردی از جمله اقدامات انجام شده برای مدیریت شرایط و کاهش تعارض انسان و حیات وحش دامنههای سبلان است.
بی تردید جهانی شدن سبلان سبب توجه دستگاه ها و مجامع بین المللی زیست محیطی به این میراث عظیم طبیعی و خدادادی خواهد شد و افزایش کمی و کیفی برنامه های حفاظتی و تدوین نظام بهره مندی علمی و اصولی از مواهب طبیعی سبلان در بهره برداری صحیح ساکنان و روستانشینان بومی آن و استمرار طراوت و تازگی چهار فصل سبلان سرفراز خواهد شد.
استان اردبیل در شمال غرب ایران واقع شده و سرعین، اردبیل و مشگین شهر از شهرهای نزدیک به دامنه های سبلان است.
