به گزارش ایرنا ، پرسش اصلی این است که آیا افزایش قیمت، نان را در سفرهها نگه میدارد یا تنها فشار تورمی را مضاعف میکند؟
قاسم، کارگر ساختمانی و سرپرست یک خانواده پنج نفره در حاشیه شهر مشهد معتقد است:«به خدا قسم ما دیگر نمیدانیم با این گرانیها چه کنیم. مسوولان میگویند افزایش قیمت نان برای جلوگیری از فساد و افزایش هزینه نانواهاست، اما چرا باید هزینه این شرایط را مردم بدهند؟ برای من که روزی چند قرص نان سنگک یا بربری نیاز دارم، این افزایش قیمت یعنی هر ماه هزینهای اضافه که باید از پول میوه یا لبنیات بزنم. من مخالف درآمد حلال نانوا نیستم، اما دولت باید فکری برای سفرههای ما کند که هر روز کوچکتر میشود.
مریم، خانهدار و ساکن یکی از مناطق قدیمی مشهد می گوید: «این داستان همیشگی است؛ اول خبر از گرانی میدهند و بعد میگویند برای بهبود کیفیت است اما چند سال است که با هر بار گران شدن، کیفیت نان نهتنها بهتر نشده، بلکه نانها خشکتر و زودتر دورریز میشوند. انگار هر وقت در نظارتهایشان کم میآورند و نمیتوانند جلوی دلالان آرد را بگیرند، میخواهند با بالا بردن قیمت، صورتمساله را پاک کنند. امیدوارم این بار حداقل اگر قیمت بالا میرود، واقعا فکری برای خروج آرد از شبکه بکنند و اگر نه فردا هم مثل امروز صفها طولانی خواهد بود و نان با کیفیت در دست مردم نمیرسد.»
حسین، بازنشسته تامین اجتماعی نیز معتقد است: «حرف ما این است که نان، قوت لایموت مردم است و نباید بازیچه سیاستهای اقتصادی قرار بگیرد. حقوق ما که ثابت است و با تورم همخوانی ندارد، اما قیمت نان که بالا میرود، انگار این قیمت، دماسنج گرانی برای کل شهر میشود. وقتی قیمت نان بالا برود، کرایه تاکسی، قیمت سبزی و همه خردهریزها هم پشتبندش بالا میرود.اگر دولت واقعا دلش برای مردم میسوزد، چرا یارانهها را مستقیم به کارتهای خودمان نمیریزد تا بتوانیم نان را با قیمت مناسب بخریم؟ چرا همیشه باید بار این تصمیمها روی دوش قشر ضعیف باشد که نان، اصلیترین غذای روزانهشان است؟»
چرا هزینهها بالا رفته است؟
بخش بزرگی از قیمت تمامشده نان با آرد یارانهای گره خورده است که دولت هنوز آن را ثابت نگه داشته است. اما نان، تنها آرد نیست؛ ناصر شعربافیان، جانشین رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، به صراحت میگوید که «سایر مولفههای هزینهای» یعنی اجارهبها، دستمزد کارگران، بیمه و هزینههای جاری در طول سال رشد سرسامآوری داشتهاند. در حقیقت، نانوایان معتقدند وقتی قیمت خمیرمایه، نمک، حقوق کارگر و هزینه تعمیرات دستگاهها بدون هیچگونه یارانهای افزایش یافته، اصرار بر تثبیت قیمت نان، عملا نانوا را از چرخه تولید حذف میکند.
در سوی دیگر میدان، بخش بزرگی از جامعه و مدافعان حقوق مصرفکننده قرار دارند. نان، برخلاف سایر کالاها، کالای لوکس نیست که بتوان آن را از سبد خانوار حذف کرد برای دهکهای پایین درآمدی که بخش اصلی کالری روزانه خود را از نان تامین میکنند، کوچکترین افزایش قیمت، بار روانی و اقتصادی سنگینی دارد.
مخالفان افزایش قیمت نان معتقدند دولت نباید با واگذاری هزینههای تورم به مردم، ناکارآمدیهای سیستم مدیریتی را جبران کند. آنها نگرانند که «افزایش قیمت» نه تنها منجر به بهبود کیفیت نشود، بلکه صرفا به تورم عمومی دامن بزند.
تضاد تورم و درآمد در خراسان رضوی؛ افزایش حداقلی قیمت نان
در حالی که اقتصاد استان خراسان رضوی در برخی شاخصها مانند فضای کسب و کار و صادرات شاهد رشد چشمگیر بوده است، تورم و پایین بودن درآمد سرانه، فشار بر معیشت خانوارها را دو چندان کرده است. در همین رابطه، معاون اقتصادی استاندار خراسان رضوی در جلسات اخیر این معاونت از تصمیم برای افزایش حداقلی قیمت نان خبر داده تا تنها هزینههای تحمیلی سال جاری به نانوایان جبران شود.
رضا جمشیدی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان رضوی با اشاره به ارتقای رتبه فضای کسب و کار استان به رتبه اول کشور، بر چالشهای معیشتی در استان تاکید دارد و می افزاید: با توجه به این که درآمد شهروندان استان ۳۰ درصد کمتر از میانگین کشوری است، تورم بالای استان فشار را بر سبد غذایی افزایش داده است.
این مسوول در ادامه با اشاره به اقدامات برای مدیریت زنجیره تامین، از آغاز خرید تضمینی گندم و تلاش برای شفافسازی در توزیع آرد از طریق دوگانهسوز کردن کارخانهها و نانواییها خبر داده است.
جمشیدی تاکید کرد: افزایش قیمت نان در روزهای آتی، تنها یک تعدیل حداقلی برای پوشش هزینههای نانوایان خواهد بود و نظارت بر این فرآیند از طریق سیستمهای نوین پرداخت (دستگاه پرداخت نانینو) و نظارتهای دقیق، تضمین خواهد شد.
حلقه مفقوده؛ نانینو و نظارت هوشمند
یکی از پیچیدهترین بخشهای این ماجرا، موضوع «سامانه نانینو» است. ماجرای برخورد قضایی با مدیرانی که در تجهیز نانواییها به این سامانه تعلل کرده بودند، نشان میدهد که دولت نیز به این نتیجه رسیده که تا نظارت هوشمند نباشد، افزایش قیمت به تنهایی کاری از پیش نمیبرد.
ورود ۴۰۰ دستگاه کارتخوا سیار جدید به استان، تلاشی برای بستن گلوگاههای فساد محسوب می شود و استدلال این است که اگر نانوایی به سیستم نانینو متصل باشد و دقیقاً به میزان آرد دریافتی، نان تحویل دهد، دیگر آردفروشی صرفه اقتصادی نخواهد داشت. با این حال، همانطور که پیش از این بازرس کل استان تاکید کرده است، افزایش قیمت به تنهایی آردفروشی را ریشه کن نمیکند بلکه این «شفافیت نظارتی» است که باید همراه با تعدیل قیمتها بیاید.
رییس منطقه ۲ سازمان بازرسی کشور و بازرس کل خراسان رضوی نیز پیش از این در این رابطه به خبرنگار ایرنا با اشاره به ترک فعل یکی از مدیران استان در زمینه تجهیز نانوایی های آزادپز استان به سامانه نانینو اعلام کرد: روند اتصال نانواییها به این سامانه برقرار شده و در حال حاضر ۴۰۰ دستگاه کارتخوان سیار به استان وارد و روند اتصال نانوایی های آزادپز به نانینو آغاز شده است که این اقدام گلوگاه های فساد و گران فروشی در فروش نان در این واحدهای صنفی حوزه را مسدود خواهد کرد.
حجت الاسلام موسی فتوحی افزود: در حوزه قیمت گذاری نان اکنون آنالیز هزینه ها در کارگروه آرد و نان استان در حال بررسی است و احتمال زیاد افزایش قابل توجه قیمت نان قطعی است اما میزان این افزایش هنوز مشخص نیست.
فتوحی به افزایش دستمزدها، بیمه و دیگر هزینه های نانوایی ها اشاره کرد و گفت: اگر به نانوا بگوییم با وجود افزایش هزینه، قیمت نان افزایش نیابد، ابتداییترین اتفاقی که می افتد خروج آرد از شبکه توزیع رسمی است و در ادامه کمبود عرضه نان، کاهش کیفیت و نارضایی مردم را در نانواییها شاهد خواهیم بود.
وی عنوان کرد: بخشی از شلوغی نانوایی ها طی هفتههای جاری به دلیل خروج آرد از شبکه توزیع است البته باید متذکر شد افزایش قیمت نان موضوع آرد فروشی را به طور کامل برطرف نخواهد کرد.
خراسان رضوی در انتظار تصمیم وزارت کشور
جانشین رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در امور بازرگانی با اشاره به ارسال پیشنهاد افزایش قیمت نان به مراجع ذیربط گفت: درخواست اصلاح قیمت نان از سوی اتحادیه صنف نانوایان، همانند سایر اتحادیههای صنفی، مطرح شده و پس از انجام بررسیهای کارشناسی به وزارت کشور ارسال شده است.
ناصر شعربافیان،با بیان این که بخش عمده قیمت تمامشده نان مربوط به آرد یارانهای است که از سوی دولت در اختیار نانوایان قرار میگیرد گفت: قیمت آرد دولتی تاکنون ثابت بوده و افزایش نداشته است با این حال، سایر مولفههای هزینهای موثر در تولید نان از جمله هزینههای کارگری، اجارهبها و دیگر هزینههای جاری در طول سال افزایش یافتهاند.
وی افزود: با حضور نمایندگان اتحادیه نانوایان و دستگاههای تخصصی مرتبط، تمامی هزینههای موثر در قیمت تمامشده نان مورد بررسی قرار گرفت و افزایش منطقی و متناسب با رشد هزینهها محاسبه شد. نتیجه این بررسیهای کارشناسی مطابق روال معمول برای تصمیمگیری نهایی به وزارت کشور ارسال شده است.
جانشین رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در امور بازرگانی با تاکید بر این که تصمیم نهایی درباره میزان افزایش قیمت و زمان اجرای آن در سطح ملی اتخاذ میشود گفت: درخواستهای مشابه از سایر استانها نیز در وزارت کشور بررسی میشود و این وزارتخانه درباره میزان افزایش قیمت و زمان اعمال آن تصمیمگیری خواهد کرد.
وی درباره درصد افزایش پیشنهادی استان نیز گفت: تا زمانی که مصوبه نهایی ابلاغ نشده، امکان اعلام ارقام و درصدهای پیشنهادی وجود ندارد ضمن این که زمان اجرای احتمالی این مصوبه نیز هنوز مشخص نیست.
شعربافیان گفت: روند بررسی و پیشنهاد قیمت نان هر ساله بر اساس تغییرات هزینهها انجام میشود و پس از جمعبندی درخواستهای استانها، وزارت کشور نرخ نهایی را اعلام میکند.
وی تاکید کرد: آنچه در حال حاضر قابل اعلام است، انجام کامل بررسیهای کارشناسی و ارسال نتایج به وزارت کشور است و اکنون باید منتظر تصمیم و ابلاغ نهایی از سوی مراجع مسوول بود.
پیش بینی افزایش ۵۰ درصدی بهای نان
فرماندار ویژه مشهد نیز به خبرنگار ایرنا گفت: هم اکنون در حال بررسی و تحلیل هزینه های تولید نان در مشهد هستیم تا برای تعیین میزان افزایش قیمت نان تصمیم گیری شود.
سید حسن حسینی افزود: قیمت آرد توزیعی به نانوایی ها ثابت است اما از آنجا که دستمزد کارگر، بیمه تامین اجتماعی و دیگر ملزومات نانوایی ها افزایش داشته ناچار به تصمیم گیری برای تعیین نرخ جدید نان هستیم.
وی ادامه داد: پیش بینی می شود قیمت نان حدود ۵۰ درصد گران شود اما نان های سنتی مانند سنگک بیش از این میزان گران خواهد شد البته افزایش قیمت ها پس از تایید نهادهای نظارتی در تهران تصویب و اطلاع رسانی خواهد شد.
نتیجهگیری
افزایش قیمت نان در خراسان رضوی، صرفا یک تصمیم اقتصادی ساده نیست؛ یک جراحی دردناک است. اگر قیمتها افزایش یابد و نظارت هوشمند (نانینو) به طور کامل مستقر نشود، ما همچنان شاهد کمفروشی و کیفیت پایین خواهیم بود. اما اگر قیمت ثابت بماند، آردها همچنان به سمت بازار آزاد سرازیر شده و صفهای نانوایی طولانیتر خواهد شد.
تصمیم نهایی که به زودی از وزارت کشور ابلاغ خواهد شد، باید متضمن یک توازن دشوار باشد: «عدالت در پرداخت دستمزد نانوایان» و «حفاظت از سفرههای کمبضاعت» و در این میان، مطالبهگری مردم برای شفافیت در اعلام دلایل افزایش قیمت و اطمینان از نظارت دقیق بر کیفیت نان، حق مسلمی است که مسوولان استان نباید آن را نادیده بگیرند.
