علی خانی روز سهشنبه در گفت وگو با خبرنگار ایرنا با بیان شرایط خاص اقلیمی خراسان جنوبی اظهارکرد: این استان با اقلیم خشک و شکننده، بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه ویژه در حوزه حفاظت محیط زیست است و مهمترین چالشهای زیستمحیطی آن به تاثیرات تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای متمادی و گسترش فعالیتهای معدنی بر می گردد.
وی افزود: این عوامل به طور مستقیم در کاهش تنوع زیستی، افزایش بحران گرد و غبار، تشدید فرسایش خاک و بروز پدیده فرونشست زمین نقش دارند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی در عین حال از بهبود نسبی برخی شاخصهای محیط زیستی در سال جاری خبر داد و گفت: به دنبال بارندگیهای اخیر و تقویت پوشش گیاهی، وضعیت تا حدودی بهتر شده و تعداد روزهای با کیفیت هوای نامطلوب کاهش یافته است، هرچند نباید به این شرایط دلخوش بود زیرا همچنان با چالشهایی همچون گرمایش جهانی، تغییرات اقلیمی، تنش شدید آبی و روند بیابانزایی مواجه هستیم.
خانی در ادامه به مهمترین اقدامات انجام شده طی یک سال گذشته پرداخت و افزود: تمرکز اصلی این اداره کل بر نظارت دقیق بر مدیریت پسماند با هدف جلوگیری از آلودگی سفرههای آب زیرزمینی، پایش مستمر واحدهای صنعتی برای کنترل آلودگیهای آب، خاک و هوا، توسعه سامانههای پایش هوشمند و افزایش گشتهای نظارتی برای جلوگیری از تخریب زیستگاهها و شکار غیرمجاز بوده است.
وی اجرای دو طرح شاخص «پرچمداری» و «سیپا» را از جمله اقدامات اثرگذار در حوزه آموزش و مشارکت اجتماعی دانست و گفت: در قالب طرح پرچمداری، آموزشهای زیستمحیطی به نیروهای نظامی و انتظامی ارائه میشود و طرح سیپا نیز با هدف توانمندسازی جوامع محلی حاشیه تالاب کجی نمکزار نهبندان اجرا شده که در افزایش مشارکت مردمی در حفاظت از طبیعت نقش مؤثری داشته است.
زنگ هشدار برای زیستبوم خراسان جنوبی
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با یادآوری کمبود نیروی انسانی به عنوان یکی از چالشهای جدی این مجموعه گفت: با توجه به گستردگی مناطق تحت مدیریت، کمبود کارشناسان متخصص و محیطبانان از مهمترین مشکلات ماست و جذب نیروی انسانی متخصص و علاقمند در اولویت برنامههای اداره کل قرار دارد.
خانی همچنین وضعیت حفاظت از گونهها و زیستگاههای طبیعی استان را نگرانکننده توصیف کرد و افزود: مناطق تحت مدیریت استان با مشکلاتی مانند تنش آبی، چرای غیرمجاز دام، حضور بیضابطه گلههای شتر و تخریب زیستگاهها مواجه هستند که این شرایط بقای گونههای ارزشمندی همچون یوزپلنگ آسیایی را تهدید میکند.
وی تغییر کاربری اراضی، بهرهبرداری ناپایدار از منابع طبیعی، قاچاق حیات وحش و شکار غیرمجاز را از دیگر عوامل موثر در کاهش جمعیت گونههای جانوری استان عنوان کرد.
خانی در ادامه بر ضرورت توسعه تجهیزات نظارتی مدرن و افزایش اعتبارات عملیاتی تاکید کرد و گفت: برای حفاظت موثر از محیط زیست در حوزههای طبیعی، انسانی و آموزش و فرهنگسازی، نیازمند تقویت زیرساختهای نظارتی، تجهیزات نوین و تامین منابع مالی برای بهکارگیری نیروهای کارشناسی و محیطبان هستیم.
وی با تاکید بر به تعامل با صنایع استان افزود: استفاده از فناوریهای پاک و کنترل آلایندهها به صورت ویژه در دستور کار کارشناسان پایش قرار دارد و با توجه به اینکه سلامت جامعه خط قرمز ماست، نظارتهای قانونی و مستمر با جدیت ادامه خواهد داشت.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی نقش سایر دستگاهها و اقشار جامعه را در حفاظت از محیط زیست بسیار مهم دانست و گفت: صنایع باید با درک شرایط حساس زیستمحیطی استان در مدیریت آلایندهها و ایفای مسئولیتهای اجتماعی خود فعالتر عمل کنند.
خانی همچنین شهرداریها را متولی اصلی مدیریت پسماند و فضای سبز شهری دانست و افزود: استفاده از منابع آب غیرشرب برای آبیاری فضای سبز، مدیریت اصولی پسماند و نخالههای ساختمانی و توجه جدی به ملاحظات زیستمحیطی از مهمترین مسئولیتهای مدیریت شهری است.
وی با تاکید بر نقش مردم و رسانهها در حفاظت از محیط زیست اظهار کرد: مشارکت مردمی در حوزه محیط زیست هنوز در سطح مطلوب نیست و برنامههایی مانند آموزش در مدارس، اجرای کمپینهای پاکسازی و حمایت از تشکلهای مردمنهاد برای تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست در دستور کار قرار دارد.
خانی همچنین خواستار توجه دستگاههایی مانند شرکت آب و فاضلاب، بخش کشاورزی و استانداری به ملاحظات زیستمحیطی در برنامههای توسعهای شد و گفت: محیط زیست نباید به عنوان مانعی در مسیر توسعه دیده شود، بلکه باید آن را شریک اصلی توسعه پایدار دانست.
وی در ادامه با بیان مطالبه این اداره کل در سطح ملی برای مدیریت بحران خشکسالی افزود: استانهای مرزی و کمبرخورداری مانند خراسان جنوبی در زمینه تامین منابع آب و مقابله با فرسایش خاک نیازمند حمایت ویژه ملی هستند و لازم است سیاستهای مدیریت منابع آب با رویکرد عدالت منطقهای تدوین و اجرا شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی مهمترین مانع پیشروی تحقق اهداف سازمانی در استان را کمبود اعتبارات متناسب با وسعت و حساسیت زیستمحیطی مناطق و همچنین کمبود نیروی انسانی دانست و تصریح کرد: در صورت تامین منابع و اختیارات بیشتر، اولویت نخست ما جذب نیروهای متخصص و افزایش تعداد محیطبانان تا رسیدن به استانداردهای لازم برای حفاظت موثر از مناطق خواهد بود.
خانی با تشریح چشمانداز آینده محیط زیست خراسان جنوبی گفت: هدف ما دستیابی به توسعه پایدار در استان است؛ به گونهای که میان توسعه و حفاظت از منابع طبیعی تعادل برقرار شود و با تکیه بر اسناد بالادستی از جمله اصل پنجاهم قانون اساسی، برنامه هفتم توسعه و سیاستهای کلی نظام در حوزه محیط زیست، جایگاه حفاظت محیط زیست در استان به سمت حکمرانی زیستمحیطی ارتقا یابد.
صدور ۳۰ اخطاریه زیست محیطی در خراسان جنوبی
وی از انجام ۲۲۵ مورد پایش واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی در استان از ابتدای سال جاری خبر داد و گفت: در نتیجه این نظارتها، ۳۰ اخطاریه زیستمحیطی برای واحدهای متخلف صادر شده است.
خانی با تاکید بر اینکه حفظ محیط زیست و سلامت مردم خط قرمز این ادارهکل است، افزود: گشتها و تیمهای پایش کارشناسان حوزه محیط زیست انسانی بهصورت مستمر، شبانهروزی و در مواردی به شکل سرزده، وضعیت واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی را در سطح استان بررسی میکنند.
وی اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۲۲۵ مورد پایش از واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی استان انجام شده که این نظارتها منجر به صدور ۳۰ اخطاریه زیستمحیطی برای واحدهای دارای تخلف یا نواقص زیستمحیطی شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با بیان محورهای مورد بررسی در این پایشها گفت: اندازهگیری خروجی دودکش واحدهای صنعتی، بررسی عملکرد سیستمهای تصفیهخانه فاضلاب، رصد مستقیم پسابها و خروجیهای صنعتی و همچنین نحوه مدیریت پسماند از جمله مواردی است که بهطور دقیق مورد ارزیابی قرار میگیرد.
وی با بیان اینکه تعیین صنایع آلاینده در استان بهصورت فصلی انجام میشود، افزود: این موضوع در قالب «کارگروه عوارض سبز استان» هر سه ماه یکبار و بر اساس تصویبنامه هیات وزیران درباره تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی و همچنین دستورالعمل تهیه فهرست صنایع آلاینده موضوع ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده بررسی میشود.
خانی تصریح کرد: پس از بررسی مستندات، نتایج آنالیزهای ثبتشده در سامانه جامع و نتایج پایشهای میدانی، صنایع آلاینده بهصورت فصلی شناسایی و معرفی میشوند.
وی درباره برخورد قانونی با واحدهای متخلف گفت: واحدهایی که با بیتوجهی به الزامات زیستمحیطی، سلامت هوا و منابع آب منطقه را به خطر اندازند، در مرحله نخست اخطاریه دریافت میکنند و در صورت بیتوجهی به اصلاح وضعیت در مهلت مقرر، طبق ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی و سایر قوانین مرتبط به مراجع قضایی معرفی و فعالیت آنها تا زمان رفع آلایندگی محدود یا متوقف خواهد شد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با تاکید بر حمایت از تولید و اشتغال در چارچوب ضوابط زیستمحیطی افزود: هدف این ادارهکل مقابله با تولید نیست، بلکه صیانت از محیط زیست و سلامت شهروندان در مسیر توسعه صنعتی استان است و توسعه نباید به بهای تخریب منابع طبیعی تمام شود.
وی در پایان از شهروندان خواست در صورت مشاهده هرگونه تخلف زیستمحیطی از جمله انتشار دود غیرمتعارف یا تخلیه غیرمجاز پسماند، موضوع را از طریق سامانه تلفنی ۱۵۴۰ بهصورت شبانهروزی گزارش دهند تا در کوتاهترین زمان ممکن رسیدگی شود.
هم اکنون ۱۳.۳ درصد خاک خراسان جنوبی معادل ۲ میلیون و ۶ هزار و ۲۱۳ هکتار در قالب مناطق چهارگانه محیط زیست مدیریت میشود و تعداد مناطق تحت مدیریت این اداره کل ۱۲ منطقه شامل ۹ منطقه حفاظت شده و سه پناهگاه حیات وحش است.
