به گزارش ایرنا ۱.۲ میلیون هکتار از ۶ میلیون هکتار جنگلهای زاگرس در لرستان جای گرفته است و این استان با قرار گرفتن در قلب زاگرس نقشی حیاتی در حفظ اکوسیستم منطقه و کشور ایفا میکند.
این سرزمین با وسعت ۲۸ هزار و ۳۰۶ کیلومتر مربع نه تنها پناهگاهی امن برای گونههای کمیاب و نادر بلکه مهد رویش و بالندگی تنوع زیستی کشور به شمار می رود.
۳۵ قله سربرافراشته که هر کدام قصهای از عظمت و شکوه را در خود نهفته دارند در کنار اقلیم چهار فصل، این استان را به پناهگاهی بیبدیل برای تنوع زیستی بدل کرده و شناسایی بیش از ۲۵ درصد گونههای جانوری و هزار و ۷۰۰ گونه گیاهی کشور در این سرزمین شاهدی بر غنای بیکران طبیعت آن است.
کارشناسان، با افزایش دما و خشک شدن پوشش گیاهی در مناطق مختلف، نسبت به افزایش خطر وقوع آتشسوزی در مناطق تحت مدیریت و حفاظتشده استان هشدار میدهند چراکه این عرصهها بخش مهمی از تنوع زیستی زاگرس را در خود جای دادهاند و هرگونه حریق در آنها میتواند خسارات جبرانناپذیری به طبیعت وارد کند.
کارشناسان معتقدند این موضوع میتواند کوچکترین بیاحتیاطی را به یک آتشسوزی گسترده تبدیل کند که مهار آن در مناطق کوهستانی و صعبالعبور بهسادگی امکانپذیر نیست.
مناطق حفاظتشده؛ سرمایههای ارزشمند در معرض تهدید
بخش قابل توجهی از مناطق تحت مدیریت محیط زیست لرستان شامل زیستگاههای حساس و ارزشمند حیات وحش است که علاوه بر نقش مهم در حفظ گونههای جانوری و گیاهی، یکی از مهمترین ذخیرهگاههای طبیعی زاگرس محسوب میشوند.
وقوع آتشسوزی در این مناطق تنها به از بین رفتن پوشش گیاهی محدود نمیشود، بلکه زیستگاه گونههای مختلف جانوری را نیز با خطر مواجه میکند و تعادل اکولوژیکی منطقه را تحت تاثیر قرار میدهد.
بررسیهای انجام شده نشان میدهد بخش عمده آتشسوزیهای عرصههای طبیعی ناشی از عوامل انسانی است، روشن کردن آتش در طبیعت، رها کردن تهسیگار، سوزاندن بقایای کشاورزی، بیاحتیاطی گردشگران و حتی برخی اختلافات محلی از جمله عواملی هستند که هر ساله بخشی از جنگلها و مراتع را درگیر آتش میکنند که فعالان محیط زیست معتقدند فرهنگسازی و افزایش آگاهی عمومی میتواند نقش مهمی در کاهش این حوادث داشته باشد.
متخصصان حوزه اطفای حریق بر این باورند که در آتشسوزیهای طبیعی، دقایق اولیه اهمیت حیاتی دارد و هرچه زمان واکنش کوتاهتر باشد احتمال کنترل آتش و کاهش خسارات افزایش پیدا میکند.
اما در بسیاری از مناطق حفاظتشده لرستان، فاصله زیاد از مراکز شهری و شرایط سخت جغرافیایی موجب میشود دسترسی نیروهای عملیاتی زمانبر باشد به همین دلیل حضور بهموقع محیطبانان، جوامع محلی و نیروهای داوطلب نقش تعیینکنندهای در مهار آتش دارد.
یکی از مهمترین ظرفیتهای موجود برای مقابله با آتشسوزی در مناطق حفاظتشده، مشارکت جوامع محلی است چراکه ساکنان روستاهای مجاور این مناطق نخستین افرادی هستند که حریق را مشاهده میکنند و میتوانند پیش از گسترش آتش وارد عمل شوند، بر این اساس آموزش، تجهیز و سازماندهی نیروهای مردمی میتواند خسارات ناشی از حریق را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
بنابراین مراقبت از مناطق حفاظتشده تنها بر عهده محیط زیست نیست و تمامی دستگاههای اجرایی، تشکلهای مردمنهاد، رسانهها و شهروندان در این زمینه مسئولیت دارند از طرفی کاهش خطر آتشسوزی در طبیعت نیازمند رعایت اصول ایمنی، افزایش آگاهی عمومی، تقویت تجهیزات اطفای حریق و گسترش همکاری میان نهادهای مسول و جوامع محلی است و پیشگیری همچنان موثرترین و کمهزینهترین راهکار حفاظت از طبیعت است.
مناطق حفاظتشده لرستان بخشی از سرمایههای ارزشمند طبیعی کشور هستند و حفاظت از آنها نیازمند هوشیاری عمومی، آمادگی دستگاههای مسئول و مشارکت گسترده مردم است تا از وقوع خسارتهای جبرانناپذیر به زیستگاههای طبیعی استان جلوگیری شود.
بر این اساس امروز سه شنبه جلسه ای در نشست هم اندیشی مسئولان حفاظت محیط زیست لرستان و تشکل های زیست محیطی و مردم نهاد در راستای تبادل نظر و توزیع بسته های اطفای حریق برگزار شد.
خشک شدن پوشش گیاهی، زنگ خطر آتشسوزی در طبیعت
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان در این نشست با تاکید بر نقش مردم در حفاظت از طبیعت و مقابله با آتشسوزیها گفت: جوامع محلی، تشکلهای زیستمحیطی، رسانهها و دستگاههای اجرایی باید در کنار یکدیگر برای پیشگیری، مقابله با آتشسوزی و حفاظت از سرمایههای طبیعی استان همکاری کنند.
کامران فرمان پور بیان کرد: در سراسر استان برنامههای مختلفی به مناسبت هفته و روز جهانی محیط زیست در حال اجراست و این ایام فرصت مناسبی برای ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست و افزایش حساسیت عمومی نسبت به مسائل زیستمحیطی به شمار میرود.
وی با اشاره به شرایط اقلیمی استان و بارندگیهای مناسب سال جاری گفت: بارشهای مطلوب موجب رشد گسترده پوشش گیاهی در سطح استان شده اما خشک شدن این پوشش در فصل گرم سال احتمال وقوع آتشسوزی در عرصههای طبیعی را افزایش داده و ضرورت آمادگی بیشتر برای مقابله با این حوادث را دوچندان کرده است.
وی افزود: وقوع آتشسوزی در جنگلها و مراتع میتواند خسارات سنگینی به منابع طبیعی زیستگاههای حیات وحش و تنوع زیستی وارد کند و به همین دلیل پیشگیری و واکنش سریع در این زمینه از اهمیت ویژهای برخوردار است.
۴۶۰ هزار هکتارعرصه تحت مدیریت محیط زیست در خطر حریق
فرمان پور با اشاره به گستردگی مناطق تحت مدیریت این اداره کل اظهار داشت: از مجموع حدود ۲میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار عرصههای جنگلی و مرتعی لرستان حدود ۴۶۰ هزار هکتار در قالب مناطق تحت مدیریت و مناطق شکار ممنوع تحت نظارت اداره کل حفاظت محیط زیست قرار دارد.
وی عنوان کرد: حفاظت از این مناطق توسط پاسگاههای محیطبانی و نیروهای محیطبان انجام میشود و صیانت از این عرصههای ارزشمند از مهمترین ماموریتهای مجموعه محیط زیست استان است.
وی با اشاره به برگزاری نشست منطقهای مدیریت و اطفای حریق در جنگلهای زاگرس در سال گذشته گفت: لرستان میزبان مدیران کل، معاونان، فرماندهان یگان حفاظت و نمایندگان تشکلهای زیستمحیطی ۱۲ استان زاگرسنشین بود.
وی افزود: در این نشست، تجربیات استانها در حوزه مدیریت آتشسوزی، پیشگیری از حریق و راهکارهای افزایش آمادگی و هماهنگی میان دستگاههای مسول مورد بررسی قرار گرفت و نتایج ارزشمندی حاصل شد.
فرمان پور با اشاره به اقدامات انجام شده برای حمایت از نیروهای مردمی مشارکتکننده در اطفای حریق گفت: با حمایت سازمان حفاظت محیط زیست کشور، اعتبارات مناسبی برای خرید تجهیزات مورد نیاز جذب شده است که در اختیار دهیاریها، شوراهای اسلامی روستاها، جوامع محلی و تشکلهای زیستمحیطی قرار میگیرد تا در زمان وقوع حوادث با آمادگی و ایمنی بیشتری در عملیات اطفای حریق مشارکت کنند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با تاکید بر نقش جوامع محلی در حفاظت از عرصههای طبیعی عنوان کرد: تجربه نشان داده است که بدون حضور و مشارکت مردم، هیچ برنامه حفاظتی موفق نخواهد بود.
فرمان پور ادامه داد: ساکنان مناطق مجاور عرصههای طبیعی و جوامع محلی نخستین افرادی هستند که هنگام وقوع آتشسوزی در محل حاضر میشوند و در بسیاری از موارد پیش از رسیدن نیروهای اجرایی، نقش موثری در کنترل و مهار حریق ایفا میکنند.
وی از حمایتهای سازمان حفاظت محیط زیست کشور قدردانی کرد و گفت: با وجود محدودیتهای اعتباری در سطح استان، حمایتهای سازمان مرکزی امکان اجرای بخشی از برنامههای حفاظتی و تجهیزاتی را فراهم کرده است.
خسارتهای آتشسوزی به طبیعت جبرانناپذیر است
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به پیامدهای مخرب آتشسوزی در طبیعت عنوان کرد: از بین رفتن پوشش گیاهی، جنگلها، مراتع و گونههای جانوری و گیاهی خساراتی است که در بسیاری از موارد جبران آن سالها زمان نیاز دارد و در مواردی نیز غیرقابل بازگشت است.
فرمان پور تاکید کرد: محیط زیست متعلق به یک سازمان یا دستگاه خاص نیست، بلکه سرمایه مشترک همه مردم است و هر شهروند در قبال حفاظت از آن مسئولیت اجتماعی دارد.
وی با تاکید بر نقش رسانهها و تشکلهای مردمنهاد در فرهنگسازی و ارتقای آگاهی عمومی افزود: همراهی رسانهها، مردم، تشکلهای زیستمحیطی و دستگاههای اجرایی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش خسارات ناشی از آتشسوزیها و حفاظت موثرتری از سرمایههای طبیعی استان داشته باشد.
وی اظهار داشت: افزایش آمادگی، ارتقای هماهنگی و تقویت مشارکت مردمی در پیشگیری و مقابله با آتشسوزیهای احتمالی در مناطق تحت مدیریت محیط زیست براغ مقابله با حریق بسیار اثرگذار است و خواستار همکاری گسترده تمامی بخشها برای صیانت از طبیعت و میراث ارزشمند زیستمحیطی استان شد.
حفاظت از طبیعت؛ مسئولیتی فراتر از وظایف اداری
دبیر تشکلهای زیستمحیطی لرستان نیز با اشاره به تلاشهای داوطلبانه فعالان محیط زیست در این استان بیان کرد:حفاظت از جنگلها، مراتع و منابع طبیعی نه تنها وظیفه دستگاههای اجرایی، بلکه مسئولیتی اجتماعی و همگانی است که همه اقشار جامعه باید در آن سهیم باشند.
رضا اسدی کرد: بر اساس تجربیات سال های گذشته هر کجا مردم، تشکلهای زیستمحیطی و مدیران اجرایی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، نتایج ارزشمندی در حوزه حفاظت از محیط زیست به دست آمده است.
وی با قدردانی از تلاشهای فعالان محیط زیست دهیاران، شوراهای اسلامی، جوامع محلی و مسئولان اجرایی استان، خواستار تداوم همکاریها و تقویت مشارکتهای مردمی در حوزه حفاظت از طبیعت شد.
دبیر تشکلهای زیستمحیطی لرستان بیان کرد: با استمرار این همکاریها، زمینه کاهش خسارات ناشی از آتشسوزیها، ارتقای سطح حفاظت از مناطق طبیعی و توسعه فرهنگ مسئولیتپذیری زیستمحیطی در استان بیش از پیش فراهم می شود.
اسدی با تاکید بر نقش بیبدیل فعالان مردمی در حفاظت از طبیعت، گفت: بسیاری از دستاوردهای حوزه محیط زیست استان حاصل تلاشهای بیوقفه تشکلهای مردمنهاد، جوامع محلی و مدیران دغدغهمند است که با وجود محدودیتها همچنان پای کار حفاظت از طبیعت ایستادهاند.
تشکلهای زیستمحیطی؛ حلقه ارتباطی مردم و مسئولان
دبیر تشکلهای زیستمحیطی لرستان بیان کرد: این تشکلها به عنوان نمایندگان جامعه مدنی وظیفه انتقال مطالبات، دغدغهها و نیازهای فعالان محیط زیست را به سطوح مختلف مدیریتی کشور بر عهده دارند.
اسدی افزود: مسئولیت هماهنگی شبکه تشکلهای زیستمحیطی استان و پیگیری مطالبات این حوزه در سطح ملی، فرصتی را فراهم کرده تا مسائل و مشکلات محیط زیست لرستان در نشستهای تخصصی و جلسات ملی با مسئولان ارشد کشور مطرح شود.
وی با اشاره به حضور مستمر نمایندگان استان در نشستهای کشوری حوزه محیط زیست و منابع طبیعی گفت: در جلساتی که با حضور نمایندگان ۳۱ استان کشور برگزار میشود تلاش شده مهمترین دغدغه و نیازهای حوزه محیط زیست لرستان به صورت مستمر مطرح و پیگیری شود.
اسدی با اشاره به بخشی از دستاوردهای حاصل شده در سالهای اخیر اظهار کرد: خوشبختانه با پیگیریهای انجام شده و همکاری فعالان محیط زیست استان، امکانات و تجهیزات مناسبی در حوزه حفاظت از محیط زیست و مقابله با آتشسوزیها جذب شده است.
وی افزود: تامین این امکانات، حاصل تلاش جمعی فعالان مردمی، تشکلها، مدیران استانی و رایزنیهای انجام شده در سطح ملی است و باید از این ظرفیت برای حفاظت بهتر از عرصههای طبیعی استفاده شود.
فعالان محیط زیست، در خط مقدم اطفای حریق
وی با تاکید بر نقش تشکلهای مردمنهاد در مدیریت بحرانهای زیستمحیطی گفت: اعضای تشکلهای زیستمحیطی همواره در خط مقدم حفاظت از طبیعت حضور داشتهاند و در زمان وقوع آتشسوزیها نیز از نخستین گروههایی هستند که برای مهار حریق وارد عمل میشوند.
اسدی عنوان کرد: بسیاری از این فعالیتها بدون هیچگونه انتظار و از روی احساس مسئولیت اجتماعی انجام میشود و فعالان محیط زیست در سختترین شرایط کنار مردم و دستگاههای اجرایی حضور دارند.
وی گفت: مجموعه محیط زیست لرستان با بهرهگیری از نیروهای جوان، متخصص و باانگیزه توانسته اقدامات موثری را در حوزه حفاظت از طبیعت و جلب مشارکتهای مردمی دنبال کند.
وی افزود: برگزاری نشستهای تخصصی و فراهم کردن زمینه گفتوگو میان تشکلها، جوامع محلی و مدیران اجرایی از جمله اقدامات موثری است که میتواند به ارتقای سطح همکاریها در حوزه محیط زیست منجر شود.
وی با تاکید بر ضرورت مطالبهگری مسئولانه گفت: فعالان محیط زیست وظیفه دارند مطالبات حوزه منابع طبیعی و محیط زیست را به صورت جدی دنبال کنند، اما در کنار مطالبهگری باید امید و انگیزه را نیز در جامعه تقویت کرد هرچند مشکلات و کاستیها در حوزه محیط زیست وجود دارد، اما ناامیدی راهحل این مسائل نیست و تنها از طریق همکاری، پیگیری مستمر و همافزایی میان مردم و مسئولان میتوان به نتایج مطلوب دست یافت.
محدودیت منابع در توزیع تجهیزات اطفای حریق
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی حفاظت محیط زیست لرستان نیز با اشاره به محدودیت منابع موجود بیان کرد: در فرآیند تقسیم و توزیع تجهیزات اطفای حریق به دلیل محدود بودن بسته های تجهیزات انفرادی ناچار به اولویتبندی مناطق بودهایم.
امیر زند با اشاره به اولویتبندی مناطق بر اساس سابقه آتش سوزی اظهار داشت: مناطق چهارگانه بر اساس حساسیت کریدورها و سوابق آتشسوزی در سالهای گذشته منطقه بندی شده که کریدورهایی با بیشترین تکرار حریق و خسارت، در اولویت دریافت تجهیزات و مناطق فاقد سابقه حریق در اولویتهای پایینتر قرار گرفتند.
وی با اشاره به توزیع هدفمند تجهیزات میان تیمهای واکنش سریع ادامه داد: امید است امسال با توزیع منسجمتر تجهیزات و بهرهگیری از ظرفیت تیمهای واکنش سریع، تشکلها، جوامع محلی و دهیاریها، عملکرد بهتری در حوزه اطفای حریق داشته باشیم.
وی با تاکید بر مشارکت جوامع محلی عنوان کرد: سیاست سازمان حفاظت محیط زیست بر مشارکت فعال جوامع محلی است و این مهم بدون حضور مردم امکانپذیر نخواهد بود که بر همین اساس همکاری تشکلها، آموزش و پرورش و دانشآموزان در دستور کار قرار دارد.
زند گفت: امسال برای نخستین بار تجهیزات اطفای حریق به شکلی هدفمند به دست نیروهای اصلی و میدانی میرسد که این موضوع میتواند موجب افزایش کارایی و کاهش خسارات شود.
تاکید بر نقش آموزش در حفاظت از محیط زیست
مسوول آموزش اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان نیز گفت: در سالهای گذشته قراردادها و طرحهای متعددی میان آموزش و پرورش و محیط زیست منعقد و اجرا شده است.
فرهاد ذوالفقاری افزود: اگرچه بخشی از این برنامهها به دلیل شرایطی مانند آموزش مجازی تحت تاثیر قرار گرفته، اما برگزاری این نشست نشاندهنده عزم جدی برای تقویت همکاریها است.
وی با اشاره به جایگاه آموزش محیط زیست در نظام آموزشی کشور گفت: از مقطع پیشدبستانی تا دانشگاه، موضوعات مرتبط با طبیعت و محیط زیست در کتابهای درسی گنجانده شده و این نشاندهنده توجه رسمی به این حوزه است.
وی با اشاره به اجرای طرح «یک ساعت با محیطبان» گفت: در این طرح محیطبانان در مدارس شهری، روستایی و عشایری حضور یافته و دانشآموزان را با وظایف محیطبانان و اهمیت حفاظت از محیط زیست آشنا میکنند.
ذوالفقاری با اشاره به اجرای رویداد ملی کتاب «انسان و محیط زیست» ویژه دانشآموزان پایه یازدهم بیان کرد: دانشآموزان در این برنامه آثار خود را در قالب مقاله، اینفوگرافی و طرح درس ارائه کردند که برگزیدگان در این مراسم مورد تجلیل قرار خواهند گرفت.
ذوالفقاری همچنین از اجرای طرح «سفیران محیط زیست» و «همیاران محیط زیست» در مدارس خبر داد و گفت: در هر مدرسه تعدادی دانشآموز به عنوان همیار محیط زیست انتخاب شدهاند تا در ترویج رفتارهای زیستمحیطی و نظارت بر رعایت اصول محیط زیستی نقشآفرینی کنند.
وی با اشاره به طرح «ماموریت ماکان» نیز اظهار داشت:بر اساس این طرح دانشآموزان میتوانند آثار و فعالیتهای خود را در سامانه مربوطه ثبت کنند که این آثار تا پایان خردادماه دریافت و نتایج نیز شهریورماه اعلام می شود.
وی بر لزوم تداوم همکاری میان دستگاههای اجرایی و آموزشی تاکید و از نقش رسانهها در اطلاعرسانی و فرهنگسازی محیط زیستی قدردانی کرد.
به گزارش ایرنا در پایان این نشست بسته های اطفای حریق به ارزش ۱.۵ میلیارد تومان بین تشکل های زیست محیطی استان توزیع شد.
