مهدی کرباسچی روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: این آفت اکنون در بسیاری از مناطق آلوده به مرحله حشره بالغ و پروازی رسیده و در این مرحله، مبارزه شیمیایی از طریق سمپاشی کارایی لازم را ندارد.
وی بیان کرد: زمان طلایی مبارزه با ملخ کوهاندار تاغ، سنین اولیه پورگی بهویژه سنین یک تا سه است و در این دوره امکان کنترل موثرتر آفت وجود دارد اما اکنون که بخش قابل توجهی از جمعیت آفت وارد مرحله پروازی شده، اولویت اصلی باید بر شناسایی محلهای تخمگذاری و انجام اقدامات مکانیکی متمرکز شود.
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی گفت: همکاران منابع طبیعی، یگانهای حفاظت و نیروهای محلی در شهرستانهای درگیر، در حال شناسایی کانونهای تخمگذاری هستند تا با روشهایی از جمله پایکوبی، شخم سطحی و سایر اقدامات مکانیکی، کپسولهای تخم از بین برود و زمینه طغیان گستردهتر آفت در سال آینده کاهش یابد.
کرباسچی تاکید کرد: اگر کانونهای تخمگذاری بهموقع شناسایی و حذف نشود، جمعیت ملخ کوهاندار تاغ در سال آینده میتواند بهطور چشمگیری افزایش یابد و استان با طغیان وسیعتری مواجه شود.
خسارت آفت به تاغزارها، علوفه و معیشت دامداران
وی با بیان خسارتهای ناشی از این آفت اظهار کرد: ملخ کوهاندار تاغ بهویژه از سرشاخهها و اندامهای سبز گیاه تاغ تغذیه میکند و در صورت تراکم بالا، توان از بین بردن کامل بوتههای تاغ را دارد.
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی افزود: تاغزارها نقش مهمی در تثبیت شنهای روان، کنترل فرسایش بادی، کاهش گرد و غبار و تامین بخشی از علوفه مورد نیاز دامداران مناطق بیابانی دارند و تخریب این پوشش گیاهی میتواند آثار زیستمحیطی و اقتصادی گستردهای به همراه داشته باشد.
وی ادامه داد: برآوردها نشان میدهد در صورت نبود کنترل مناسب، آلودگی ۸۸ هزار هکتاری ایجادشده میتواند به از دست رفتن حدود ۳۲ هزار تن علوفه مرتعی منجر شود؛ موضوعی که برای دامداران، بهویژه در شرایط افزایش هزینه تامین علوفه، خسارت قابل توجهی محسوب میشود.
کرباسچی گفت: بسیاری از دامداران مناطق بیابانی و مرتعی استان برای تعلیف دامهای خود از جمله گوسفند و شتر به پوشش گیاهی طبیعی وابسته هستند و نابودی بوتههای تاغ، اشنان، خارشتر و برخی گیاهان شورپسند میتواند معیشت آنان را تحت تاثیر قرار دهد.
وی افزود: از سوی دیگر، از بین رفتن بوتههای تاغ موجب کاهش پایداری خاک، افزایش حرکت ماسههای روان، تشدید طوفانهای گرد و غبار و فعال شدن کانونهای ریزگرد خواهد شد.
ملخ کوهاندار تاغ به مزارع کشاورزی خسارت نمیزند
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با بیان ویژگیهای زیستی این آفت گفت: ملخ کوهاندار تاغ یک آفت نسبتا اختصاصی است و خوشبختانه خسارتی به مزارع کشاورزی وارد نمیکند اما به گیاهان مرتعی و بیابانی از جمله تاغ، اشنان، خارشتر و برخی گیاهان شورپسند آسیب میرساند.
وی افزود: این حشره از اواسط اسفند تا اواسط فروردین در مناطق آلوده مشاهده میشود و دارای پنج سن پورگی است که هر سن پورگی حدود ۱۰ تا ۱۵ روز طول میکشد.
کرباسچی ادامه داد: ملخ کوهاندار تاغ در مناطق بیابانی، تاغزارها و عرصههای فاقد کشت تخمریزی میکند و هر کپسول تخم آن معمولا بین ۲۶ تا ۳۰ تخم دارد؛ بنابراین اگر مبارزه در زمان مناسب انجام نشود، جمعیت آفت در سال بعد میتواند بهطور محسوسی افزایش یابد.
آلودگی در چند شهرستان خراسان جنوبی
وی با بیان اینکه خراسان جنوبی دارای سطح قابل توجهی از تاغزارهای طبیعی و دستکاشت است، اظهار کرد: در استان حدود ۱۸۱ هزار هکتار تاغزار طبیعی و بیش از ۱۰۱ هزار هکتار تاغزار دستکاشت وجود دارد که حفاظت از این عرصهها در برابر آفات و عوامل تخریب، برای کنترل بیابانزایی اهمیت زیادی دارد.
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی گفت: از سال ۱۳۹۸ تاکنون شهرستانهای مختلف استان درگیر آفت ملخ کوهاندار تاغ بودهاند و در سال جاری شهرستانهای زیرکوه، قاینات، نهبندان، عشقآباد، سربیشه و درمیان از جمله مناطق آلوده گزارش شدهاند.
وی افزود: سطح آلودگی در سال جاری به حدود ۸۸ هزار هکتار رسید و با مشارکت دستگاههای اجرایی، جوامع محلی، دامداران، نیروهای منابع طبیعی و جهاد کشاورزی، عملیات مبارزه در بخشی از مناطق انجام شد.
کرباسچی تصریح کرد: در این مدت حدود ۲۱ هزار هکتار از عرصههای آلوده تحت عملیات کنترل قرار گرفت و در بسیاری از کانونها، مبارزه در سنین پایین آفت انجام شد.
عوامل طغیان آفت
وی درباره دلایل طغیان ملخ کوهاندار تاغ در خراسان جنوبی گفت: انجام نشدن مبارزه در سن مناسب، مهاجرت آفت از استانها و شهرستانهای همجوار، خشکسالیهای پیاپی، وجود تپههای شنی صعبالعبور، دشواری دسترسی به کانونهای آلودگی، محدودیت تجهیزات و کمبود اعتبارات از مهمترین عوامل گسترش این آفت است.
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی افزود: بخش مهمی از عرصههای آلوده در مناطق همجوار با استان خراسان رضوی، از جمله محدودههای نزدیک به شهرستانهای گناباد و بجستان مشاهده شده و به نظر میرسد مهاجرت آفت از مناطق همجوار و انجام نشدن مبارزه مناسب در زمان طلایی، از عوامل موثر در گسترش آن در خراسان جنوبی باشد.
وی ادامه داد: در برخی مناطق به دلیل سختگذر بودن تاغزارها، امکان ورود تجهیزات سمپاشی بهسادگی وجود ندارد و همین موضوع باعث میشود شناسایی و کنترل کانونهای آلودگی با تأخیر انجام شود.
کرباسچی همچنین مشارکت جوامع محلی را در کنترل این آفت ضروری دانست و گفت: بخشی از مشکل به پایین بودن انگیزه و توان مالی برخی بهرهبرداران و دامداران بازمیگردد؛ در حالی که کنترل این آفت فقط وظیفه دولت نیست و نیازمند مشارکت جدی جوامع محلی، دامداران، بهرهبرداران و دستگاههای اجرایی است.
هزینهکرد هفت میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان برای کنترل آفت
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی درباره اعتبارات هزینهشده برای کنترل ملخ کوهاندار تاغ اظهار کرد: تاکنون حدود هفت میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان برای مبارزه با این آفت در استان هزینه شده است.
وی افزود: اعتباری که از محل منابع ملی و از سوی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور برای استان تخصیص یافت، حدود هفت میلیارد تومان بود، در حالی که برآورد استان برای اجرای کامل عملیات مبارزه حدود ۱۳ میلیارد تومان است.
کرباسچی گفت: علاوه بر هزینههای عملیاتی، برای تامین تجهیزات مورد نیاز نیز حدود ۱۲ میلیارد تومان اعتبار لازم است و بر این اساس، برای مقابله مؤثر با این آفت در سال آینده، دستکم ۲۵ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز خواهد بود.
خراسان جنوبی نیازمند پهپاد و تجهیزات تخصصی مبارزه
وی با یادآوری کمبود تجهیزات تخصصی در استان افزود: در عملیات مبارزه از ۳۰۰ دستگاه سمپاش موتوری زنبهای، یک هزار و ۱۴۰ دستگاه سمپاش افرا، ۵۳۰ دستگاه سمپاش موتوری و ۱۵ دستگاه مهپاش استفاده شده است.
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی ادامه داد: با وجود این، استان برای مبارزه موثرتر با ملخ کوهاندار تاغ به تجهیزات پیشرفتهتری از جمله سمپاشهای ULV، پهپادهای سمپاش و سایر تجهیزات تخصصی نیاز دارد.
وی اظهار کرد: خراسان جنوبی در حال حاضر پهپاد سمپاش در اختیار ندارد؛ سال گذشته پنج دستگاه پهپاد از استانهای غربی کشور برای عملیات مبارزه به استان منتقل شد اما امسال چنین امکانی فراهم نبود.
کرباسچی افزود: در سال جاری موضوع پرواز پهپادها نیز به دلیل برخی محدودیتها با دشواریهایی همراه شد و مکاتباتی برای رفع مشکلات انجام گرفت.
وی از پیگیریهای استاندار خراسان جنوبی برای تامین اعتبار از سازمان مدیریت بحران کشور قدردانی کرد و گفت: انتظار میرود با ورود دستگاههای ملی و استانی، بخشی از نیازهای مالی و تجهیزاتی مورد نیاز برای کنترل این آفت تأمین شود.
آموزش جوامع محلی و اقدامات پژوهشی در دستورکار
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با بیان اقدامات انجامشده برای کنترل آفت گفت: آموزش جوامع محلی، دامداران و بهرهبرداران در مناطق آلوده در دستور کار قرار گرفته و تلاش شده است مردم با شیوههای شناسایی آفت، کانونیابی و روشهای کنترل آن آشنا شوند.
وی افزود: نخستین مشاهده آفت در برخی شهرستانها در اواخر اسفند انجام شد و مبارزه مکانیکی با استفاده از روشهایی مانند چسب زرد در برخی مناطق اجرا شد اما به دلیل تراکم بالای جمعیت آفت، این روشها بهتنهایی پاسخگو نبود.
کرباسچی ادامه داد: کمیته تخصصی گیاهپزشکی با همکاری دانشگاه بیرجند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی و جهاد کشاورزی تشکیل شده و بازدیدهای میدانی توسط فرمانداران، مدیران استانی و مسئولان مدیریت بحران از روند مبارزه انجام گرفته است.
وی تاکید کرد: برای کنترل پایدار این آفت، اجرای طرحهای پژوهشی، پایش مستمر، تقویت آموزشهای محلی و تامین تجهیزات تخصصی ضروری است.
ضرورت آمادگی پیش از فصل طغیان سال آینده
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی گفت: اکنون ملخها در مرحله جفتگیری و تخمگذاری قرار دارند و اگر کپسولهای تخم بهموقع شناسایی و نابود نشوند، جمعیت آفت در سال آینده افزایش خواهد یافت.
وی افزود: درخواست ما این است که اعتبارات، تجهیزات و امکانات مورد نیاز هرچه زودتر در اختیار استان قرار گیرد تا بتوانیم پیش از آغاز فصل طغیان سال آینده، اقدامات پیشگیرانه را انجام دهیم.
کرباسچی با بیان اینکه مبارزه با ملخ کوهاندار تاغ فقط یک اقدام کوتاهمدت نیست، اظهار کرد: حفظ تاغزارها به معنای حفاظت از معیشت دامداران، کنترل فرسایش بادی، جلوگیری از گسترش کانونهای گرد و غبار و صیانت از سرمایههای طبیعی استان است.
وی اظهار کرد: اگر مبارزه در زمان مناسب، با تجهیزات کافی و مشارکت جوامع محلی انجام شود، میتوان جمعیت آفت را کنترل کرد و از تکرار خسارتهای گسترده در سال آینده جلوگیری کرد.
سطح مراتع خراسان جنوبی به هفت میلیون و ۷۹۹ هزار و ۳۳۱ هکتار میرسد که با احتساب جنگلها و مناطق بیابانی، مجموع اراضی دارای بهرهبردار در خراسان جنوبی به بیش از ۹ میلیون هکتار بالغ میشود.
