به گزارش ایرنا، فرش خراسان رضوی تنها یک زیرانداز نیست؛ روایتی از تاریخ، رنگ، نقش و زندگی است. این هنر و صنعت ریشهدار با تنوع طرحها، کیفیت ممتاز بافت، اصالت رنگها و مهارت نسلبهنسل بافندگان توانسته است نام خراسان رضوی را در میان قطبهای مهم فرش دستباف کشور برجسته کند.
بافت فرش دستباف در میان مردمان شهرها و روستاهای استان همچنان با روحی زنده جریان دارد و هر گره آن حاصل ساعتها تلاش، صبر و رنج هنرمندانی است که به زیبایی عشق، زندگی را در تار و پود رنگها تصویر میکنند. مشهد، تربتحیدریه، کاشمر، سبزوار، نیشابور، بجستان و برخی دیگر از مناطق استان از جمله نقاطی هستند که در تولید و پرورش این هنر نقشآفرینی میکنند و هر یک با ویژگیهای خاص خود به غنای این حوزه افزودهاند.
از مهمترین قابلیتهای فرش خراسان رضوی میتوان به تنوع بالای طرح و رنگ، کیفیت مناسب مواد اولیه، بهرهگیری از نقوش اصیل ایرانی، قابلیت رقابت در بازارهای جهانی و ظرفیت بالای اشتغالزایی برای خانوادهها بهویژه مناطق روستایی و کمبرخوردار اشاره کرد. این ویژگیها سبب شده است که فرش استان علاوه بر ارزش هنری، جایگاهی مهم در معادلات اقتصادی نیز داشته باشد.
کارشناسان این حوزه معتقدند فرش خراسان رضوی میتواند با برندسازی هدفمند، آموزش مستمر بافندگان، حمایت از طراحان، بهروزرسانی شیوههای بازاریابی و توسعه صادرات بیش از گذشته در بازارهای جهانی بدرخشد. بهویژه آنکه سلیقه بازار امروز نیز همچنان برای فرش ایرانی ـ با اصالت، ظرافت و هویت فرهنگیاش ـ احترام ویژهای قائل است.
فرش خراسان رضوی همچنین از منظر اجتماعی، نقشی فراتر از یک محصول هنری دارد. این هنر برای بسیاری از خانوادهها منبع درآمد، ابزار توانمندسازی زنان و بستری برای حفظ سنتهای بومی به شمار میرود. در بسیاری از نقاط استان، دار قالی همچنان مانند قلبی تپنده در خانههاست و امید را در میان رنگها و نخها جاری میسازد.
در روز ملی فرش یادآوری این حقیقت ضروری است که فرش خراسان رضوی تنها یک کالا نیست؛ سرمایهای فرهنگی، هویتی و اقتصادی است که در دل خود، اصالت ایران و استعداد خراسان را با هم به نمایش میگذارد. اگر این ظرفیت ارزشمند با نگاه حمایتی و آیندهنگرانه تقویت شود، میتواند بیش از پیش به یکی از ستونهای پایدار اقتصاد هنر در کشور تبدیل شود.
عبور از مرزها با «نشانهای جغرافیایی»
رئیس اداره فرش اداره کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی همزمان با روز ملی فرش در گفت وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به جایگاه ممتاز این استان در سطح ملی گفت: فرش مشهد و کاشمر که پیشتر ثبت جهانی شدهاند اکنون با تلاشی مضاعف مسیر را برای ثبت جهانی «قالیچه کُردی قوچان» و «فرش بلوچی تربتحیدریه» هموار کردهاند.
به گفته تکتم حسینیان این ثبتها نه فقط یک فرآیند اداری بلکه سپری برای حفظ اصالت و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی از نام و هنرِ این دیار است. هم اینک ۲ مجتمع بزرگ فرش در مشهد و کاشمر توسط آستان قدس رضوی فعالیت دارد که تلاشی در راستای حفظ این اصالت است.
در حالی که خراسان رضوی با داشتن ۱۰۱ کارگاه فرش غیرمتمرکز و ۱۳ کارگاه متمرکز و ۱۱ هنرستان و ۷۰۲ هنرجوی پرشور در المپیادهای ملی فرش (همچون درخشش هفت هنرجوی استان در المپیاد فرش اصفهان) قدرتنمایی میکند، نگاهها به سمت آینده دوخته شده است.
حسینیان از برگزاری استارتاپ «ایدهشو» در حوزه طراحی فرش با همکاری شرکت شهرکهای صنعتی استان خبر داد؛ رویدادی که قصد دارد خون تازهای در رگهای طراحی سنتی فرش بدمد.
همچنین به گفته وی، تهیه کتاب «بزرگان فرش مشهد» با هدف مستندسازیِ میراثداران این هنر در دستور کار است.
چالشها و افقهای روشن صادرات فرش
رئیس اداره فرش خراسان رضوی با اشاره به شرایط خاص صادرات و چالشهای تحریم گفت: هرچند بخش قابل توجهی از فرشهای صادراتی استان از گمرک تهران صادر شده و در آمار تفکیکی خراسان رضوی لحاظ نمیشود اما تمرکز اصلی ما در شرایط کنونی بر توانمندسازی بافندگان و ایجاد زیرساختهای جدید با همکاری مرکز ملی فرش و اتاق بازرگانی است.
او با اشاره به نوسان فعالیت ۶۰ درصدی از ۶۸ هزار بافنده بهدلیل ماهیت فصلی کار در روستاها از پیگیریهای ویژه برای عملیاتی کردن بودجه مستقل برای «بیمه بافندگان» خبر داد و گفت: از این جمعیت حدود هشت هزار بافنده تحت پوشش بیمه قرار دارند.
جشنوارهای برای خرید و قدردانی
به مناسبت ۲۰ خرداد (روز ملی فرش)، ویترینِ زیبایی از هنرِ خراسان در قالب نمایشگاه فرش در محل نمایشگاه بین المللی مشهد با قابلیت خرید اقساطی برپا شده است. این تنها بخشی از برنامههاست؛ نیشابور نیز میزبان جشنی است تا خستگی را از دستان پینهبستهی هنرمندانی که در مجتمعهای بزرگ آستان قدس و کارگاههای کوچک روستایی، تار و پودِ اصالت را به هم میبافند، بزداید.
حسینیان در پایان با تاکید بر اینکه «خراسان رضوی جزو استانهای برتر کشور در ظرفیتهای فرشی است»، از برگزاری تورهای استانی و بازدیدهای میدانی برای حل مشکلات بافندگان خبر داد؛ سفرهایی که برای شنیدن صدایِ دارِ قالی در دورترین نقاط استان انجام میشود تا این میراث کهن، همچنان پرچمدار هنر و اقتصادِ این خطه باقی بماند.
