به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، کشور عربستان با تغییر مدل مالکیت باشگاههای فوتبال، مسیر تازهای را برای تبدیل تیمهای دولتی به بنگاههای اقتصادی آغاز کرده است؛ پروژهای که با ورود صندوق سرمایهگذاری عمومی، جذب ستارههای جهانی و حالا واگذاری سهام الهلال به بخش خصوصی وارد مرحله جدیدی شده است.
به عبارت دیگر، فوتبال عربستان در حال تجربه یکی از بزرگترین تغییرات ساختاری تاریخ خود است؛ تغییری که هدف آن عبور از مدل سنتی باشگاههای وابسته به حمایت دولت و حرکت به سمت باشگاههای حرفهای، تجاری و قابل سرمایهگذاری است.
پروژه خصوصیسازی باشگاههای ورزشی عربستان بخشی از برنامه «چشمانداز 2030» این کشور محسوب میشود؛ برنامهای که ورزش را نه فقط به عنوان یک فعالیت اجتماعی، بلکه به عنوان صنعتی اقتصادی با ظرفیت جذب سرمایه، گردشگری و درآمدزایی دنبال میکند.
آغاز تحول با ورود صندوق سرمایهگذاری عمومی
بررسیها نشان میهد نقطه عطف این مسیر در سال 2023 رقم خورد؛ زمانی که صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان (PIF) مالکیت 75 درصدی چهار باشگاه بزرگ فوتبال این کشور یعنی الهلال، النصر، الاتحاد و الاهلی را در اختیار گرفت و 25 درصد باقیمانده در اختیار نهادهای غیرانتفاعی هواداران قرار گرفت.
هدف از این اقدام، ایجاد ساختارهای مدیریتی حرفهای، افزایش ارزش برند باشگاهها، توسعه درآمدهای تجاری و آمادهسازی آنها برای ورود سرمایهگذاران خصوصی عنوان شد.
در این راستا، ورود صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان باعث شد فوتبال عربستان وارد مرحلهای جدید شود؛ مرحلهای که در آن باشگاهها دیگر صرفا تیمهای ورزشی نبودند، بلکه به عنوان داراییهای اقتصادی مورد توجه قرار گرفتند.
خصوصیسازی از باشگاههای کوچکتر آغاز شد
در ادامه این مسیر، عربستان خصوصیسازی را به تیمهای دیگر نیز گسترش داد. وزارت ورزش عربستان در سال 2025 اعلام کرد سه باشگاه الخلود، الزلفی و الانصار از طریق فرآیند خصوصیسازی به سرمایهگذاران منتقل شدهاند.
در این مرحله، باشگاه الخلود به گروه Harburg واگذار شد و به عنوان یکی از نخستین نمونههای ورود مالکیت خارجی به فوتبال عربستان شناخته شد. همچنین الزلفی و الانصار نیز به سرمایهگذاران خصوصی منتقل شدند.
خروج تدریجی صندوق سرمایهگذاری؛ نشانه تغییر استراتژی
مهمترین نشانه تغییر رویکرد عربستان، واگذاری بخش عمده سهام باشگاه الهلال است. جایی که صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان در سال 2026 توافق کرد 70 درصد سهام شرکت باشگاه الهلال را به شرکت هلدینگ کینگدام(هلدینگ پادشاهی) -هلدینگ سرمایهگذاری سعودی که توسط ولید بن طلال، سرمایهگذار شناختهشده عربستانی تاسیس شده و در حوزههایی مانند سرمایهگذاریهای مالی، هتلها، فناوری، املاک و شرکتهای بینالمللی فعالیت دارد- واگذار کند. جایی که ارزش کل باشگاه در این معامله حدود 1.4 میلیارد ریال عربستان اعلام شد.
این معامله نشان میدهد نقش صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان در حال تغییر است؛ و از یک مالک مستقیم که سرمایه اولیه و زیرساخت ایجاد میکند، به یک سرمایهگذار توسعهدهنده که پس از افزایش ارزش دارایی، زمینه ورود بخش خصوصی را فراهم میکند.
اقتصاد فوتبال؛ هدف اصلی خصوصیسازی
این در شراطی است که عربستان با جذب ستارههایی مانند کریستیانو رونالدو، کریم بنزما، نیمار و دیگر بازیکنان مطرح، توجه جهانی را به لیگ حرفهای خود جلب کرد، اما هدف نهایی این پروژه تنها خرید بازیکن نیست؛ بلکه ساخت یک اکوسیستم اقتصادی شامل افزایش درآمدهای تجاری، توسعه حق پخش تلویزیونی، فروش محصولات هواداری، جذب اسپانسرهای بینالمللی و توسعه زیرساختها و آکادمیها است.
مدل مورد نظر عربستان هم شباهت زیادی به مسیر برخی باشگاههای بزرگ اروپایی دارد؛ یعنی تبدیل باشگاه از یک مجموعه هزینهمحور به یک برند اقتصادی درآمدزا.
چالشهای مسیر جدید
با وجود سرمایهگذاری گسترده، خصوصیسازی فوتبال عربستان همچنان با چالشهایی روبهرو است. در این میان مهمترین چالش، ایجاد درآمدهای پایدار و کاهش وابستگی باشگاهها به منابع دولتی است. همچنین باید مشخص شود آیا باشگاهها میتوانند در بلندمدت بدون حمایت مالی گسترده دولت، هزینههای خود را از محل فعالیتهای تجاری تأمین کنند یا خیر.
از سوی دیگر، ورود سرمایههای بزرگ باعث افزایش فاصله میان باشگاههای مطرح و تیمهای کوچکتر شده و حفظ تعادل رقابتی یکی از موضوعات مهم آینده لیگ عربستان خواهد بود.
در مجموع باید گفت خصوصیسازی فوتبال عربستان را میتوان یک پروژه مرحلهای دانست؛ دولتی که ابتدا با سرمایهگذاری سنگین، ارزش باشگاهها را افزایش داد و اکنون در حال انتقال تدریجی آنها به سرمایهگذاران خصوصی است، و باید منتظر ماند و دید آیا باشگاههای فوتبال این کشور با خصوصیساز یاز نوع عربستان میتوانند مسیر موفقیت را طی کنند و در حوزه رسانه، تجارت، گردشگری و برندینگ ملی نقشآفرین باشند، یا نه؟!
مهدی حاجیوند، کارشناس اقتصاد ورزش
انتهای پیام/
