خبرگزاری تسنیم ـ عباس نورزائی، فعال سیاسی و اجتماعی | امام خمینی(ره) در نخستین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی، با صدور فرمان تشکیل بسیج مستضعفین، از ایده «ارتش 20 میلیونی» سخن گفتند.
در آن زمان جمعیت ایران حدود 36 میلیون نفر بود و جمعیت 15 ساله و بالاتر کشور نیز نزدیک به 18 میلیون نفر برآورد میشد. بنابراین، «ارتش 20 میلیونی» در حقیقت نمادی از مشارکت فراگیر و حضور حداکثری مردم در دفاع از کشور و انقلاب بود؛ مفهومی که تقریباً همهی ظرفیت اجتماعی ایران آن روز را در بر میگرفت.
امروز و پس از گذشت نزدیک به نیم قرن از آن فرمان تاریخی، پویش «جانفدا» بار دیگر این مفهوم را به عرصه اجتماعی بازگرداند. مشارکت 31.5 میلیون نفری در این پویش، رقمی فراتر از کل جمعیت ایران در سال 1357 و معادل حدود 175 درصد جمعیت بالای 15 سال آن دوره است.
این مقایسه نشان میدهد که اگر فرمان «ارتش 20 میلیونی» در زمان خود نماد حضور عمومی مردم بود، آمار جانفدا نیز در روزگار ما از ظرفیت گسترده بسیج اجتماعی و همبستگی ملی حکایت دارد.
اهمیت این آمار زمانی بیشتر آشکار میشود که آن را در کنار مشارکت انتخاباتی قرار دهیم. در آخرین انتخابات ریاست جمهوری، حدود 49.8 درصد واجدان شرایط رأی دادند. این مشارکت، ترکیبی از همهی گرایشهای سیاسی کشور اعم از اصولگرا، اصلاحطلب و مستقل بود.
با این حال، برخی تحلیلها طی سالهای گذشته چنین القاء میکردند که بخشی از بدنهی اجتماعی اصلاحطلبان یا منتقدان سیاسی، نسبت به ارزشهای انقلابی، مسائل کلان کشور و نمادهای هویتی نظام بیتفاوت شدهاند.
پویش جانفدا و حضور گستردهی مردم در تجمعات خیابانی، تصویری متفاوت ارائه میکند. این حضور نشان داد که مرزبندیهای سیاسی الزاماً به معنای گسست هویتی نیست. بسیاری از شهروندانی که در انتخابات سلایق و انتخابهای متفاوتی دارند، در موضوعاتی مانند استقلال کشور، امنیت ملی، عزت ایران و دفاع از ارزشهای بنیادین جامعه، در کنار یکدیگر قرار میگیرند. به بیان دیگر، رقابت سیاسی یک واقعیت است، اما همبستگی ملی نیز واقعیتی عمیقتر و فراگیرتر است.
از این منظر، جانفدا را نمیتوان صرفاً یک پویش سیاسی یا جناحی دانست. این پویش نشان داد که جامعهی ایران اسلامی، بهرغم همه اختلافنظرها، همچنان از یک هسته مشترک هویتی برخوردار است. همانگونه که در روزهای دفاع مقدس، سلایق مختلف سیاسی در دفاع از کشور کنار هم قرار گرفتند، امروز نیز در بزنگاههای حساس، بخشهای مختلف جامعه میتوانند بر فراز اختلافات سیاسی بایستند و از منافع و آرمانهای مشترک دفاع کنند.
شاید مهمترین پیام جانفدا این باشد که سرمایهی اجتماعی جمهوری اسلامی را نمیتوان تنها با صندوق رأی سنجید. انتخابات یکی از عرصههای بروز اراده عمومی است، اما همه آن نیست. گاه یک پویش ملی، یک حرکت مردمی یا یک حضور فراگیر خیابانی، لایههایی از همبستگی اجتماعی را آشکار میکند که در تحلیلهای صرفاً انتخاباتی دیده نمیشود.
جانفدا از این منظر، یادآور همان حقیقتی است که امام خمینی(ره) سالها پیش در قالب «ارتش 20 میلیونی» ترسیم کرده بودند؛ حقیقتی که نشان میدهد در زیر پوست جامعه، ظرفیتی عظیم برای وحدت، همدلی و دفاع از هویت ملی و انقلابی وجود دارد.
انتهای پیام/
