خبرگزاری مهر، گروه استانها: همزمان با اظهارات مداخلهجویانه دونالد ترامپ درباره تحولات اجتماعی و اقتصادی ایران، نخبگان دانشگاهی، فعالان اجتماعی و معتمدین محلی مازندران بر ضرورت تفکیک واقعبینانه میان مطالبات مردم، فشارهای ناشی از تحریمهای خارجی و مسئولیت مستقیم متولیان اقتصادی داخلی تأکید دارند.
مازندران، بهعنوان استانی با اقتصاد متکی بر کشاورزی، تولیدات خرد، گردشگری و معیشت خانوارمحور، سالهای اخیر را با فشارهای اقتصادی قابل توجهی پشت سر گذاشته است. افزایش هزینه تولید، گرانی نهادههای کشاورزی، نوسانات بازار و کاهش قدرت خرید، بخشی از واقعیت زندگی روزمره مردم این استان است. در چنین شرایطی، هر اظهار نظر خارجی درباره وضعیت اجتماعی ایران، ناگزیر در تلاقی با تجربه زیست مردم تحلیل میشود.
اظهارات اخیر رئیسجمهور آمریکا که سیاست فشار حداکثری او یکی از سختترین دورههای اقتصادی را برای مردم ایران رقم زد، واکنشهایی فراتر از فضای سیاسی رسمی برانگیخته است. واکنشهایی که نه از جنس هیجان، بلکه مبتنی بر حافظه تاریخی، تحلیل اقتصادی و تجربه اجتماعی شکل گرفتهاند.
تحریم و اقتصاد؛ فشار بیرونی با اثر ملموس
از نگاه اساتید اقتصاد دانشگاههای مازندران، تحریمها مفهومی انتزاعی یا صرفاً سیاسی نیستند. این سیاستها در استانهایی مانند مازندران، بهطور مستقیم خود را در قیمت نهادههای کشاورزی، هزینه حملونقل، دشواری صادرات محصولات و کاهش امنیت اقتصادی نشان دادهاند.
محمد هاشمی یکی از استادان حوزه اقتصاد در مازندران در گفت وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: محدودیتهای بانکی و بیمهای، افزایش هزینه مبادلات و کاهش دسترسی به بازارهای خارجی، زنجیرهای از فشارها را ایجاد کرده که در نهایت به مصرفکننده منتقل شده است.
وی افزود: تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد در دوره اعمال سیاست فشار حداکثری، شوکهای ارزی و تورمی تشدید شد و این مسئله، بهویژه برای خانوارهای با درآمد ثابت و تولیدکنندگان کوچک، پیامدهای سنگینی داشت.
این استاد دانشگاه یادآور شد: نارضایتیهای اقتصادی و اجتماعی در مازندران ریشه در مطالبات واقعی مردم دارد. مسائل معیشتی، اشتغال، مسکن و آینده اقتصادی، دغدغههایی است که نمیتوان آنها را انکار یا نادیده گرفت.
هاشمی ادامه داد: با این حال تجربه تاریخی ایران نشان داده است هرگاه قدرتهای خارجی تلاش کردهاند این مطالبات را به اهرم فشار سیاسی تبدیل کنند، نتیجه آن افزایش هزینه برای مردم و تضعیف مسیرهای اصلاح داخلی بوده است.
وی گفت: در این چارچوب، جامعه امروز ایران توانایی تفکیک دارد؛ تفکیک میان اعتراض به مشکلات داخلی و مخالفت با مداخله خارجی. این تفکیک، نشانهای از بلوغ اجتماعی است که در شهرها و روستاهای مازندران بهوضوح قابل مشاهده است.
کارنامه آمریکا؛ تناقض ادعا و عمل
تحلیلگران روابط بینالملل در مازندران، سیاست خارجی آمریکا در دوره ترامپ را نمونهای روشن از یکجانبهگرایی میدانند. خروج از توافقات بینالمللی، بیاعتنایی به نهادهای چندجانبه و اعمال تحریمهای گسترده، نهتنها ایران بلکه بسیاری از کشورها را با چالشهای اقتصادی مواجه کرد. این رویکرد، ادعای دفاع از حقوق مردم سایر کشورها را با پرسشهای جدی مواجه میکند.
از نگاه این کارشناسان، واکنش افکار عمومی ایران به اظهارات ترامپ، نه ناشی از تعصب سیاسی، بلکه حاصل تجربه و تحلیل است.
علی باقری استاد دانشگاه و فعال اجتماعی و سیاسی در مازندران نیز در واکنش به اظهارات مداخله جویانه ترامپ گفت: تحریمهای خارجی، نباید به پوششی برای نادیدهگرفتن مسئولیتهای داخلی تبدیل شود.
وی در گفت وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: کاهش ارزش پول ملی، افزایش قیمت دلار، نوسانات بازار ارز و تصمیمگیریهای کند یا ناهماهنگ، از جمله عواملی هستند که هزینه زندگی مردم را بهطور مستقیم افزایش دادهاند.
وی یادآور شد: تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد هرگونه افت ارزش پول ملی، حتی مستقل از تحریم، به افزایش قیمت کالاهای اساسی، خدمات و هزینههای تولید منجر میشود. از این رو، انتظار عمومی این است که متولیان اقتصادی کشور، با سیاستگذاری دقیقتر، شفافیت بیشتر و پاسخگویی مؤثرتر، برای کنترل بازار ارز، کاهش تورم و ترمیم قدرت خرید مردم اقدام کنند.
باقری تصریح کرد: در نگاه مردم، تحریم خارجی و مدیریت داخلی دو عامل جدا از هم نیستند، بلکه همزمان بر زندگی آنان اثر میگذارند. جامعه امروز، نه به دنبال توجیه است و نه سادهسازی؛ بلکه خواهان حل مسئله است.
این فعال اجتماعی تصریح کرد: افزایش فشار خارجی، پیش از هر چیز سفره مردم را کوچکتر کرده است و همین تجربه، باعث شده است که به ادعاهای حمایتی سیاستمداران آمریکایی، با دیده تردید نگریسته شود.
همچنین آیت الله محمدباقر محمدی لائینی امام جمعه ساری نیز گفت: دشمنان تلاش میکنند مطالبات بهحق مردم را به سمت خشونت، آشوب و تخریب سوق دهند و لازم است مردم میان مطالبهگری و اغتشاش تفکیک قائل شوند.
وی با تأکید بر ضرورت تمرکز مسئولان بر حل مشکلات داخلی کشور، گفت: اعتراضات بهحق مردم نباید به بستری برای سوءاستفاده دشمنان و آشوبگران تبدیل شود.
وی همچنین توسعه برق هستهای را راهکاری پایدار برای رفع ناترازی انرژی دانست و تصریح کرد: ایران با حفظ توان غنیسازی اورانیوم و پیشرفتهای فضایی در لبه علم و فناوری قرار دارد.
مجموع دیدگاههای نخبگان دانشگاهی، فعالان اجتماعی و معتمدین محلی مازندران نشان میدهد که جامعه ایران به درکی چندلایه از وضعیت اقتصادی و اجتماعی خود رسیده است. از یکسو، نقش تحریمهای آمریکا و سیاست فشار حداکثری ترامپ در تشدید مشکلات معیشتی بهروشنی دیده میشود و با روایتهای مداخلهجویانه مرزبندی وجود دارد و از سوی دیگر، این آگاهی بههیچوجه به معنای چشمپوشی از مسئولیت متولیان اقتصادی داخلی نیست.
کاهش ارزش پول ملی، افزایش قیمت دلار و نوسانات اقتصادی، مطالبه اصلاح، پاسخگویی و کارآمدی را به خواستی جدی در افکار عمومی تبدیل کرده است. جامعه امروز، هم استقلالخواه است و هم مطالبهمحور؛ هم دخالت خارجی را برنمیتابد و هم انتظار دارد مشکلات اقتصادی با تدبیر، شفافیت و گفتوگوی صادقانه مدیریت شود.
پاسخ مؤثر به شرایط کنونی، در پذیرش همزمان واقعیتهای بیرونی و درونی، تقویت اعتماد عمومی و جلوگیری از مصادره مطالبات مردم توسط بازیگران خارجی نهفته است، مسیری که میتواند هم به کاهش فشارها بینجامد و هم سرمایه اجتماعی را حفظ کند.
