خبرگزاری مهر- گروه استانها- در میانه شتاب زندگی معاصر، زمانی که ذهنها زیر بار اخبار، دغدغه معیشت و فشارهای اجتماعی خسته شدهاند، اعتکاف همچون مکثی آگاهانه و معنوی، انسان را به درون خویش و به آسمان پیوند میزند؛ فرصتی سهروزه برای بازسازی روح، ترمیم نگاه و بازیابی معنا. آنچه این روزها در مساجد استان اصفهان جریان دارد، صرفاً یک آئین عبادی نیست، بلکه رزمایش معنویِ انسانسازی است.
اعتکاف؛ خلوتی برای ساختن انسانِ اجتماعی
حجتالاسلاموالمسلمین مهدی فوقی، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان، با تأکید بر کارکردهای عمیق فردی و اجتماعی اعتکاف، این آئین را پاسخی معنوی به دشواریهای مسیر زندگی میداند؛ مسیری که به گفته او، خداوند متعال برای رسیدن انسان به هدف متعالی خلقت ترسیم کرده و عبور از آن، بدون صبر، بصیرت و آمادگی درونی ممکن نیست.
او در گفتگو با خبرنگار مهر با استناد به فرمایشات امیرالمؤمنین علی (ع) تصریح میکند که رسیدن به مقصد الهی، نصیب کسانی میشود که صبر و بینش را توأمان داشته باشند و اعتکاف، یکی از مؤثرترین بسترها برای تقویت این دو سرمایه حیاتی است؛ چرا که انسان را از هیاهوی بیرون جدا کرده و با حقیقت درون روبهرو میسازد.
فوقی همچنین با اشاره به تأکید قرآن کریم بر عبادتهای خلوت، بهویژه نماز شب، اعتکاف را منبعی متمرکز برای دریافت انرژی معنوی میداند؛ انرژیای که انسان را برای تحمل مسئولیتهای سنگین اجتماعی و تصمیمهای سرنوشتساز آماده میکند.
آغاز یک حرکت گسترده معنوی در اصفهان
آئین اعتکاف از سحرگاه سیزدهم ماه رجب آغاز شده و تا پانزدهم این ماه ادامه دارد؛ آئینی که به گفته مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان، در ۹۲۸ مسجد از ۲۸ شهرستان استان برگزار میشود و حدود ۱۳۰ هزار نفر از معتکفان کشور را در خود جای داده است؛ آماری که نشان میدهد اصفهان میزبان نزدیک به ۱۰ درصد از مساجد معتکف کشور است.
نکته قابل توجه، رشد حدود ۳۰ درصدی مشارکت مردمی نسبت به سال گذشته و تنوع قالبهای اعتکاف است؛ از اعتکافهای عمومی گرفته تا دانشآموزی، دانشجویی، فرهنگیان، مادر و کودک، مادر و دختر، پدر و پسر و حتی اعتکافهای سهنسلی. این تنوع، اعتکاف را از یک برنامه محدود، به یک جریان فراگیر اجتماعی تبدیل کرده است.
فوقی اعتقاد دارد فردی که با دستاوردهای معنوی اعتکاف به جامعه بازمیگردد، با آستانه تحمل بالاتر، نگاه عمیقتر و تصمیمهای آگاهانهتر مسیر زندگی را ادامه میدهد؛ گویی سه روز خلوت، چراغ راه یک سال پرتلاطم میشود.
نوجوانان؛ قلب تپنده اعتکاف آیندهساز
در میان گروههای مختلف، نوجوانان جایگاه ویژهای در برنامهریزی اعتکاف دارند. به گفته مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان، از مجموع مساجد برگزارکننده، ۳۸۱ مسجد میزبان اعتکاف دانشآموزی هستند و هدف این است که نوجوانان، پس از سه روز حضور در مسجد، با تغییری واقعی در نگرش، بینش و هدفگذاری آینده به خانه بازگردند.
یکی از نوآوریهای محتوایی اعتکاف امسال، طرح «زندگی با آیهها» است؛ طرحی که با استفاده از سامانه و نرمافزار ویژه، امکان انس با قرآن، حفظ، تدبر و تعهد عملی به مفاهیم آیات را برای معتکفان و حتی غیرمعتکفان فراهم کرده است.
به گفته فوقی، این طرح تلاش میکند اعتکاف را از یک تجربه مقطعی، به سبک زندگی قرآنی پیوند بزند؛ سبکی که در آن، آیات الهی نهفقط خوانده، بلکه زیسته میشوند.
اعتکاف؛ پایان سه روز یا آغاز یک مسیر؟
در همین زمینه، حجتالاسلام سیدرضا موسوی، کارشناس و پژوهشگر معارف اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار مهر، اعتکاف را «یکی از کمنظیرترین فرصتهای تربیتی برای نسل نوجوان» میداند و میگوید: در اعتکاف، نوجوان برای نخستینبار طعم سکوت، خلوت، تفکر و گفتوگوی درونی با خدا را میچشد. این تجربه، اگر درست هدایت شود، میتواند مسیر فکری و حتی انتخابهای آینده او را تغییر دهد.
او معتقد است بهرهوری اعتکاف زمانی افزایش مییابد که از حالت صرفاً برنامهمحور خارج شده و به فرآیندی تربیتی تبدیل شود؛ فرآیندی که از پیش از اعتکاف آغاز و پس از آن نیز ادامه یابد.
آنچه در نگاه مسئولان و کارشناسان مشترک است، این باور است که مأموریت اعتکاف با پایان سه روز به اتمام نمیرسد. آسیبشناسی، بررسی نقاط قوت و ضعف و برنامهریزی برای ارتقای کیفی اعتکاف در سالهای آینده، بخشی از رویکردی است که سازمان تبلیغات اسلامی استان اصفهان دنبال میکند.
در نهایت، اعتکاف اگر با صبر، بصیرت و آگاهی همراه شود، میتواند انسانهایی تربیت کند که در میدان اجتماع، نه منفعل و خسته، بلکه آگاه، مقاوم و مسئولیتپذیر باشند؛ انسانهایی که خلوت مسجد را به روشنی مسیر زندگی پیوند میزنند.
