عصر ایران ؛ علی نجومی ــ به تازگی در یک شب سرد زمستانی با خیابان های خلوت، به کنج دنج موزه سینما پناه بردم و در کنار مشتاقان سینما به تماشای فیلم «سامی» ساحته حبیب باوی ساجد نشستم. خوزستان و اهالی خون گرمش همیشه برایم جذاب و جالب بوده اند. از وقتی کتاب «زمین سوخته» احمد محمود را خواندم. قصه های این خطه تفتیده از گرما و مردمانش برایم مثل یک لالایی شنیدنی شد که مرا به خوابی می برد که رویاهایش از بیداری حقیقی تر هستند.
سینمای خوزستان همیشه مهم بوده و هست، امیر نادری، ناصر تقوایی، کیانوش عیاری و ... تنها تعدادی از نام های بزرگ سینمای این خطه هستند و الحق و الانصاف که حبیب باوی ساجد هم فرزند خلف این بزرگان است. اما چرا؟
حبیب باوی ساجد
از همان تیتراژ فیلم مشخص می شود که با فیلمی در مورد مین های باقی مانده در زیرخاک خوزستان رو به رو هستیم که یادگار زمان جنگ تحمیلی 8 ساله ایران و عراق است. فیلم 30 سال بعد از پایان جنگ و در سال 1397 ساخته شده است و مشکلات سامی کشاورز میانسالی را روایت می کند که بعد از 3 دهه از پایان جنگ هنوز زمینش مین روبی نشده است و این به معنای نداشتن معیشت مناسب برای مردی است که زنش را هم بر اثر انفجار مین از دست داده است . دخترش هم مادرش او را در هنگام مرگ باردار بوده، یک پای خود را بر اثر همان انفجار از دست داده و حالا در شرف ازدواج است.
به این معادله، مادر پیر سامی هم اضافه می شود که هم چون همه مادران این گیتی غصه دار فرزند دلبندش است. خب تا این جای فیلم، از قرار معلوم با یک بحران بسیار جدی و غیرقابل انکار به نام مین های خنثی نشده رو به رو هستیم اما فراموش نکنید که «سامی» یک فیلم داستانی است پس باید یک درام شکل بگیرد. اما چگونه؟
در این جا مهم ترین عنصر شاهکار باوی ساجد وارد داستان می شود و آن اسب سامی است. اسبی که سامی چون پاره تن دوستش دارد و موتیف نوازش اسب توسط سامی مثل یک ترجیع بند بدجوری به دل بیننده می نشیند. این اسب یک کاراکتر داستانی است که می تواند رویای رهایی سامی را رنگ واقعیت می بخشد اما چه فایده که سرزمین مین روبی نشده است و اسب از تاخت زدن محروم است.
آن چه فهم والای باوی ساجد را از پیش رفتن درام و خط داستانی روشن می کند این نکته است که به مرور بیننده متوجه می شود اسب در واقع همان روح اسیر شده سامی است که دوست دارد پر بکشد و در زمین های اطراف آزادانه بچرخد اما امان از مین ها...
فیلم با استادی تمام از این رابطه عاطفی سامی و اسبش، نقطه عطف داستان را می سازد که ...
حبیب باوی ساجد متولد مهرماه سال 1359 در اهواز، کارگردان است. او از سال 1373 فعالیت هنری خود را با تئاتر آغاز کرد و از سال 1375، وارد عرصه فیلمسازی شد. حبیب باوی ساجد در سال 1376، نخستین فیلم کوتاه خود را با نام «از رویا تا واقعیت» کارگردانی کرد. او پایهگذار واحد فیلمسازی حوزه هنری خوزستان بوده و با عنوان مدیر واحد فیلمسازی حوزه هنری به مدت دو سال همکاری داشته است.
سینما به عنوان یک رسانه پر بیننده و اثرگذار می تواند وسیله ی مهمی برای انتقال فرهنگ ها ، آداب و رسوم و دغدغه های مردم یک سرزمین باشد. آن چه در فیلم«سامی» بیننده از دریچه دوربین می بیند و بر روی زندگی سامی متمرکز می شود در واقع به اشکال مختلف درد جانکاه تعداد قابل توجهی از ساکنان خوزستان عزیز است. علاوه بر این فیلم« سامی» نشان می دهد نمی استعدادهای درخشانی در عرصه سینما در نقاط مختلف ایران هستند که بلدند فیلم خوب بسازند.
فیلم با قدرت هر چه تمام تر از برانگیختن احساسات تماشاگر دوری می کند. باوی ساجد به عنوان یک هنرمند واقعی پرده و تصویری را در برابر چشمان ما می گشاید و این ما هستیم که باید معنای فیلم را درک کنیم و بعد به قضاوت آن بنشینیم. اصلا قرار نیست با یک ملودرام سطحی رو به رو باشیم. این جا آدم ها واقعی هستند و دغدغه ها و مشکلاتشان هم حقیقی است.
در مجموع یکی از نقاط قوت فیلم قاب های قوام یافته و عمق دار این فیلم است. پرسپکتیو در قاب بندی و فیلم برداری فیلم حضور بسیار مهم و پر رنگی دارد. به خصوص در سکانس شاهکار رویا دیدن سامی در زمین مین روبی شده در اواخر فیلم، نماها به غایت هنرمندانه زاویه گذاری شده اند.
«سامی» برنده جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره بین المللی فیلم کازان، برگزیده جشنواره بین المللی فیلم روما در ایتالیا، برگزیده جشنواره فیلم امید در سوئد،برگزیده جشنواره فیلم نادو در مراکش و... شده است.
