همشهریآنلاین - پروانه بندپی: سلامت دندانهای کودکان، یکی از مهمترین پایههای سلامت عمومی و کیفیت زندگی در طول عمر است و یکی از مؤثرترین روشها برای پیشگیری از پوسیدگی و تقویت مینای دندانها «فلورایدتراپی» است. این روش به ویژه در کودکان،مزایایی دارد که اثر آن میتواند تا پایان عمر باقی بماند.
اثر طولانیمدت فلوراید بر دندانهای کودکان
دکتر مصطفی محاوری، دندانپزشک کودکان به همشهری آنلاین میگوید: «اثر فلوراید بر دندانهای کودکان ماندگار است و بیشترین تأثیر آن در دو سال اول بعد از رویش هر دندان مشاهده میشود.»
به گفته این دندانپزشک، «دندانهای شیری که از حدود شش تا هفت ماهگی شروع به رویش میکنند، تا دو سال پس از رویش، بیشترین بهره را از فلوراید میبرند. با توجه به اینکه آخرین دندان شیری حدود سهسالگی رویش پیدا میکند، اثر مفید فلوراید تا حدود پنجسالگی ادامه دارد.»
محاوری ادامه میدهد: «دندانهای دائمی هم که از شش تا دوازده سالگی رویش میکنند، طی دو سال اول بعد از رویش بیشترین تأثیر را از فلوراید دریافت میکنند. به همین دلیل، فلورایدتراپی دندانهای دائمی، اثر تقویتی و محافظتی ماندگار دارد. به طور کلی، فلوراید بیشترین اثر را بر دندانهایی میگذارد که در مرحله بلوغ و تکامل هستند و این اثر میتواند تا پایان عمر حفظ شود.»
زمانبندی و روش صحیح فلورایدتراپی
«برای کودکان توصیه میشود فلورایدتراپی از حدود یک سال بعد از رویش اولین دندان آغاز و هر چهار تا شش ماه یکبار تکرار شود. این روند تا حدود ۱۴ سالگی، یعنی دو سال بعد از رویش آخرین دندان دائمی، ادامه مییابد. بعد از این سن، استفاده روزانه از خمیردندانهای حاوی فلوراید و مراقبتهای معمول دندانها کافی است.» این مطلب را دکتر محاوری میگوید و اضافه میکند: «کیفیت مواد فلورایدی و روش استفاده از آن اهمیت زیادی دارد. بعضی از مواد ممکن است تنها حدود ۱۰ درصد جذب روی سطح دندان شوند، در حالی که برخی دیگر تا ۸۰ یا ۹۰ درصد جذب مؤثر ایجاد میکنند. متأسفانه در بسیاری از موارد این نکات رعایت نمیشود.»
پاسخ به شایعات و شبه علم
یکی از نگرانیهای رایج والدین، شایعات مربوط به مضر بودن فلوراید است. دکتر محاوری توضیح میدهد: «فلوراید اگر بهصورت علمی و با دوز صحیح استفاده شود، نه تنها ضرری ندارد، بلکه برای کودکان ضروری است. همه مواد معدنی از جمله فلوراید، آهن یا روی، اگر در دوز غیر استاندارد مصرف شوند میتوانند عوارض داشته باشند؛ اما استفاده درست آنها مفید است.»
او برای روشن شدن موضوع مثالی میزند: «هویج غذایی سالم است، اما مصرف روزانه چهار کیلو هویج در طول یک هفته میتواند مشکلات جدی ایجاد کند و مثلا می تواند بدنتان را نارنجی کند. همین قاعده درباره فلوراید هم صدق میکند.» متأسفانه برخی مطالب غیرعلمی مانند «به کودکان قرص آهن ندهید» یا توصیههای عجیب و غیرواقعی درباره مصرف فلزات در فضای مجازی منتشر میشوند که اعتماد والدین را تحت تأثیر قرار میدهند.
چرا والدین نباید فلورایدتراپی را کنار بگذارند؟
فلورایدتراپی یک سرمایهگذاری بلندمدت برای سلامت دهان و دندان کودکان است. اثر آن در مراحل اولیه رشد دندان، کیفیت مینای دندان را به شکل قابل توجهی تقویت میکند و مقاومت دندانها در برابر پوسیدگی را افزایش میدهد. قطع این مراقبت یا تکیه صرف بر خمیردندانهای فلورایددار بدون انجام تراپیهای دورهای، میتواند کودک را در برابر پوسیدگی آسیبپذیرتر کند.
دکتر محاوری تأکید میکند: «فلورایدتراپی را نباید قطع کرد، بلکه باید با دوز مناسب و تحت نظر متخصص ادامه یابد. این کار مثل واکسن برای دندانها است که اثر محافظتی خود را تا بزرگسالی و حتی تا آخر عمر حفظ میکند.»
