ما سوگواریم و داغدار/ مسئولان از عهده دلجویی برخواهند آمد؟

هنوز رنگ و بوی نامیمون حوادث اخیر از آسمان ایران پاک نشده، و جراحت عمیق بر پیکر جامعه هنوز تازه است. اینها یعنی این جامعه سوگوار است.

به گزارش تابناک، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با مردم آذربایجان شرقی، نه به عنوان یک فرمانده که به مثابه پدری داغدار، از خون‌های ریخته شده بر زمین سخن گفتند؛ خون‌هایی که هر قطره آن حکایتی دارد و داستانی.

 

جمله کلیدی ایشان مبنی بر این که «ما عزاداریم به خاطر خون‌هایی که ریخته شد»، نقطه عطفی در تحلیل حوادث اخیر است. این جمله به صراحت اعلام می‌کند که نظام اسلامی، از عمق جان، برای تک‌تک قربانیان این تراژدی اندوهگین است، بی‌آنکه مرزهای سیاسی یا جناحی را مرزِ انسانیت بداند. آنچه ایشان ترسیم فرمودند، یک «سوگ مشترک» بود؛ سوگی که مدافع و رهگذر و فریب‌خورده را در آغوش می‌کشد.

 

رهبر انقلاب با نگاه عمیق جامعه‌شناختی خود، جان‌باختگان این فتنه را نه با معیارهای مرسوم ، که با نگاهی انسانی و پدرانه به سه دسته تقسیم کردند:

 مدافعان حریم امنیت: آنان که بی‌ادعا، اما مقتدرانه، در خط مقدم مقابله با هرجومرج ایستادند؛ نیروهای انتظامی، بسیجی، سپاهی و همه همراهانی که جان خود را کف دست گرفتند تا خواب‌آلودگان در خانه‌هایشان آسوده بخوابند. ایشان این عزیزان را در جایگاه والای «برترین شهدا» نشاندند؛ کسانی که اگر نبودند، امنیت به گروگان گرفته می‌شد.

رهگذران بی‌گناه: اما در این میان، روایت‌هایی تلخ‌تر هم هست. مادرانی که به دنبال نان شب رفته بودند و با تیری ناجوانمردانه، نقش بر زمین شدند. جوانانی که هیچ نسبتی با آشوب نداشتند اما مسیر خانه‌شان از دل اغتشاش می‌گذشت. رهبر معظم انقلاب با تأکید بر «شهید» بودن این افراد، خط بطلانی بر تلاش برخی برای مصادره همه کشته‌ها به نفع خود کشیدند. پیام ایشان این بود: «خون بی‌گناه، حتی در میان هیاهوی فتنه، محترم است و هدررفته نیست.»

فریب‌خوردگان: و این‌جا شاید عاطفی‌ترین بخش بیانات رقم خورد. جایی که رهبر انقلاب از فرزندانی سخن گفتند که با ساده‌لوحی، پای در مسیر فتنه گذاشتند. فرزندانی که شاید امروز پشیمان‌اند و شاید فردا نامه توبه می‌نویسند. ایشان فرمودند: «آنها را هم شهید می‌دانیم و برایشان طلب مغفرت می‌کنیم.» این نگاه، نه از سر مماشات با اغتشاش، که از سر رأفتی است که در سیره نبوی ریشه دارد. پیام ایشان این بود: «مهر ما حتی بر آنانی که لغزیدند، می‌چربد، تا اگر بازگردند، آغوش وطن باز است.»

ایشان در ادامه، دایره شهدا را آن‌چنان گسترده تعریف کردند که تنها یک استثنا در آن وجود داشت: «سران فتنه، مفسدان و کسانی که با دشمن ارتباط مالی و تسلیحاتی داشتند.» این تفکیک، یک پیام مهم برای مسئولان داشت؛ اینکه با اغواگر و اغوا شده، با سردسته و ساده‌لوح، یکسان برخورد نشود.

اینجا، مخاطب اصلی پیام رهبری، بیش از هر گروهی، مسئولان هستند. جامعه امروز در سوگ است. جامعه‌ای که مادران شهید امنیت را دارد، پدران رهگذران بی‌گناه را دارد و خانواده‌هایی را دارد که فرزندشان به اشتباه رفته و برنگشته است.

وظیفه مسئولان در این وانفسای غم، بسیار خطیر و تعیین‌کننده است:

دلجویی فراگیر: باید با تمام ظرفیت پای کار آمد و خانه به خانه با خانواده‌ها دیدار کرد. نه برای شعار، که برای شنیدن درد دل. نه برای توجیه، که برای تسکین آلام.

دوم؛ عدالت شفاف: دستگاه قضا باید با سرعت، قاطعیت و شفافیت، پرونده کسانی را که واقعاً در ریخته شدن این خون‌ها نقش داشتند، از مأمور خطاکار گرفته تا اغتشاشگر مسلح، پیگیری کند تا خون هیچ بی‌گناهی پایمال نشود.

سوم؛ پرهیز از کینه‌توزی: نگاه رهبری، نگاه «رحمت و مغفرت» است. این یعنی میدان را به تندروهای دو سوی ماجرا ندهید. یعنی از تبدیل این تراژدی به عاملی برای تفرقه بیشتر جلوگیری کنید.

رهبر انقلاب با این بیانات، نقشه راه شفافی ترسیم کردند: راه انسجام ملی. راهی که در آن، همه خون‌ها محترم شمرده می‌شود تا زمین از کینه پاک شود، و همه فرزندان ایران‌زمین در سایه عدالت و امنیت، کنار هم زندگی کنند. این، همان رحمت الهی است که ایشان برای همه آرزو کردند.

 

مهم ترین موضوعی که در هم در عرف و هم مباحث کارشناسانه مورد توجه قرار می گیرد، برخورد درست و منطقی با سوگواران و داغدیدگان است. درک این که جامعه ای سوگوار است، مبنای رفتارهای مناسب باید قرار گیرد. یه عنوان مثال دیگر بهانه ای برای مدیران باقی نمی ماند. حداقلش این که باید خود را یکی از اعضای خانواده های داغدیده بدانند. از این طریق حتما در تصمیمات و حرفهای بعدی خود، دقت بیشتری خواهند داشت و مسائل و حرف های داغداران، برایشان قابل درک خواهد بود.