«عمر یاغی»، برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۵، دستگاهی جالب و دوستدار محیطزیست اختراع کرده است که میتواند از هوای خشک، آب پاک و آشامیدنی استخراج کند. این اختراع شگفتانگیز در مواقعی که منابع اصلی تأمین آب و برق به دلیل بلایای طبیعی مانند طوفان یا خشکسالی قطع میشوند، میتواند ناجی جوامع محلی و جزایر آسیبپذیر باشد.
به گزارش گاردین، این دستگاه با استفاده از علم «شیمی شبکهای» و مواد مهندسیشده در سطح مولکولی، رطوبت موجود در هوا را حتی در شرایط خشک و بیابانی جذب و به آب تمیز تبدیل میکند.
شرکت Atoco که توسط یاغی تأسیس شده است، بیان میکند که این دستگاهها ابعادی معادل یک کانتینر ۶ متری دارند. این سیستم بهطور کامل با انرژی حرارتی بسیار کمتوان کار میکند و میتواند روزانه تا هزار لیتر آب پاک تولید کند. از آنجا که این دستگاهها برای فعالیت نیازی به زیرساختهای متمرکز شهری ندارند، استقرار آنها در جوامع محلی بسیار آسان و کارآمد خواهد بود.
این فناوری میتواند در زمان وقوع بلایای طبیعی مانند توفند بریل (Beryl) و ملیسا که زیرساختهای آب و برق را از بین میبرند، آب آشامیدنی جوامع محلی را تأمین کند. یاغی باور دارد که اختراع او جهان را تغییر خواهد داد؛ او با اشاره به طوفانهای اخیر در منطقه کارائیب میگوید:
«طوفانهایی مانند ملیسا یا بریل باعث سیلابهای شدیدی شدند، خانهها و محصولات کشاورزی را ویران کردند و زندگی هزاران نفر را در کارائیب تحتتأثیر قرار دادند. این ویرانی یادآور نیاز فوری به افزایش تابآوری روشهای تأمین آب در مناطق آسیبپذیر، به ویژه کشورهای جزیرهای کوچک است که همواره در معرض رویدادهای شدید آبوهوایی قرار دارند.»
علاوهبراین، اختراع یاغی یک جایگزین پایدار برای سایر روشهای تأمین آب مانند دستگاههای آبشیرینکن است. فناوریهای آبشیرینکن معمولاً با تخلیه آب نمک غلیظ به اقیانوس، اکوسیستمهای دریایی را به خطر میاندازند، درحالیکه این دستگاه جدید هیچگونه تهدیدی برای محیطزیست به همراه ندارد.
براساس گزارش جدید سازمان ملل متحد، سیاره ما وارد دوران «ورشکستگی جهانی آب» شده است و این دستگاه میتواند پاسخی عملی به این بحران بیسابقه باشد. گزارش سازمان ملل نشان میدهد که تقریباً سهچهارم از جمعیت جهان در کشورهایی زندگی میکنند که از نظر امنیت آبی در وضعیت بحرانی هستند. این گزارش تأکید میکند:
«درحالحاضر حدود ۲.۲ میلیارد نفر به آب آشامیدنی ایمن دسترسی ندارند، ۳.۵ میلیارد نفر از خدمات بهداشتی اولیه محروم هستند و حدود ۴ میلیارد نفر حداقل یک ماه در سال با کمبود شدید آب مواجه میشوند.»
یاغی ایده اختراع خود را از دوران سخت کودکی خود در یک اردوگاه پناهندگان در کشور اردن الهام گرفته است، جایی که او زندگی طاقتفرسایی را بدون آب لولهکشی و برق تجربه کرد. او در سخنرانی ضیافت جایزه نوبل خود، روزهایی را به یاد آورد که دولت تنها هر یک یا دو هفته یکبار برای جامعه بیابانی آنها آب تأمین میکرد:
«من زمزمههای مردم محلهمان را به یاد میآورم که میگفتند «آب آمد» و هرگز شتابی را که برای پرکردن هر ظرف پیش از قطعشدن جریان آب داشتم، فراموش نمیکنم.»
او این اختراع را علمی برای «بازآفرینی ماده» توصیف میکند و از رهبران جهان میخواهد تا موانع موجود در مسیر پیشرفت را بردارند و از استعدادهای جهانی استقبال کنند. یاغی درنهایت تأکید میکند که زمان اقدام جمعی فرارسیده است تا سیارهای شایسته امید را برای نسل آینده به یادگار بگذاریم.
