خبرگزاری مهر، گروه استانها- سکینه اسمی: ۷ تیرماه سال ۶۶ هوا آرام بود، آرامشی که تنها چند دقیقه بعد جای خود را به هراس داد، بمبها که فرود آمدند، نه صدای انفجارهای مهیب، بلکه بوی تلخ و ناشناختهای شهر را در خود پیچید، بویی که خیلی زود نفسها را برید و زندگی را از دهها شهروند گرفت.
عمق این جنایت بشری تا حدی بود که تنها چند روز بعد از بمباران ۱۰۹ نفر بلافاصله جان خود را از دست دادند و عدد بیش از پنج هزار نفر در سازمانها بین المللی به عنوان مصدوم شیمیایی سردشت به ثبت رسید.
در آن روز، سردشت نه یک میدان نبرد، بلکه شهری پر از مردم عادی بود؛ زنانی که در خانه بودند، کودکانی که در کوچهها بازی میکردند و مردمی که هیچگاه تصور نمیکردند قربانی سلاحی شوند که جهان استفاده از آن را ممنوع اعلام کرده بود.
از آن روز تاکنون، ۳۹ سال گذشته است، اما برای بسیاری از جانبازان شیمیایی و خانوادههایشان، زمان هرگز نتوانسته فاصلهای میان دیروز و امروز ایجاد کند. سرفههای مزمن، تنگی نفس، بیماریهای چشمی و پوستی و مراجعات پیدرپی به مراکز درمانی، بخشی از زندگی روزمره مردمی است که هنوز آثار آن حمله را با خود حمل میکنند.
در طول هشت سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، رژیم بعث عراق در بیش از ۳۵۰ حمله شیمیایی از گاز خردل و انواع گازهای کشنده اعصاب برای نخستین بار در طول تاریخ استفاده کرد؛ در تاریخ ۷ و ۸ تیرماه ۱۳۶۶، هواپیماهای بمبافکن عراقی با بمبهای شیمیایی به ۴ نقطه پرازدحام شهر سردشت حمله کرده هزاران نفر از مردم بیگناه آن شهر و اطراف آن را آماج گازهای کشنده و دهشتناک شیمیایی قرار دادند.
۳۷۸ حمله شیمیایی عراق طی ۸ سال جنگ با ایران موجب شهید و زخمی شدن بیش از ۵۰ هزار نفر شد، اما ابعاد حادثه در سردشت بهحدی بود که روز حمله به این شهر بهعنوان روز مبارزه با سلاحهای شیمیایی و میکروبی نام گرفت.
هفتم تیر برای سردشت تنها یادآور بمباران شیمیایی نیست؛ روایت ۳۹ سال زندگی مردمی است که هنوز با عوارض گاز خردل دستوپنجه نرم میکنند و در کنار زخمهای کهنه، چشمانتظار تحقق وعدههایی ماندهاند که سالهاست تکرار میشوند.
سکوت مجامع جهانی در برابر فاجعه انسانی سردشت ادامه دارد
ویژگی بارز بمباران شیمیایی سردشت در مقایسه با سایر مناطق بمباران شده کشور در طول جنگ تحمیلی این است که سردشت اولین شهر مسکونی دنیاست که بعد از جنگ جهانی اول و تصویب کنوانسیونهای منع سلاحهای شیمیایی مورد حمله شیمیایی قرار گرفت و به مراتب بدتر و فاجعه آمیزتر از حلبچه بود زیرا میزان گازهای استفاده شده در این شهرستان فاجعه آمیزتر از حلبچه، هیروشیما و...است.
امروز که ایران عزیز دو بار مورد تجاوز بی رحمانه مدعیان حقوق بشر قرار گرفته یادآوری این جنایات بشری سند محکمی بر توهم پوچ و توخالی این مدعیان نیز به شمار می رود.
سردشت، نخستین شهر جهان بود که به طور مستقیم هدف حمله شیمیایی علیه غیرنظامیان قرار گرفت؛ جنایتی که وجدان جهانی را به چالش کشید، اما برای مردم این شهر، سکوت جامعه جهانی تنها آغاز ماجرا بود، سالها پس از آن نیز، بسیاری از مطالبات درمانی، معیشتی و زیرساختی بازماندگان و خانوادههای آسیبدیده، میان وعدهها و پیچوخمهای اداری معطل ماند.
در هر سالگرد بمباران شیمیایی، مسئولان از برنامههای حمایتی، توسعه خدمات درمانی، رسیدگی به جانبازان و جبران بخشی از محرومیتهای سردشت سخن میگویند، وعدههایی که برخی از آنها به نتیجه رسیده، اما بخش دیگری همچنان در حد قول و مصوبه باقی مانده است. همین موضوع باعث شده مطالبهگری مردم، با گذشت نزدیک به چهار دهه، همچنان ادامه داشته باشد.
هفتم تیر تنها سالگرد یک فاجعه تاریخی نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی سرنوشت شهری که هنوز با زخمهای جنگ زندگی میکند، شهری که هر نفس در آن، یادآور بوی خردل است و هر سال، همزمان با زنده شدن خاطره آن روز تلخ، این پرسش نیز دوباره مطرح میشود؛ سهم سردشت از وعدههایی که طی سالهای گذشته داده شده، چه اندازه محقق شده است و تا چه زمان باید میان زخم کهنه و وعدههای ناتمام، چشمانتظار بماند؟
مشکلات مردم سردشت سال هاست همچنان ادامه دارد
رئیس هیئت مدیره مرکزی انجمن دفاع از مصدومان شیمیایی سردشت در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به سالروز بمباران شیمیایی سردشت گفت: مشکلات مردم و مصدمان شیمیایی سردشت همچنان سال هاست ادامه دارد و هر سال این مشکلات در تیرماه مطرح و در حد وعده مسئولان باقی می ماند.
صالح عزیزی پوراقدم اظهار کرد: مهمترین مطالبه مردم سردشت تعیین درصد جانبازی وکمیسیون های پزشکی است از ۸ هزار و ۲۴ مدعی جانبازی شیمیایی تنها یک هزار و ۶۰۰ نفر تاکنون موفق به دریافت جانبازی شده اند.
وی ادامه داد: هر سال مدعیان با امید به کمیسیون های پزشکی ثبت نام می کنند اما بسیار اندک و محدود موفق به اخذ جانبازی با درصد پایین می شوند.
عزیزی پوراقدام با بیان اینکه سالانه ۳۰۰ الی ۴۰۰ نفر در کمیسیون های پزشکی شرکت می کنند گفت: بعد ۳۹ سال با توجه به عوارض گاز خردل به تعداد محدود از کمیسیون ها می توانند نتیجه بگیرند.
رئیس هیئت مدیره مرکزی انجمن دفاع از مصدومان شیمیایی سردشت با گلایه از امکانات درمانی سردشت گفت: تنها بیمارستان که مربوط به دهه ۷۰ است خارج از شهر قرار دارد و تنها کلینیک مصدومان شیمیایی سردشت نیز قدیمی بوده و شبانه روزی نیست.
وی اضافه کرد: در کنار مشکل تامین دارو و پزشک متخصص مردم سردشت برای درمان هنوز مجبور به سفر به سایر شهرهای استان می شوند و داروخانه نیز به دلیا مشکل با یکی از شرکت بیمه تعطیل است در حالی که دارو از نیازهای اساسی جانبازان شیمیایی است.
رئیس انجمن مصدومان شیمیایی سردشت از نبود زیرساخت های لازم رفاهی و معیشتی به همراه راه در سردشت نیز گلایه کرد و افزود: جاده های سردشت مربوط به دهه های قبل است در این مدت روکش درست وحسابی انجام نشده است.
عزیزی پوراقدم با بیان اینکه این مشکلات بارها در جلسات مطرح می شود اما هر سال در سالروز مسئولان وعده می دهند، عنوان کرد: در این ۳۹ سال کار اساسی برای حل مشکلات مردم سردشت انجام نشده است.
گاز خردل هنوز نفس کشیدن برای مردم سردشت را سخت کرده است
نماینده مردم شهرستانهای سردشت و پیرانشهر در مجلس شورای اسلامی با اشاره به سالروز بمباران شیمیایی سردشت گفت: باگذشت نزدیک چهار دهه گاز خردل موجب شده مردم این شهر همچنان به سختی نفس بکشند.
کمال حسین پور در گفتگو با خبرنگار مهر ۷ تیرماه سال ۶۶ شهرستان سردشت در پی جنایت انسانی توسط رژیم بعث عراق مورد تهاجم حمله شیمیایی قرار گرفت و طی آن هزاران نفر از مردم سردشت شهید، مصدوم و جانباز شدند و هنوز عواقب این تهاجم در سردشت قابل مشاهده است.
وی ادامه داد: نبود امکانات مناسب درمانی، زیرساختی، تعیین درصد جانبازی، وعده های بی عمل از مشکلات ومطالبات جدی مردم منطقه به شمار می رود و هر سال متاسفانه در این ۳۹ سال فقط وعده ها تکرار شده اند.
حسین پور با اشاره به ماندگاری وعوارض گاز خردل ناشی از این حمله شیمیایی در سردشت افزود: هنوز عده ای از مصدومان و مدعیان جانبازی شیمیایی با وجود انجام معاینات تخصصی وکمیسیون های پزشکی متعدد موفق نشده اند تعیین درصد جانبازی بشوند.
نماینده مردم شهرستان های سردشت و پیرانشهر با گلایه از امکانات درمانی در سردشت گفت: کلینیک مصدومان شیمیایی سردشت از امکانات لازم برای درمان و تامین داروهای مورد نیاز جانبازان شیمیایی و مردم سردشت برخوردار نیست.
حسین پور با تاکید بر رفع مشکلات درمانی و دارویی مصدومان شیمیایی و مردم سردشت عنوان کرد: در خصوص دلیل احداث بیمارستان سردشت باید بگویم این یک تصمیم غلط مربوط به سال های گذشته است و مردم مجبور هستند برای درمان به سایر شهرهای استان حتی تبریز یا تهران بروند.
وی اضافه کرد: وزارت بهداشت باید تجهیز یک درمانگاه تخصصی یا یک مکان برای درمان مصدومان شیمیایی سردشت و مردم را در دستور کار قرار دهد چرا که تاکنون با وجود پیگیری های متعدد. هیچ کدام از وعده ها عملی نشده است.
حسین پور در خصوص گلایه شهروندان از کلینیک مصدومان شیمیایی سردشت نیز گفت: بنیاد شهید استان باید با رفع مشکلات اینکلینیک و شبانه روزی کردن تنها کلینیک مصدومان شیمیایی سردشت اقدام اساسی برای حل مشکلات مردم بردارد.
حسین پور در زمینه وضعیت نامناسب راه های سردشت گفت: وضعیت راه ها و جاده های سردشت - مهاباد، سردشت - بانه و … مناسب نیست و با وجود پیگیری های مکرر در این زمینه توفیقی حاصل نشده است.
نماینده مردم شهرستان های سردشت و پیرانشهر در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: باید با اعطای تسهیلات معیشتی، کم بهره و اشتغال در زمینه رفع مشکلات متعدد مردم این شهر اقدامات اساسی صورت گیرد بزرگداشت هر ساله این روز اقدامی ارزشمند است اما نباید به تکرار وعده های بی عمل اکتفا شود.
وی در خصوص مرز کیله سردشت نیز گفت: این مرز سال ۹۷ بر اساس مصوبه هیئت وزیران از سوی کشورمان به مرز رسمی تبدیل شده اما متاسفانه از کشور مقابل اقدامی صورت نگرفته رسمی شدن دو طرفه مرز کیله سردشت می تواند بخشی از مشکلات اشتغال و اقتصادی مردم منطقه را بهبود ببخشد.
بمباران شیمیایی سردشت جنایت علیه بشریت بود
رئیس مجمع نمایندگان آذربایجان غربی نیز با بیان اینکه هفتم تیرماه، یادآور یکی از تلخترین و دردناکترین جنایتهای تاریخ معاصر ایران است، گفت: روزی که مردم بیدفاع سردشت، هدف حمله وحشیانه رژیم بعث عراق با سلاحهای شیمیایی قرار گرفتند و برگ دیگری از مظلومیت ملت ایران در تاریخ ثبت شد.
حاکم ممکان در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: بمباران شیمیایی سردشت، صرفا یک حادثه جنگی نبود؛ جنایتی علیه بشریت بود که آثار آن هنوز پس از گذشت دههها بر جسم و جان هزاران جانباز شیمیایی و خانوادههای آنان باقی مانده است.
وی ادامه داد: در حال حاضر بسیاری از مصدومان این فاجعه، همچنان با بیماریهای مزمن تنفسی، چشمی، پوستی و عوارض ناشی از استنشاق عوامل شیمیایی دست و پنجه نرم میکنند و رنج آنان با گذر زمان پایان نیافته است.
رئیس مجمع نمایندگان آذربایجان غربی اضافه کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری، توجه عملی و موثر به مشکلات جانبازان شیمیایی و خانوادههای معظم شهدای سردشت ضرورتی انکارناپذیر است. تلاشهای خوبی از سوی متولیان امر بویژه نماینده شهرستان سردشت در مجلس، وزارت بهداشت و بنیاد شهید برای حل مشکلات این عزیزان صورت گرفته است.
ممکان گفت: این عزیزان، سرمایههای ارزشمند نظام و یادگاران دفاع مقدس هستند و باید از خدمات درمانی تخصصی، امکانات توانبخشی، پوششهای بیمهای مناسب و حمایتهای معیشتی متناسب با شرایط جسمی و روحی خود برخوردار باشند.
وی خاطرنشان کرد: تامین داروهای مورد نیاز، کاهش دغدغههای اقتصادی و تسهیل دسترسی به خدمات درمانی، کمترین حقی است که بر عهده مسئولان قرار دارد.
ممکان یاد آور شد: در کنار این مسئولیت ملی، پیگیری حقوقی جنایت بمباران شیمیایی سردشت در مجامع بینالمللی نیز نباید به فراموشی سپرده شود. استفاده از سلاحهای شیمیایی علیه مردم غیرنظامی، نقض آشکار حقوق بینالملل و از مصادیق جنایت علیه بشریت است.
وی تاکید کرد: انتظار میرود دستگاه دیپلماسی، نهادهای حقوقی و مراجع ذیربط با بهرهگیری از همه ظرفیتهای حقوق بینالملل، این پرونده را با جدیت دنبال کرده و ضمن مطالبه پاسخگویی عاملان و حامیان این جنایت، از حقوق قانونی و انسانی قربانیان آن دفاع کنند.
وی یادآور شد: جامعه جهانی نیز نمیتواند نسبت به این فاجعه تاریخی بیتفاوت باشد، سکوت در برابر چنین جنایاتی، زمینهساز تکرار آنهاست. زنده نگه داشتن یاد شهدای بمباران شیمیایی سردشت، زمانی معنا پیدا میکند که با حمایت عملی از جانبازان، رسیدگی به مشکلات درمانی و معیشتی آنان و استمرار مطالبهگری حقوقی در عرصه بینالمللی همراه باشد.
ممکان گفت: سردشت، نماد مظلومیت، ایثار و مقاومت ملت ایران است و پاسداشت این جایگاه، وظیفهای ملی، انسانی و تاریخی است که همه دستگاههای مسئول و وجدانهای بیدار جهان در قبال آن مسئولیت دارند.
فاجعه شیمیایی سردشت نباید به فراموشی سپرده شود
امام جمعه مسجد جامع سردشت با اشاره به سالگرد بمباران شیمیایی سردشت بر ضرورت زنده نگه داشتن یاد شهدای شیمیایی، توجه مسئولان به مطالبات مردم این شهرستان تاکید کرد.
حاج ماموستا محمد واوی با گرامیداشت سالگرد بمباران شیمیایی سردشت، این شهرستان را نخستین شهر شیمیاییشده جهان دانست و اظهار کرد: حادثه هفتم تیرماه، زخمی عمیق بر پیکر مردم سردشت است که هرگز نباید به فراموشی سپرده شود.
وی با بیان اینکه زنده نگه داشتن یاد ۸۵۷ شهید و بیش از سه هزار مصدوم شیمیایی یک وظیفه همگانی است، افزود: همه اقشار جامعه اعم از بازاریان، رانندگان، جوانان، زنان و مردان باید برای معرفی این جنایت به جهانیان تلاش کنند و با استفاده از فضای مجازی و ظرفیتهای نوین از جمله هوش مصنوعی، افکار عمومی جهان را متوجه فاجعه انسانی سردشت سازند.
امام جمعه مسجد جامع سردشت در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به مسئولان کشور گفت: سال آینده چهلمین سالگرد این حادثه تلخ فرا میرسد، اما متاسفانه بسیاری از مشکلات و مطالبات مردم سردشت همچنان بر زمین مانده است. هر سال تنها با نصب بنرها و برگزاری مراسم، یاد این فاجعه گرامی داشته میشود، در حالی که مردم این شهرستان همچنان با مشکلات عمرانی، بیکاری، کمبود زیرساختها، نبود جاده استاندارد، ضعف خدمات درمانی و کاهش تعهدات بیمهای جانبازان و ایثارگران مواجه هستند.
ماموستا واوی در ادامه، سازمانهای بینالمللی مدعی دفاع از حقوق بشر را مورد انتقاد قرار داد و اظهار داشت: این نهادها از زمان وقوع فاجعه شیمیایی سردشت تاکنون در برابر ظلم و جنایت سکوت کرده و جانب ستمگران را گرفتهاند. صدور قطعنامهای صرفا همراه با ابراز تاسف، آن هم در غیاب نماینده ایران، گواهی بر این بیتوجهی و بیعدالتی است.
