عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - در روزهای آغازین صنعت هوانوردی، زمانی که هواپیماها هنوز سازه هایی سست از چوب و پارچه بودند، یک پرنده منحصر به فرد با ظاهری شبیه به موجودات زنده، نام خود را در تاریخ جاودانه کرد. هواپیمای تک باله «اتریش-رومپلر تاوبه» (Etrich-Rumpler Taube) نه تنها یکی از نمادین ترین پرنده های پیش از جنگ جهانی اول بود، بلکه به عنوان اولین هواپیمای نظامی تاریخ شناخته می شود که در آلمان به تولید انبوه رسید.
واژه تاوبه (Taube) در زبان آلمانی به معنای «کبوتر» است؛ نامی که به دلیل شکل طراحی، بال های خمیده و دم پرنده مانندش به درستی روی این هواپیما گذاشته شده بود.
اگرچه ظاهر این هواپیما یادآور بال کبوتر یا خفاش است، اما راز مهندسی آن در واقع از دنیای گیاهان وام گرفته شده است! ایگو اتریش (Igo Etrich)، طراح نابغه این پرنده، بال های آن را با الگوبرداری مستقیم از دانه یک گیاه استوایی به نام «آلسومیترا ماکروکارپا» (Alsomitra macrocarpa) طراحی کرد.
این گیاه، دانه هایی با بال های غشایی بسیار ظریف و پهن تولید می کند که مانند یک گلایدر طبیعی و بی نقص در هوا سر می خورند و پایداری شگفت انگیزی در برابر باد دارند. اتریش با الهام از این الگوی طبیعی، بال هایی خمیده برای تاوبه ساخت تا هواپیما بدون نیاز به سیستم های کنترل پیچیده، پایداری طبیعی فوق العاده ای در آسمان داشته باشد.
پیش از آغاز شعله های جنگ جهانی اول، «تاوبه» محبوبیت فوق العاده ای در اروپا به دست آورد. این پرنده آلمانی به قدری در طراحی پایدار و موفق بود که افزون بر ارتش آلمان، توسط نیروی هوایی امپراتوری اتریش-مجارستان و پادشاهی ایتالیا نیز به خدمت گرفته شد. حتی سرویس هوایی نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا نیز در سال 1912 حداقل یک فروند از این هواپیما را در ناوگان خود به کار گرفت.
نام هواپیمای تاوبه با یک نقطه عطف بزرگ و دگرگون کننده در تاریخ جنگ های جهان گره خورده است. در اول نوامبر سال 1911 میلادی، در جریان جنگ ایتالیا و عثمانی، یک خلبان جسور ایتالیایی به نام «جولیو گاووتی» برخاست و با هواپیمای تاوبه خود بر فراز واحه «عین زاره» در لیبی پرواز کرد.
او در این پرواز، اولین بمب های هوایی جهان (بمب های کوچک دست ساز) را به صورت دستی از داخل کابین به سمت مواضع دشمن پرتاب کرد. این اقدام متهورانه، نخستین نمونه از بمباران هوایی در تاریخ بشر بود و تسلیحات هوایی را برای همیشه وارد دکترین نظامی جهان کرد.
با آغاز جنگ جهانی اول در سال 1914، هواپیمای تاوبه بلافاصله روانه خطوط مقدم شد. اما سرعت سرسام آور پیشرفت فناوری نظامی، خیلی زود ورق را برگرداند. این هواپیما که برای دوران صلح و شناسایی های اولیه عالی بود، در میدان نبرد واقعی عملکرد ضعیفی از خود نشان داد.
سرعت کم، مانورپذیری پایین و نبود تسلیحات دفاعی منسجم باعث شد که تاوبه در برابر جنگنده های جدیدتر و چالاک تر، به یک هدف بسیار آسان تبدیل شود. ارتش آلمان به سرعت متوجه این نقص شد و در همان ماه های آغازین جنگ، این کبوتر کهنه کار را از خط مقدم خارج و صندلی آن را به طرح های مدرن تر واگذار کرد؛ پس از آن، تاوبه تا پایان عمر عملیاتی اش تنها به عنوان یک هواپیمای آموزشی برای تربیت خلبانان جدید به کار گرفته شد.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور
