گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم-زینب امیدی: از ورودی دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور دانشگاه شهید بهشتی وارد میشویم، دانشگاه بزرگی است و تا رسیدن به محل اصابت تقریبا مسافت زیادی را طی کردیم. نزدیک محل انفجار میشویم جایی که سحرگاه 11 فررودین سال جاری در جریان جنگ تحمیلی 40 روزه مورد اصابت مستقیم دشمن قرار گرفت.
آثار موج انفجار در اطراف محل خودنمایی میکند؛ شیشههای شکسته، دیوارهای ترکخورده، درهای شیشهای از جا کندهشده و ساختمانهایی که هر کدام به شکلی از این حمله آسیب دیدهاند. هرچه به محل اصابت نزدیکتر میشویم، حجم تخریب بیشتر به چشم میآید؛ ساختمانی که روزی محل فعالیت استادان، دانشجویان و شرکتهای دانشبنیان بود، اکنون به تلی از آوار تبدیل شده است. کمی آنسوتر، درست دیوار به دیوار محل اصابت کتابخانهای قرار دارد که تا چندی پیش محل رفتوآمد دانشجویان برای مطالعه و امانت کتاب بود، اما امروز از چرخه بهرهبرداری خارج شده است. در امتداد آن نیز کارگاههای آموزشی، آزمایشگاهها، مراکز تحقیقاتی و بخشهایی از پردیس دیده میشود که هیچکدام از موج انفجار در امان نماندهاند.
*اینجا کلاس درس بود، نه میدان جنگ!
در میان این ویرانی، حسین کرمانیان، رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور دانشگاه شهید بهشتی، مقابل محل اصابت ایستاده و از مجموعهای سخن میگوید که سالها یکی از مراکز تربیت مهندسان و متخصصان صنعت آب، برق و انرژی کشور بوده است؛ روایتی از آنچه در این پردیس علمی میگذشت و آنچه پس از حمله به یکی از مهمترین مراکز علمی کشور بر جای مانده است.
کرمانیان در توضیح فعالیتهای این مجموعه، دانشگاه را مبدأ علم و تحول میداند و میگوید: دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور از مراکز شناختهشده علمی کشور است و امروز خدمات فارغالتحصیلان و استادان آن در حوزههای مختلف صنعتی و مهندسی در سراسر کشور مورد استفاده قرار میگیرد.
به گفته او، دانشکدههای انرژی، مکانیک، مواد، برق، مهندسی عمران، آب و محیط زیست و همچنین چندین پژوهشکده در این مجموعه فعال هستند و اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئلهمحور، چالشهای کشور را دنبال میکنند؛ بهگونهای که پایاننامهها، رسالهها و حتی پروژههای کارشناسی نیز عمدتاً با هدف حل مسائل کشور تعریف میشوند. هرچند بخشی از پژوهشها بنیادی است، اما بخش قابل توجهی از آنها ماهیت کاربردی دارد.
در کنار فعالیتهای آموزشی و پژوهشی، شرکتهای فناور و دانشبنیان مستقر در مراکز رشد و پارک فناوری نیز در این مجموعه فعالیت میکنند؛ شرکتهایی که عمدتاً توسط فارغالتحصیلان همین دانشگاه راهاندازی شدهاند و در حوزههای مختلف فناوری دستاوردهای قابل توجهی دارند. کرمانیان با اشاره به فضای حاکم بر این دانشکدگان، توضیح داد که حتی بسیاری از کارکنان غیرهیئتعلمی نیز فارغالتحصیل رشتههای فنی و مهندسی هستند و مدیران اجرایی مجموعه نیز از همین بدنه تخصصی برخاستهاند؛ موضوعی که به گفته او نشاندهنده هویت کاملاً فنی و مهندسی این مجموعه است.
رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور سپس به حادثه صبح 11 فروردین اشاره کرد؛ حادثهای که حدود ساعت 6:30 صبح رخ داد. او گفت تنها یک روز قبل از وقوع این حادثه در همین محل حضور داشته و روز بعد، ساختمان متعلق به دانشکده برق که محل استقرار یکی از شرکتهای دانشبنیان شناختهشده دانشگاه بوده، هدف حمله قرار گرفته است. این شرکت، مانند دیگر شرکتهای مستقر در مجموعه، در مجاورت ساختمانهای آموزشی، کارگاهها و مراکز رشد فعالیت میکرد و دانشجویان و استادان برای کارآموزی، تجربهاندوزی، اجرای پروژههای مشترک و بازدیدهای علمی به آن مراجعه میکردند. همکاری مستمر میان دانشگاه و این مجموعه فناور، بخشی از فرآیند آموزشی دانشجویان به شمار میرفت.
کرمانیان با بیان اینکه هدف قرار گرفتن چنین مرکزی تنها یک خسارت ساختمانی نیست، این اقدام را تلاشی برای متوقف کردن رشد علمی کشور توصیف کرد و یادآور شد که مرحوم شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی بارها به مقالهای در سال 2005 در مجله نیچر اشاره کرده بود که در آن آمده بود برای متوقف کردن ایران باید مسیر رشد علمی آن متوقف شود.
او با یادآوری شهادت دانشمندان هستهای کشور از جمله شهید دکتر مجید شهریاری و شهید دکتر مسعود علیمحمدی، این حادثه را ادامه همان مسیر دانست و تأکید کرد خسارتهای مالی هرچند سنگین هستند اما قابل جبراناند، اما آسیبهای انسانی، اخلاقی و علمی به این سادگی جبران نمیشوند.
*چه کسی پاسخگوی این جانایات علیه علم است؟/از کتابخانه مرکزی تا کارگاههای دانشجویی همه آسیب دیدند
به اعتقاد رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور، ساختمانهای تخریبشده دوباره ساخته خواهند شد و حتی بهتر از گذشته بازسازی میشوند، اما این پرسش باقی میماند که چه کسی باید پاسخگوی آسیبهای انسانی و علمی باشد. او با طرح این سؤال که در کدام کنوانسیون، سند یا پروتکل بینالمللی حمله به دانشگاه توجیه شده است، تأکید کرد دانشگاه مبدأ علم و تحول است و حمله به مراکز علمی هیچ جایگاهی در قواعد پذیرفتهشده بینالمللی ندارد.
کرمانیان با اشاره به برآورد خسارتها گفت دانشگاه شهید بهشتی مجموع خسارتهای واردشده را حدود 8 تا 9 همت اعلام کرده است و این محل نیز تنها یک ساختمان تخریبشده نیست.
او با اشاره به اطراف محل حادثه، از آسیب جدی کتابخانه مرکزی پردیس خبر داد؛ کتابخانهای که هم سالن مطالعه دانشجویان بود، هم مخزن کتاب و هم محل امانت منابع علمی. این ساختمان اکنون از چرخه بهرهبرداری خارج شده و با وجود آغاز دوباره فعالیت حضوری دانشگاه، امکان استفاده از آن وجود ندارد و دانشگاه ناچار شده با تمهیدات موقت، خدمات کتابخانهای را در مکانهای دیگر ارائه کند.
کرمانیان بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که چه نهادی باید پاسخگوی خارج شدن چنین مجموعهای از چرخه خدمترسانی علمی باشد؛ مجموعهای که با یک حمله، فعالیتهای آموزشی و پژوهشی آن متوقف شده است.
* ما نیروهای انسانی ماهر در دانشگاه تربیت میکنیم
در ادامه مسیر، کارگاههای متعدد دانشکده برق نیز قرار دارند که همگی به علت موج انفجار دچار آسیب شده و دربها و شیشههایشان آسیب دیده است؛ کارگاههایی که به گفته رئیس دانشکدگان، نقشی اساسی در توسعه صنعت آب و برق کشور داشتهاند. بسیاری از نیروگاههای کشور با مشارکت علمی و تخصصی فارغالتحصیلان همین مجموعه شکل گرفتهاند و حتی در برخی کارگاهها، نمونههای پایلوت نیروگاههای کوچک برای آموزش عملی دانشجویان ایجاد شده است.
او توضیح داد آموزشهای این دانشکدگان از حوزه برق تا تربیت سیمبان، آموزشهای مهارتی، نیروگاه، سدسازی و سایر بخشهای صنعت آب و برق را دربرمیگیرد و فارغالتحصیلان این مجموعه سالهاست در مهمترین بخشهای صنعت انرژی کشور مشغول فعالیت هستند.
در بخش دیگری از این بازدید، کرمانیان به واحد تولید ترانس و ترانسفورماتور اشاره کرد که با همکاری دانشگاه فعالیت میکند و تأکید داشت ماهیت فعالیتهای این مجموعه صرفاً پژوهش بنیادی نیست، بلکه بسیاری از تحقیقات تا مرحله اجرای پایلوت پیش میروند تا دانشجویان پیش از ورود به پروژههای صنعتی، نمونه عملی فناوری را تجربه کنند؛ ظرفیتی که به گفته او در کمتر دانشگاهی وجود دارد.
رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور با تشریح گستره 60 هکتاری پردیس، از آسیبهای گسترده در بخشهای مختلف خبر داد. خوابگاههای دانشجویی که در ضلع شمال غربی پردیس قرار دارند نیز از موج انفجار بینصیب نماندهاند و شیشههای آنها شکسته است. هرچند دانشگاه تلاش کرده با تعمیرات اولیه، امکان اسکان دانشجویان تحصیلات تکمیلی را فراهم کند، اما حجم خسارتها همچنان بسیار بالاست.
*بخشی از نیروگاه خورشیدی دانشگاه بر اثر موج انفجار آسیب دیده است/ ادعای مضحک کاربری نظامی دانشگاهها
او همچنین به آزمایشگاه مرکزی جابربنحیان و دانشکده انرژی اشاره کرد و گفت یکی از نیروگاههای آموزشی کوچک مستقر در این مجموعه، بهویژه بخش نیروگاه خورشیدی، بر اثر موج انفجار آسیب جدی دیده و از مدار بهرهبرداری خارج شده است.
به گفته کرمانیان، شدت موج انفجار به اندازهای بوده که در کارگاههای برق، درهای آهنی از جا کنده شده، دیوارها ترک برداشته و در بخشهایی سوراخهایی در سازه ایجاد شده است. او تأکید کرد شاید بتوان ظاهر برخی ساختمانها را ترمیم کرد، اما درباره استحکام سازههایی مانند کتابخانه دیگر نمیتوان با اطمینان سخن گفت.
رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور با اشاره به وسعت خسارتها گفت در تمام 60 هکتار پردیس تقریباً ساختمانی وجود ندارد که حتی آسیب جزئی ندیده باشد؛ خسارتها از تخریب کامل آغاز میشود و تا آسیبهای 60، 70، 5، 2 درصدی ادامه دارد.
او در پایان این پرسش را مطرح کرد که آیا این مجموعه علمی یک پایگاه نظامی بوده که باید چنین حجمی از تخریب را تجربه میکرد؟ پرسشی که به اعتقاد او همچنان بیپاسخ مانده است.
کرمانیان با اشاره به ماهیت کاملاً علمی این مجموعه، این پرسش را مطرح کرد که اگر در این محل یک سوله موشکی یا پایگاه نظامی وجود داشت، شاید بتوانستند برای چنین حملهای بهانهای مطرح کنند، اما واقعیت این است که حتی در تمام روزهای جنگ نیز حتی یک نیروی نظامی یا انتظامی در این مجموعه حضور نداشت.
او تأکید کرد که در تمام این مدت حتی یک افسر راهنمایی و رانندگی یا یک سرباز نیز در دانشگاه مستقر نبود تا کسی بتواند ادعایی درباره کاربری نظامی این مجموعه مطرح کند و افزود وقتی دانشگاه هدف قرار میگیرد، دیگر تفاوتی میان استاد، دانشجو، کودک، سالمند، نظامی یا غیرنظامی وجود ندارد و هدف، ایجاد رعب و وحشت و متوقف کردن فعالیتهای علمی کشور است.
رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور با بیان اینکه اجازه حضور همکاران هیئت علمی در این محل را نمیداد، توضیح داد که نگرانی اصلی حفظ جان استادان، پژوهشگران و دانشجویان بود، زیرا دشمن هیچ مرزی میان افراد قائل نیست و تنها به دنبال ادامه تجاوز و ایجاد استیصال در جامعه است. برای مهاجمان تفاوتی ندارد فرد هدف استاد ادبیات باشد، مورخ باشد یا مهندس؛ همانگونه که حمله به مدرسه، بیمارستان و دانشگاه نیز نشان داد هیچ مرزی برای این اقدامات وجود ندارد.
کرمانیان با طرح این پرسش که در کدام سند، کنوانسیون یا مقررات بینالمللی حمله به دانشگاه یا بیمارستان مجاز شمرده شده است، خاطرنشان کرد که از زمان شکلگیری سازمان ملل و شورای امنیت، فلسفه وجودی این نهادها جلوگیری از تضییع حقوق انسانها در جنگها بوده است، در حالی که چنین حملاتی در صورت وقوع، بهعنوان جنایت جنگی شناخته میشوند.
اگر قرار باشد صرف تخصص داشتن در یک حوزه علمی جرم تلقی شود، باید توضیح داده شود که چرا استادی در حوزه مهندسی را باید ترور کرد.
به گفته او، شهید دکتر مینوچهر بهعنوان استاد حوزه رآکتور، در مسیر فعالیتهای علمی و صلحآمیز کشور فعالیت میکرد و تاکنون هیچکس نتوانسته اثبات کند برنامه هستهای ایران ماهیت غیرصلحآمیز داشته است.
* آیا تولید واکسن و فعالیتهای درمانی نیز جرم محسوب میشود؟
رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور همچنین با اشاره به حمله به مراکز درمانی و تحقیقاتی، از جمله مؤسسه پاستور، این سؤال را مطرح کرد که آیا تولید واکسن و فعالیتهای درمانی نیز جرم محسوب میشود؟
او تأکید کرد برای عاملان این حملات تفاوتی میان مرکز درمانی، دانشگاه یا مدرسه وجود ندارد. به همین دلیل دانشگاه ناچار شد فعالیت شرکتهای دانشبنیان، شرکتهای فناور و حتی حضور دانشجویان و پژوهشگران را متوقف کند، زیرا پس از حمله به مدارس، بیمارستانها و منازل مسکونی، هیچ اطمینانی نسبت به امنیت مراکز علمی باقی نمانده بود.
او در ادامه به دیدار خود با آقامیری رئیس دانشگاه شهید بهشتی در روز دهم فروردین اشاره کرد و گفت استادان و شرکتهای فناور اصرار داشتند فعالیتهای خود را از سر بگیرند، چرا که پروژهها، تولیدات و درآمد این شرکتها متوقف شده بود و ادامه این وضعیت برای آنان دشوار بود. کرمانیان توضیح داد که در آن جلسه پیشنهاد داده بود فعالیتها بهصورت محدود، با حضور تعداد اندکی از استادان و پژوهشگران و با رعایت کامل ملاحظات امنیتی از سر گرفته شود تا از تجمع افراد جلوگیری شود، زیرا حتی تجمع چند ده نفر نیز ممکن بود بهانهای برای هدف قرار دادن دانشگاه ایجاد کند.
او ادامه داد که رئیس دانشگاه نیز بررسی موضوع را به خود او واگذار کرده بود تا در صورت اطمینان از شرایط، برنامه بازگشایی محدود را اجرا کند، اما تنها یک روز بعد، همین محل هدف حمله قرار گرفت. اگر آن تصمیم یک روز زودتر اجرا شده بود و تنها چهار یا پنج نفر از استادان یا پژوهشگران در این ساختمان حضور داشتند، امروز باید از شهادت تعدادی دیگر از نخبگان کشور سخن گفته میشد. کرمانیان با اشاره به شدت انفجار توضیح داد موج انفجار به اندازهای بود که درهای بزرگ آهنی کارگاهها را از جا کند و اگر انسانی در آن محدوده حضور داشت، شدت موج میتوانست خسارتهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
*فعالیت شهید فقهی اساسا نظامی نبود/هدف قرار دادن یک دانشمند هیچ مجوزی ندارد
او یادآور شد که موج انفجار تا شعاع حدود یک کیلومتر ادامه پیدا کرده و حتی شیشههای خوابگاههای دانشجویی نیز شکسته است. همچنین بسیاری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی در ایام نوروز نیز با دریافت مجوز در آزمایشگاهها مشغول انجام فعالیتهای پژوهشی هستند و اگر در زمان حمله در محل حضور داشتند، ابعاد انسانی حادثه بسیار گستردهتر میشد.
کرمانیان با تأکید بر اینکه دانشگاه و استادان آن هیچ جرمی مرتکب نشدهاند، بار دیگر از سکوت نهادهای بینالمللی انتقاد کرد و پرسید به چه جرمی باید استادانی مانند شهید مینوچهر، شهید طهرانچی، شهید فقهی، شهید ذوالفقاری و شهید عباسی هدف قرار بگیرند.
او درباره شهید فقهی نیز توضیح داد که حوزه تخصصی او رادیوشیمی و علوم مرتبط با آن بود و اساساً فعالیتی نظامی نداشت. به گفته او، حتی اگر یک مهندس مکانیک نیز قطعهای طراحی کند، آن قطعه میتواند در صنایع مختلف از سدسازی و خودروسازی تا سایر حوزههای صنعتی کاربرد داشته باشد و این موضوع هرگز مجوزی برای هدف قرار دادن یک دانشمند نیست.
کرمانیان درباره شهید دکتر طهرانچی نیز خاطرنشان کرد که در سالهای اخیر بیش از هر چیز بهعنوان یک نظریهپرداز حوزه مدیریت و علوم اجتماعی شناخته میشد و تحولاتی که در دانشگاه آزاد اسلامی و سپس دانشگاه شهید بهشتی ایجاد کرد، حاصل سالها برنامهریزی علمی و مدیریتی بود؛ تحولاتی که اجرای هر بخش از آن نیازمند ظرفیتهای گسترده مدیریتی بود و نمیتوان چنین فعالیتهایی را جرم تلقی کرد.
*دانش دانشمندان ما در صنایع دارویی، غذایی، نفت، کاغذسازی و ... کاربرد دارد و نه صرفا صنایع نظامی
رئیس دانشکدگان فنی و مهندسی شهید عباسپور در پاسخ به این پرسش که پیام او به دشمنان ایران چیست؟ تأکید کرد ترور استاد، معلم، مهندس یا دانشمند، مسیر علمی کشور را متوقف نخواهد کرد و هر یک از اعضای جامعه علمی برای انجام رسالتی وارد این مسیر شدهاند و ملت ایران نیز نشان داده است که در برابر چنین فشارهایی عقبنشینی نمیکند. به اعتقاد او، این اقدامات نهتنها موجب توقف حرکت علمی کشور نمیشود، بلکه انگیزه خدمت و مقاومت را در میان جوانان افزایش میدهد. کرمانیان با بیان اینکه نمیتوان فردی را تنها به دلیل دانش و تخصصش هدف قرار داد، تأکید کرد بسیاری از فناوریها، از جمله مشتقات سلولزی، دهها کاربرد مختلف در صنایع دارویی، غذایی، نفت، کاغذسازی و حتی سایر صنایع دارند و نمیتوان به بهانه احتمال یک کاربرد خاص، دانشمند آن حوزه را ترور کرد.
او در پایان با اشاره به اینکه تاریخ نشان داده همه جنایتکاران جنگی روزی در برابر عدالت قرار گرفتهاند، اظهار کرد ایران متوقف نخواهد شد و انسجامی که امروز در میان مردم شکل گرفته، بیش از هر زمان دیگری قابل مشاهده است. همانگونه که فرهنگ عاشورا طی قرنها در ایران زنده مانده است، مردم ایران فارغ از قومیت، مذهب و گرایش، خود را یک ملت واحد میدانند و همه یک پاسخ مشترک دارند؛ اینکه بر مسیر خود خواهند ایستاد، به فعالیت علمی ادامه خواهند داد و تا آخرین قطره خون از داشتهها و منافع کشور دفاع خواهند کرد.
*سبوحی: هدف اصلی جامعه دانشگاهی ساختن ایران است
در ادامه این گزارش میدانی، علیرضا سبوحی، استاد دانشکده برق پردیس شهید عباسپور دانشگاه شهید بهشتی، مقابل محل تخریبشده یکی از سولههای آموزشی و پژوهشی دانشکده برق، از ماهیت فعالیتهایی سخن گفت که سالها در این مجموعه جریان داشت؛ فعالیتهایی که پس از حمله به دانشگاههای ایران، برخی تلاش کردند با انتشار ادعاهایی در فضای مجازی، آنها را به فعالیتهای نظامی نسبت دهند.
سبوحی با اشاره به ساختمان تخریبشده تأکید کرد این مجموعه یکی از سولههای آموزشی و پژوهشی دانشکده مهندسی برق بوده که بهطور کامل در اختیار فعالیتهای علمی و دانشگاهی قرار داشته است. استادان دانشگاه برای انجام پژوهش، دانشجویان برای کارآموزی و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی در این محل حضور پیدا میکردند و این مجموعه یکی از بخشهای وابسته به دانشگاه محسوب میشد که هیچگونه ارتباطی با مجموعههای نظامی نداشت.
او با اشاره به روحیه استادان دانشگاه در روزهای جنگ، هدف اصلی جامعه دانشگاهی را ساختن ایران توصیف کرد و گفت همه تلاش دانشگاهیان معطوف به تبدیل ایران به کشوری قوی است؛ کشوری که قدرت آن تنها به توان نظامی محدود نمیشود، بلکه مؤلفههایی همچون اقتصاد، سلامت، علم و فناوری نیز بخش مهمی از اقتدار آن را تشکیل میدهد.
به گفته سبوحی، وظیفه دانشگاهیان بهویژه در مجموعههای فنی و مهندسی، تقویت توان علمی کشور است و همین نگاه سبب شد حتی در روزهای جنگ نیز استادان برای حضور در دانشگاه و ادامه فعالیتهای علمی اعلام آمادگی کنند. او توضیح داد که در هفتههای پایانی جنگ نیز شخصاً در دانشگاه حضور داشته و بسیاری از شرکتهای دانشبنیان متعلق به استادان دانشگاه نیز با وجود شرایط موجود، تمایل داشتند فعالیتهای خود را ادامه دهند، اما ملاحظات امنیتی دانشگاه مانع از حضور مستمر آنان شده بود.
*تنها قطاری هدف قرار میگیرد که در حال حرکت باشد
سبوحی ادامه داد که این روحیه تنها به استادان محدود نبود و بسیاری از دانشجویان نیز خواهان حضور در دانشگاه بودند. حتی پس از وقوع حادثه، گروهی از استادان و دانشجویان برای کمک به جمعآوری آوار، ساماندهی خسارتها و آغاز روند بازسازی در محل حاضر شدند؛ روحیهای که به گفته او همچنان وجود دارد و ادامه خواهد داشت. این استاد دانشگاه در پایان تأکید کرد جامعه دانشگاهی اعم از استادان، کارکنان و دانشجویان، ادامه این مسیر را وظیفه خود میدانند و اگرچه چنین حوادثی با اندوه و خسارت همراه است، اما از زاویهای دیگر نشان میدهد که فعالیتهای علمی دانشگاه اثرگذار بوده است.
او با یادآوری جملهای از شهید مرتضی مطهری، خاطرنشان کرد که تنها قطاری هدف قرار میگیرد که در حال حرکت باشد و همین موضوع نشان میدهد حرکت علمی دانشگاهها برای کشور اهمیت دارد. به اعتقاد او، اینگونه حوادث نهتنها موجب توقف جامعه دانشگاهی نمیشود، بلکه انگیزه ادامه مسیر را با استحکام و قدرت بیشتری در میان دانشگاهیان تقویت میکند.
*خادمی: جنگ نگاه بسیاری از دانشجویان را از دی ماه 1404 تا کنون تغییر داد
در ادامه این گزارش، فرزان خادمی، دانشجوی رشته برق پردیس شهید عباسپور، مقابل دوربین قرار گرفت تا روایت این حادثه را از نگاه یک دانشجوی دهه هشتادی بیان کند؛ روایتی که از کتابخانه مرکزی دانشگاه آغاز میشود؛ ساختمانی که تا پیش از این محل مطالعه، پژوهش و آماده شدن دانشجویان برای امتحانات بود و امروز به دلیل مجاورت با محل اصابت، آسیبهای گستردهای دیده است.
خادمی با اشاره به فضای کتابخانه گفت هرگز تصور نمیکردم روزی دانشگاه محل تحصیلش در جریان یک جنگ هدف حمله قرار گیرد. او این کتابخانه را محلی توصیف کرد که هفتهها و روزها در آن درس خوانده و در شبهای امتحان همراه دهها دانشجوی دیگر تا ساعتها در سالنهای مطالعه حضور داشته است.
به گفته این دانشجوی رشته برق، این مجموعه تنها محل آموزش و کسب علم بوده و هیچ فعالیت نظامی در آن انجام نمیشده است؛ فضایی که هدف آن تربیت نیروهای متخصص برای پیشرفت کشور بوده، اما با حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا آسیب جدی دیده است.
در میان بخشهای آسیبدیده کتابخانه، آرشیو نقشههای مهندسی مربوط به دهه 70 نیز همچنان به چشم میخورد؛ مجموعهای که دانشجویان رشتههای عمران، نقشهبرداری و سایر رشتههای فنی برای پروژههای آموزشی و پژوهشی خود به آن مراجعه میکردند و اکنون آثار تخریب بر روی آن نیز نمایان است.
خادمی با اشاره به وضعیت فعلی کتابخانه، از سقفهای فروریخته، شیشههای شکسته، کتابهای آسیبدیده و قفسههایی سخن گفت که بخش قابل توجهی از منابع علمی دانشگاه را در خود جای داده بودند و اکنون در میان آوار قرار گرفتهاند.
در ادامه این بازدید، او در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت فضای دانشجویی پیش از جنگ و پس از آن، تحلیل خود را از تغییر نگاه بخشی از جامعه دانشجویی بیان کرد. به اعتقاد خادمی، برخی از دانشجویان در مقاطعی تحت تأثیر تبلیغات دشمن قرار گرفته بودند و تصور میکردند وعدههای مطرحشده میتواند مشکلات کشور را حل کند، اما آغاز جنگ و حمله به منازل مسکونی، مراکز علمی، دانشگاهها و کتابخانهها موجب شد بسیاری از آنان نگاه خود را تغییر دهند.
او معتقد است وقتی دانشجویان دیدند ساختمانی که هر روز برای مطالعه و پژوهش به آن رفتوآمد داشتند هدف حمله قرار گرفته و حتی دشمن از نابودی تمدن ایران سخن میگوید، دریافتند که چنین اقداماتی ارتباطی با حمایت از مردم ایران ندارد. به گفته این دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی، پس از آغاز جنگ بسیاری از دانشجویان در کنار مردم قرار گرفتند، در تجمعات حضور یافتند، گروههای جهادی تشکیل دادند و در اقداماتی همچون جمعآوری شیشههای شکسته، کمک به آسیبدیدگان و همکاری با نیروهای امدادی مشارکت کردند.
*کتابخانهای که دیگر امکان استفاده از آن وجود ندارد
بازدید از کتابخانه با عبور از راهروهایی ادامه پیدا میکند که اکنون بر اثر ریزش سقف و تخریب دیوارها عملاً مسدود شدهاند. اگرچه برای حفاظت از بخشی از کتابها پوششهایی روی قفسهها کشیده شده، اما حجم خسارت به اندازهای است که این مجموعه فعلاً امکان استفاده برای دانشجویان را ندارد.
خادمی در حالی که بخشهای مختلف کتابخانه را نشان میدهد، از کتابهایی سخن میگوید که سالها منبع علمی دانشجویان بودهاند و اکنون بخشی از آنها زیر آوار یا در میان شیشههای شکسته قرار گرفتهاند. او حتی یادآور میشود که هنوز تعدادی از کتابهای امانتی کتابخانه به دلیل همزمانی با جنگ در اختیار او باقی مانده است.
در بخش دیگری از کتابخانه، سالن مطالعهای قرار دارد که نزدیکترین نقطه به محل اصابت بوده است. درِ اصلی این سالن بهطور کامل از جا کنده شده، سقف فروریخته و دیوارها بیشترین آسیب را دیدهاند؛ فضایی که روزگاری محل مطالعه دانشجویان بود و اکنون تنها میزها، صندلیهای جمعآوریشده و آثار تخریب در آن دیده میشود.
در پایان این گفتوگو، فرزان خادمی درباره تأثیر این حوادث بر آینده علمی خود تأکید کرد تجربه این جنگ، او و بسیاری از دانشجویان را برای ادامه مسیر علمی مصممتر کرده است. او معتقد است اگر کشوری به دنبال امنیت، آسایش و پیشرفت است، باید بر قدرت علمی خود تکیه کند و این قدرت تنها از مسیر دانشگاه و علم به دست میآید.
خادمی در پایان تأکید کرد مهمترین وظیفه دانشجویان، ادامه مسیر علمآموزی، تلاش برای پیشرفت کشور و حرکت با ارادهای محکم به سوی قلههای علمی است؛ مسیری که به باور او با وجود همه خسارتها و تهدیدها، متوقف نخواهد شد.
در آخر...
آنچه امروز در پردیس شهید عباسپور دانشگاه شهید بهشتی دیده میشود، تنها روایت چند ساختمان آسیبدیده یا شیشههای شکسته نیست؛ اینجا ردپای حملهای دیده میشود که قلب یک مرکز علمی را هدف قرار داده است. از سولههای آموزشی و پژوهشی تا کتابخانه مرکزی، از آزمایشگاهها تا کارگاههای مهندسی، همه هنوز آثار آن روز را بر تن دارند.
در میان این ویرانی اما آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، اصرار استادان، پژوهشگران و دانشجویان برای ادامه دادن است؛ استادانی که از بازگشت به دانشگاه و ادامه فعالیتهای علمی سخن میگویند، دانشجویانی که آینده کشور را در مسیر علم جستوجو میکنند و مجموعهای که با وجود خسارتهای سنگین، همچنان خود را متعهد به تربیت نسل آینده متخصصان ایران میداند.
شاید بازسازی ساختمانها ماهها یا حتی سالها زمان ببرد، اما آنچه در گفتوگو با مسئولان، استادان و دانشجویان این پردیس بیش از هر چیز تکرار شد، این بود که مسیر علم با تخریب یک ساختمان یا حذف فیزیکی چند دانشمند متوقف نخواهد شد؛ مسیری که به باور آنان، با همه دشواریها همچنان ادامه دارد.
اینجا کلاس درس بود، نه میدان جنگ/ روایتی از حمله به پردیس شهید عباسپور
انتهای پیام/
