به گزارش مشرق، الن ایر دیپلمات سابق آمریکایی و عضو تیم مذاکرهکننده این کشور در توافق برجام در گفتوگویی درباره جنگ آمریکا علیه ایران گفت: از نظر من این جنگ، علاوه بر آنکه یک اشتباه راهبردی بزرگ بود، غیرقانونی و غیراخلاقی نیز بود. همه درباره اشتباه بودن آن به لحاظ راهبردی صحبت میکنند، اما این جنگ بیش از گذشته حقوق بینالملل را از میان برد.»
او افزود: «کسانی که اکنون از نقض حقوق بینالملل توسط ایران به دلیل کنترل تنگه هرمز انتقاد میکنند، باید بدانند که کار مدتهاست از این حرفها گذشته است. این جنگ یک ایده احمقانه بود و خوشبختانه دولت آمریکا پس از مدتی متوجه شد که باید آسیبهای خود را متوقف کند، زیرا ادامه بسته ماندن تنگه پیامدهای سیاسی نامطلوبی برای آن داشت.»
ایر سیاست خارجی دولت ترامپ را «ترکیبی سمی از بیکفایتی و بیتفاوتی» توصیف کرد و گفت اکنون آثار این رویکرد آشکار شده است.
او افزود: «به نظر من، این دولت اشتباه خود را فهمیده و اکنون تلاش میکند هرچه سریعتر از این وضعیت خارج شود. با این حال، ایرانیها در روند مذاکرات بسیار توانمند هستند و نگرانی من این است که حتی اگر بحران متوقف شده باشد و احتمال بازگشایی تنگه هرمز وجود داشته باشد، آمریکا یا تخصص باقیمانده خود برای مذاکره را به کار نگیرد یا تمایلی به استفاده از آن نداشته باشد.»
ایر ادامه داد: «ما یک نظام پیچیده را تخریب کردهایم و دیگر نمیتوان آن را به همان شکلی که پیش از ۲۸ فوریه وجود داشت، بازسازی کرد.»
وی درباره برجام نیز گفت: «برجام نشان داد که آمریکا و ایران میتوانند از طریق مذاکره به راهحلی برسند که برای هر دو طرف قابل قبول باشد. ما باید خیلی زودتر وارد این مسیر میشدیم؛ ترجیحاً پیش از آنکه ایران به فناوری غنیسازی دست پیدا کند، اما چنین نکردیم.»
ایر تأکید کرد: «خروج ترامپ از برجام یک موضوع را برای ایران ثابت کرد؛ اینکه نمیتوان به آمریکا اعتماد کرد، زیرا حتی اگر به توافقی که از طریق مذاکره حاصل شده پایبند باشید، آمریکا ممکن است از آن خارج شود. همین اقدام، هرگونه مذاکره آینده با ایران را بسیار دشوارتر کرد.»
این دیپلمات پیشین آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره شرایط دستیابی به یک توافق پایدار، گفت: «نخستین شرط، تعهد واقعی به روند مذاکرات است. این موضوع فقط به کیفیت تلاشها بستگی ندارد، بلکه نیازمند صرف زمان بسیار زیاد است. باید ساعتهای طولانی، چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، در مذاکرات حضور داشت و گفتوگو کرد؛ البته مذاکره مستقیم بهتر است.»
وی افزود: «مذاکرات منتهی به برجام از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ پنج سال طول کشید. سه سال نخست عملاً اتلاف وقت بود، زیرا زمان کافی برای گفتوگو صرف نشد. حتی زمانی که هر دو طرف تصمیم گرفتند به توافق برسند، نزدیک به دو سال دیگر زمان لازم بود.»
ایر ادامه داد: «همچنین به افرادی نیاز است که سازوکار دولت را بهخوبی بشناسند و بدانند چگونه از ظرفیتهای بروکراسی استفاده کنند، نه کسانی که آن را کنار میگذارند. افرادی مانند راب، وندی شرمن و بیل برنز چنین تجربهای داشتند. در مقابل، کوشنر، ویتکاف و ونس مشغلههای فراوانی دارند و نمیتوانند وقت کافی برای چنین مذاکراتی اختصاص دهند. شاید لازم باشد فردی که مسئولیت روزانه این پرونده را برعهده دارد، تمام وقت خود را صرف مذاکرات کند.»
او گفت: «ممکن است اکنون برای رسیدن به توافق دیر شده باشد و شرایط به اندازهای آسیب دیده باشد که توافق دیگر ممکن نباشد، اما همچنان باید با حسن نیت برای آن تلاش کرد.»
ایر درباره محتوای توافق احتمالی نیز اظهار کرد: «در بهترین حالت، توافقی مشابه توافق دوران اوباما حاصل خواهد شد؛ ایران در ازای دریافت منافع اقتصادی، محدودیتهایی بر برنامه هستهای خود میپذیرد، غنیسازی را تعلیق میکند، مواد هستهای را رقیق میکند یا به کشور ثالث منتقل خواهد کرد.»
