این تصمیم که در پی ادعای نقض آتشبس از سوی ایران و درگیریهای جدید در تنگه هرمز اتخاذ شد، عملاً شوک ژئوپلیتیکی جدیدی را به اقتصاد جهانی که تازه نفس میکشید، وارد کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه در حاشیه نشست سران ناتو در آنکارا، پایتخت ترکیه، با صراحت اعلام کرد که آتشبس با ایران پایان یافته است. او در این باره گفت: از نظر من، تفاهمنامه پایان جنگ با ایران تمام شده است و تأکید کرد که زمان زیادی را در این مسیر هدر داده است.
با بسته شدن تنگه هرمز و توقف عملی تردد نفتکشها، به نظر میرسد اقتصاد جهانی وارد فاز جدیدی از نااطمینانی و بیثباتی شده است. کارشناسان معتقدند تا زمانی که نشانههای روشنی از کاهش تنشهای نظامی دیده نشود، بازارها همچنان در انتظار روزهای پرنوسانتری خواهند بود.
بیشک اولین و مهمترین واکنش بازارها به این خبر، جهش بیسابقه قیمت نفت بود. نگرانی از اختلال جدی در عرضه انرژی از خاورمیانه، بلافاصله بهای طلای سیاه را به شدت افزایش داد.
بر اساس آخرین دادههای قیمتگذاری، هر بشکه نفت برنت دریای شمال با افزایشی قابل توجه به مرز 80 دلار رسید. این جهش قیمت در حالی رخ داده که فعالان بازار به خوبی میدانند که هرگونه درگیری نظامی در این منطقه حساس، میتواند زنجیره تأمین انرژی جهانی را با اختلالی جبرانناپذیر مواجه کند.
همزمان با صعود نفت، بورسهای سهام در سراسر جهان به شدت سقوط کردند. ترس از تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و بازگشت تورم سنگین، سرمایهگذاران را به سمت فروش سهام و فرار به سمت داراییهای امن سوق داد. در اروپا شاخصهای اصلی بورسهای اروپایی روز چهارشنبه با افت شدیدی مواجه شدند. شاخص آلمانی DAX حدود ۲.۲۳ درصد و شاخص فرانسوی CAC بیش از ۲.۱۴ درصد ریزش کردند.
در آمریکا بازار آتی سهام آمریکا نیز با سقوط سنگینی روبرو شد، بهگونهای که شاخص داوجونز بیش از ۷۰۰ واحد کاهش یافت. در آسیا بازارهای سهام آسیا که همواره به تحولات خاورمیانه حساس بودهاند، با نگرانی فراوان به این خبر واکنش نشان دادند و روند نزولی را در پیش گرفتند.
در یک اتفاق غیرمنتظره و متناقض، طلای سیاه (نفت) صعود کرد اما طلای زرد (طلا) که معمولاً به عنوان پناهگاه امن در زمان بحرانها شناخته میشود، با فشار فروش مواجه شد. بهای طلای نقدی در معاملات امروز تا نزدیکی ۴۱۰۰ دلار در هر اونس سقوط کرد. تحلیلگران معتقدند سرمایهگذاران برای جبران زیانهای سنگین در سایر بازارها و تأمین نقدینگی مورد نیاز، اقدام به فروش طلا کردند. نقره نیز همراه با طلا، روند نزولی مشابهی را تجربه کرد.
در پی این تحولات، شاخص دلار به طور قابل توجهی تقویت شد. همزمان، نگرانیهای تورمی بار دیگر به بازار اوراق قرضه بازگشت و معاملهگران اقدام به فروش گسترده اوراق خزانهداری آمریکا کردند. این فروش منجر به افزایش بازده اوراق ۱۰ ساله خزانهداری به محدوده ۴.۵۶ درصد شد که بالاترین سطح در یک ماه اخیر محسوب میشود. افزایش بازده اوراق قرضه به معنای گرانتر شدن هزینه استقراض برای دولت و بنگاههای اقتصادی است که خود میتواند عاملی برای کاهش بیشتر رشد اقتصادی باشد.
در سایه این آشوبهای اقتصادی، صندوق بینالمللی پول (IMF) روز چهارشنبه جدیدترین گزارش چشمانداز اقتصاد جهانی خود را منتشر کرد. این نهاد معتبر بینالمللی با اشاره به تأثیر مخرب جنگ در خاورمیانه، پیشبینی رشد اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۶ را به ۳ درصد کاهش داد که ۰.۱ درصد کمتر از پیشبینی قبلی در ماه آوریل است. IMF هشدار داده است که ادامه این درگیریها میتواند اقتصاد جهان را از مسیر خارج کند.
