گرمای هوا نتوانسته از شور و حضور مردم بکاهد؛ پیر و جوان، خانوادهها، کودکان و سالمندان، همه در کنار یکدیگر آمدهاند تا سهمی در این وداع داشته باشند.
در میان این ازدحام، موکبهای هنری در میدان شهدا جلوهای متفاوت دارد؛ جایی که هنر، از قاب نمایشگاهها و سالنهای رسمی بیرون آمده و در متن زندگی مردم جریان یافته است. هر غرفه، روایتی از خدمت را به زبان هنر بازگو میکند.
در گوشهای، خوشنویسان با حرکت آرام قلم، نامهای مقدس و جملات ماندگار را بر کاغذ نقش میزنند؛ چند قدم آنسوتر، آرایشگران به صورت جهادی و شبانهروزی به زائران خدمات ارائه میکنند تا خاطرهای از این حضور در ذهن آنان باقی بماند. در غرفه خیاطی نیز صدای چرخهای خیاطی لحظهای قطع نمیشود؛ چادرها و لباسهای زائران تعمیر میشود تا هیچ مانعی برای همراهی آنان در این مراسم باقی نماند. اینجا هنر، نه برای نمایش، بلکه برای خدمت آمده است؛ هنری که در کنار مردم ایستاده و سهم خود را در روایت این روز تاریخی ادا میکند.
در حاشیه این مراسم، خبرنگار ایسنا با هنرمندان حاضر در غرفههای مختلف موکب هنر به گفتوگو پرداخت تا روایت آنان از خدمت، هنر و همراهی با مردم را جویا شود.
خدمت به زائران، یادگاری از عشق و ارادت
امیرحسین آریا، یکی از آرایشگران حاضر در موکب هنر، در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به انگیزه حضور خود در این رویداد اظهار کرد: احساس مسئولیت و ارادت به اهلبیت(ع) و رهبر شهید، من و جمعی از همکارانم را به این مکان کشاند تا بتوانیم با تخصص خود، خدمتی هرچند کوچک به زائران و مشایعتکنندگان ارائه دهیم.
وی افزود: حدود ۱۵ آرایشگر از مشهد به صورت جهادی در این موکب حضور یافتهاند و به شکل شبانهروزی به زائران خدمات رایگان ارائه میکنند. هدف ما تنها اصلاح موی زائران نیست، بلکه میخواهیم خاطرهای ماندگار از این روزها در ذهن مردم و همچنین در یاد خودمان ثبت شود.
این آرایشگر با اشاره به ارادت خود و همکارانش به امام حسین(ع) تصریح کرد: عشق به سیدالشهدا(ع) مهمترین انگیزه حضور ما در این موکب بوده است. تلاش کردهایم با خدمت صادقانه و بیمنت، یاد رهبر شهید را نیز گرامی بداریم و سهمی در خدمترسانی به مردم داشته باشیم.
آریا استقبال گسترده مردم را بزرگترین پاداش این روزها دانست و بیان کرد: حضور پرشور زائران و همراهی صمیمانه آنان، انرژی و انگیزه مضاعفی به اعضای گروه بخشیده است. همین استقبال باعث شده تصمیم بگیریم این حرکت جهادی را در سالهای آینده نیز ادامه دهیم.
وی درباره پیام هنر در چنین روزهایی گفت: اگر قرار باشد هنر پیامی را منتقل کند، آن پیام چیزی جز عشق، خدمت بیمنت و همدلی نیست؛ هنری که در کنار مردم معنا پیدا میکند و با خدمت به آنان، ماندگار میشود.
هنر، زبان ماندگار احساس و روایتگر تاریخ
محمود احمدیجوان، یک هنرمند فوقممتاز خوشنویسی در رشته نستعلیق شکسته در گفتوگو با ایسنا با اشاره به انگیزه خود از حضور در این رویداد، اظهار کرد: حضور من در این رویداد، پیش از هر چیز از یک احساس قلبی و اعتقاد درونی نشأت میگیرد. این حضور را ادای دین به رهبر شهید میدانم و معتقدم هنرمند نیز مانند هر فرد دیگری وظیفه دارد در بزنگاههای تاریخی، سهم خود را در پاسداشت ارزشها ایفا کند. احساس کردم کمترین کاری که میتوانم انجام دهم، حضور در این جمع و خلق آثار هنری برای مردم و علاقهمندان است.
وی درباره مسئولیت هنر در مقاطع حساس تاریخی، بیان کرد: هنر همواره در طول تاریخ مسئولیتهای سنگینی بر عهده داشته است، بهویژه در حوزههای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی. اگر تاریخ هنر ایران را از دوران قاجار، نهضت مشروطه، سالهای پیش از انقلاب و دورههای مختلف معاصر بررسی کنیم، مشاهده میکنیم که هنرمندان همواره زبان گویای جامعه بودهاند و بسیاری از اندیشهها، نقدها و احساسات مردم را از طریق هنر بیان کردهاند. امروز نیز این رسالت همچنان ادامه دارد و هنرمند میتواند با زبان هنر، احساسات و دغدغههای جامعه را به تصویر بکشد.
این هنرمند خطاط با تأکید بر نقش ماندگار هنر در ثبت وقایع تاریخی، ادامه داد: ویژگی مهم هنر، ماندگاری آن است. در رشته خوشنویسی، اثر روی کاغذ خلق میشود و این آثار میتوانند سالها و حتی قرنها باقی بمانند. همانگونه که امروز آثار استادانی چون میرزا غلامرضا اصفهانی، مرحوم درویش عبدالمجید و غلامحسین میرخانی را مطالعه و تحلیل میکنیم و از خلال آنها به فضای فکری، فرهنگی و تاریخی زمانهشان پی میبریم، آیندگان نیز میتوانند از طریق آثار هنرمندان امروز، شرایط و اتفاقات دوران ما را بشناسند و درباره آن قضاوت کنند.
احمدی جوان اضافه کرد: هنرمند باید زبان احساس مردم و زبان درونی جامعه باشد. هنر زمانی ارزشمند است که بتواند آنچه در دل مردم و هنرمند جریان دارد، صادقانه به مخاطب منتقل کند. ما تلاش میکنیم از طریق هنر، احساسات و باورهای خود را با مردم به اشتراک بگذاریم. به باور من، مهمترین ویژگی هر اثر هنری، داشتن احساس است. اگر هنرمند بتواند همه احساس درونی خود را در اثر جاری کند، مخاطب نیز هنگام مشاهده آن، این حس را دریافت خواهد کرد. پس از آن، خلاقیت اهمیت ویژهای دارد. هنرمند باید بتواند با نگاه و شیوهای نو، اثر خود را خلق کند، تا مخاطب را جذب کرده و اثری ماندگار پدید آورد.
وی بیان کرد: انگیزه اصلی حضور من، عشق و ارادتی بود که نسبت به رهبر شهید و آرمانهای ایشان وجود دارد. در روزهای اخیر شاهد بودیم که در سراسر کشور موج گستردهای از عشق و علاقه مردم نسبت به ایشان شکل گرفت. من نیز احساس کردم باید در حد توان خود سهمی در این جریان داشته باشم. تلاش کردم آثاری خلق کنم که به دست علاقهمندان برسد و سالها بعد، هر بار که به این آثار نگاه میکنند، خاطره آن روزها و احساسات آن دوران برایشان زنده شود.
این خوشنویس نقش مردم در خلق آثار هنری را بسیار مهم دانست و عنوان کرد: مردم همیشه در صحنه بودهاند و این هنرمندان هستند که باید دین خود را نسبت به مردم ادا کنند. هر آنچه آموختهایم، باید در خدمت جامعه قرار گیرد. هنر زمانی معنا پیدا میکند که بتواند با مردم ارتباط برقرار کند و در کنار آنان باشد.
وی درباره رسالت هنرمندان، تصریح کرد: رسالت هنرمندان، رسالتی سنگین و چندوجهی است. این رسالت میتواند تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی باشد. هنرمند، چه با خوشنویسی، چه با قلم، چه با رسانه و دیگر شاخههای هنر، وظیفه دارد فرهنگ، اندیشه و احساس زمانه خود را ثبت و منتقل کند، تا آیندگان بتوانند از خلال آثار هنری، واقعیتهای امروز را بهتر درک کنند و تصویری روشن از تاریخ معاصر در اختیار داشته باشند.
هنرمند متعهد باید روایتگر حقیقت و ارزشهای انسانی باشد
محمد قیطانی، عضو انجمن خوشنویسان مشهد در گفتوگو با ایسنا درباره حضور خود در این رویداد بزرگ تاریخی اظهار کرد: چند روز پیش از برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید، انجمن خوشنویسان و مجموعه هنرهای تجسمی با دعوت از تعدادی از استادان و هنرمندان، زمینه برگزاری این کارگاه هنری را فراهم کردند که هر یک از هنرمندان با زبان هنر در این رویداد حضور پیدا کنند. بنده نیز به دعوت برگزارکنندگان در این برنامه شرکت کردم، که در کنار دیگر خوشنویسان، آثاری با موضوع رهبر شهید و مضامین مرتبط خلق کنیم.
وی ادامه داد: البته فعالیت این کارگاه تنها به نگارش آثار با یک موضوع خاص محدود نبود و مردم نیز با حضور در محل برگزاری برنامه، درخواستهای خود را برای نگارش عبارات، اشعار و جملات مختلف مطرح میکردند. این ارتباط مستقیم میان هنرمند و مردم، فضای صمیمانهای ایجاد کرده بود و موجب میشد که هنر خوشنویسی بیش از گذشته با مخاطبان ارتباط برقرار کند.
عضو انجمن خوشنویسان مشهد درباره مسئولیت هنر در مقاطع حساس تاریخی، اضافه کرد: به اعتقاد من، مهمترین مسئولیت بر عهده خود هنرمند است. هنرمند باید دارای بنیان اعتقادی و فکری مستحکم باشد، زیرا اگر این پشتوانه وجود نداشته باشد، اثر هنری نیز نمیتواند پیام عمیقی را منتقل کند. هنر تنها به زیبایی ظاهری محدود نمیشود، بلکه باید بر پایه اندیشه و معرفت شکل بگیرد.
قیطانی با اشاره به دغدغههای شخصی خود در سالهای اخیر، بیان کرد: در سالهای گذشته تلاش کردهام در کنار خوشنویسی و نقاشیخط، بیشتر به مضامین قرآنی و آیات مربوط به آفرینش بپردازم. باور دارم مفاهیم عمیق قرآن باید به زبانی منتقل شود که برای مخاطب قابل فهم باشد. بسیاری از آیات الهی درباره نشانههای آفرینش، خداشناسی، تفکر و جایگاه انسان سخن میگویند و اگر این مفاهیم به زبان هنر به مخاطب ارائه شوند، تأثیر بیشتری خواهند داشت.
وی خاطرنشان کرد: خداوند در قرآن بارها انسان را به اندیشیدن در آفرینش آسمانها، زمین و همه موجودات دعوت میکند. انسان زمانی میتواند به حقیقت معاد و شناخت پروردگار نزدیک شود که اهل تفکر باشد. از همین رو، کسی که در عرصه نگارش و خوشنویسی فعالیت میکند، نباید از این مفاهیم معنوی غافل بماند و لازم است آثارش علاوه بر جنبه هنری، حامل پیامهای معرفتی نیز باشد.
عضو انجمن خوشنویسان مشهد درباره ویژگیهای یک اثر هنری موفق، ادامه داد: در هنر خوشنویسی، رعایت اصول، قواعد و استانداردهای شناختهشده اهمیت فراوانی دارد و صرف نوشتن یک متن نمیتواند اثری ماندگار خلق کند. هنرمند باید بتواند این قواعد را به بهترین شکل اجرا کند، تا اثر از نظر فنی نیز ارزشمند باشد.
قیطانی اضافه کرد: در هنرهای تجسمی نیز تنها زیبایی بصری کافی نیست، بلکه هنرمند باید به سراغ موضوعاتی برود که با زندگی مردم و مسائل جامعه ارتباط دارد. سختیها، رنجها، اتفاقات مهم تاریخی و دغدغههای انسانی ازجمله موضوعاتی هستند که میتوانند دستمایه خلق آثار هنری قرار گیرند. هنر زمانی اثرگذار خواهد بود که بتواند مخاطب را به اندیشیدن وادار کند.
وی با اشاره به نقش هنر در بازتاب مسائل انسانی، بیان کرد: امروز هنرمند متعهد نمیتواند نسبت به وقایع تلخ جهان بیتفاوت باشد. رخدادهایی که طی سالهای اخیر برای مردم بیدفاع، بهویژه کودکان، زنان و خانوادهها در مناطق جنگزده رخ داده، از موضوعاتی است که هنر باید به آن بپردازد. هنر میتواند رنج انسانها را به تصویر بکشد و وجدان عمومی را نسبت به این مسائل حساستر کند. رسالت هنرمند تنها خلق آثار زیبا از طبیعت یا مناظر نیست، بلکه باید در کنار زیبایی، واقعیتهای تلخ و شیرین زندگی انسانها را نیز روایت کند.
عضو انجمن خوشنویسان مشهد درباره تأثیر حضور مردم در این رویداد بر نگاه هنرمندان، خاطرنشان کرد: حضور گسترده مردم در این روزها نشان میدهد که جامعه ما از آگاهی و انسجام بالایی برخوردار است. اجتماعات پرشور مردمی که در مراسمهای اخیر شکل گرفت، اتفاقی کمنظیر بود و نشان داد مردم در بزنگاههای تاریخی نقشآفرینی میکنند.
قیطانی ادامه داد: هنرمند نیز از همین حضور و همراهی مردم انگیزه میگیرد. در نهایت این مردم هستند که درباره میزان تأثیرگذاری یک اثر هنری قضاوت میکنند و به آن اعتبار میبخشند. اگر اثری بتواند با احساسات، باورها و اندیشههای جامعه ارتباط برقرار کند، بدون تردید ماندگار خواهد شد.
وی تصریح کرد: هنر زمانی به رسالت واقعی خود عمل میکند که علاوه بر رعایت اصول و زیباییهای هنری، بتواند پیامآور حقیقت، معنویت و ارزشهای انسانی باشد. چنین آثاری هستند که نهتنها در زمان حال، بلکه برای نسلهای آینده نیز الهامبخش خواهند بود و میتوانند بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی جامعه را شکل دهند.
چرخهای خیاطی برای خدمت به مردم میچرخد
در ادمه محبوبه توانا، از خیاطان حاضر در موکب هنر، با بیان اینکه همراه جمعی از بانوان جهادی در «خیاطخانه سید بشری حسینی خامنهای» گرد هم آمدهاند، اظهار کرد: احساس کردیم در این روزهای تاریخی باید هرکس با توان و تخصص خود در کنار مردم باشد. ما نیز با هنر و حرفهای که داریم، تلاش کردیم سهمی هرچند کوچک در خدمترسانی به مشایعتکنندگان رهبر شهید داشته باشیم.
وی با اشاره به فعالیت این غرفه افزود: بانوان حاضر در این موکب با دوخت چادر و انجام تعمیرات لباس زائرانی که در طول مسیر به این خدمات نیاز پیدا میکنند، در تلاش هستند تا بخشی از نیازهای آنان را برطرف کنند و با این خدمت، همراهی خود را با مردم نشان دهند.
توانا حضور در این رویداد را فراتر از یک فعالیت جهادی دانست و تصریح کرد: آنچه ما را به اینجا کشاند، احساس مسئولیت در قبال مردم و تقویت روحیه همدلی و وحدت بود. همه اعضای این گروه با همین نیت در موکب حاضر شدهاند و تلاش میکنند در حد توان خود خدمتی ماندگار ارائه دهند.
وی با اشاره به حضور گسترده مردم در مراسم تشییع گفت: وقتی میبینم افراد از گروههای سنی مختلف، از سالمندان و افراد دارای معلولیت گرفته تا خانوادههایی که کودکان خردسال را همراه خود آوردهاند، با عشق در این مراسم حضور پیدا کردهاند، انگیزهام برای ادامه خدمت چند برابر میشود. دیدن این صحنهها به ما یادآوری میکند که حضور در این موکب یک وظیفه است.
این خیاط جهادی درباره رسالت هنرمندان در چنین مقاطع تاریخی بیان کرد: هنرمندان بخشی از همین مردم هستند و باید در کنار جامعه بایستند. اگر هنر نتواند در روزهای سرنوشتساز در خدمت وحدت، همدلی و خدمترسانی به مردم قرار بگیرد، بخشی از رسالت خود را از دست داده است. امروز هنر میتواند زبان اتحاد و همبستگی باشد.
هنر، زبان ماندگار روایت یک وداع تاریخی
در ادامه زینب نظامی، خوشنویس و شعارنویس حاضر در موکب هنر، با بیان اینکه هنر در روزهایی مانند امروز، تنها ابزاری برای خلق اثر نیست، اظهار کرد: هنر میتواند زبان ماندگار ثبت احساسات مردم و روایت یک مقطع تاریخی باشد. احساس کردم باید با قلم و هنرم در این رویداد حضور داشته باشم و سهمی هرچند کوچک در ماندگار کردن یاد رهبر شهید و ثبت حال و هوای این روزها ایفا کنم.
وی با اشاره به فعالیت خود در بخش خوشنویسی و شعارنویسی موکب هنر افزود: در این غرفه تلاش میکنیم با نگارش جملات، شعارها و مضامین برگرفته از مفاهیم ایثار، مقاومت، وحدت و امید، حال و هوای این روزها را به زبان هنر روایت کنیم. هر بار که قلم را بر کاغذ مینشانم، چهرههای مردم و احساساتی که در فضای مراسم موج میزند، الهامبخش ادامه کارم میشود و به هر جمله و هر اثر، معنا و جان تازهای میبخشد.
این خوشنویس و شعارنویس، استقبال مردم از آثار خوشنویسی و شعارنویسی را یکی از شیرینترین تجربههای این روزها دانست و بیان کرد: وقتی زائران برای دریافت یک یادگاری از نوشتههایمان مراجعه میکنند یا از ما میخواهند جملهای را به یاد این روزها برایشان بنویسیم، بیش از هر زمان دیگری احساس میکنم هنر میتواند پلی میان احساسات مردم و خاطره یک روز تاریخی باشد.
نظامی با تأکید بر نقش هنرمندان در مقاطع سرنوشتساز تصریح کرد: هنرمند باید در کنار مردم باشد و با زبان هنر، آنچه را که شاید در قالب واژهها به سختی بیان میشود، به تصویر بکشد. اگر قرار باشد این روزها تنها با زبان هنر روایت شوند، مهمترین پیام آن وحدت، وفاداری و امید است؛ اینکه مردم ایران در روزهای دشوار در کنار یکدیگر میایستند و هنر نیز این همدلی را برای نسلهای آینده ماندگار میکند.
در میان انبوه جمعیتی که برای بدرقه رهبر شهید در میدان شهدا گرد هم آمدهاند، موکب هنر تنها محلی برای خلق آثار هنری نیست؛ اینجا هنر در قامت خدمت، همدلی و همراهی با مردم معنا پیدا کرده است. از چرخ خیاطی که بیوقفه برای رفع نیاز زائران میچرخد تا قلم خوشنویسی که مفاهیم ایثار و وحدت را بر صفحه نقش میزند و دستان آرایشگرانی که بیمنت در خدمت مردم هستند، همه روایتگر این حقیقتاند که هنر در روزهای سرنوشتساز، بیش از هر زمان دیگری به متن زندگی مردم میآید؛ جایی که هر اثر، هر خدمت و هر لبخند، بخشی از حافظه جمعی وداع تاریخی را برای آیندگان ماندگار میکند.
انتهای پیام
