عصرایران- گوشتهای فرآوریشده مانند سوسیس، کالباس، بیکن و هاتداگ سالهاست در مرکز بحثهای مرتبط با سلامت قرار دارند. اگرچه نخستین گزارش مهم سازمان جهانی بهداشت (WHO) در این زمینه حدود یک دهه پیش منتشر شد، اما مرور پژوهشهای جدید نشان میدهد که نتیجه اصلی آن همچنان پابرجاست: مصرف منظم گوشتهای فرآوریشده با افزایش خطر ابتلا به برخی سرطانها، بهویژه سرطان روده بزرگ، ارتباط دارد.
البته برخی برداشتهای رایج از گزارش اولیه در سالهای اخیر اصلاح شدهاند و متخصصان امروز تأکید میکنند که این یافتهها باید با دقت بیشتری تفسیر شوند.
بله. آژانس بینالمللی پژوهش درباره سرطان (IARC)، وابسته به سازمان جهانی بهداشت، همچنان گوشتهای فرآوریشده را در گروه ۱ عوامل سرطانزا برای انسان طبقهبندی میکند. این طبقهبندی به معنای وجود شواهد علمی کافی درباره ارتباط این مواد با سرطان است.
در مقابل، گوشت قرمز در گروه 2A (احتمالاً سرطانزا برای انسان) قرار دارد؛ یعنی شواهدی از افزایش خطر وجود دارد، اما قدرت این شواهد کمتر از گوشتهای فرآوریشده است.
خیر. این یکی از رایجترین سوءبرداشتها درباره گزارش سازمان جهانی بهداشت است.
قرار گرفتن گوشت فرآوریشده، سیگار، آزبست و آرسنیک در یک گروه به این معنا نیست که خطر آنها یکسان است. طبقهبندی IARC تنها قدرت شواهد علمی درباره سرطانزا بودن را نشان میدهد، نه میزان خطر یا شدت اثر.
برای مثال، خطر سرطان ناشی از مصرف روزانه گوشت فرآوریشده بسیار کمتر از خطر ناشی از استعمال دخانیات است، اما هر دو از نظر وجود شواهد علمی کافی در یک گروه قرار گرفتهاند.
قویترین شواهد علمی مربوط به سرطان روده بزرگ (کولورکتال) است. همچنین برخی مطالعات احتمال ارتباط با چند سرطان دیگر را نیز بررسی کردهاند، اما نتایج آنها به اندازه سرطان روده بزرگ قطعی نیست.
پژوهشگران معتقدند عواملی مانند مواد نگهدارنده حاوی نیتریت و نیترات، فرآیند دودی کردن، نمکسود کردن و ترکیباتی که هنگام فرآوری یا پخت در دمای بالا ایجاد میشوند، میتوانند در افزایش این خطر نقش داشته باشند.
خیر. شواهد علمی چنین توصیهای نمیکنند.
راهنماهای معتبر تغذیهای پیشنهاد میکنند:
مصرف گوشتهای فرآوریشده تا حد امکان محدود شود.
مصرف گوشت قرمز در حد متعادل باشد.
بخش بیشتری از پروتئین مورد نیاز بدن از منابعی مانند ماهی، حبوبات، مغزها و سایر منابع پروتئینی سالم تأمین شود.
رژیم غذایی سرشار از سبزیجات، میوهها و غلات کامل در کنار فعالیت بدنی منظم حفظ شود.
نقش سبک زندگی از مصرف یک ماده غذایی مهمتر است
متخصصان تأکید میکنند که خطر سرطان تنها به مصرف گوشت وابسته نیست. عواملی مانند مصرف دخانیات، اضافهوزن، کمتحرکی، مصرف الکل و کیفیت کلی رژیم غذایی تأثیر بسیار بیشتری بر خطر ابتلا به سرطان دارند.
به همین دلیل، کاهش مصرف گوشتهای فرآوریشده باید بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد، نه تنها اقدام پیشگیرانه.
بررسی پژوهشهای منتشرشده در سالهای اخیر نشان میدهد که نتیجه اصلی گزارش سازمان جهانی بهداشت همچنان معتبر است و تاکنون رد نشده است. شواهد علمی همچنان از ارتباط مصرف منظم گوشتهای فرآوریشده با افزایش خطر سرطان روده بزرگ حمایت میکنند. در عین حال، برداشتهای اغراقآمیز گذشته اصلاح شدهاند و متخصصان تأکید دارند که طبقهبندی این مواد به معنای برابر بودن خطر آنها با سیگار یا آزبست نیست. بهترین توصیه علمی امروز، محدود کردن مصرف گوشتهای فرآوریشده و پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و سبک زندگی سالم است.
