به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، در قریب ربع قرن که توفیق حضور و مسئولیت در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، از نزدیک شاهد بودم که بخش قابل توجهی از سیاستها، برنامهها و حرکتهای بزرگ کشور در حوزه علم، فناوری و اقتصاد دانشبنیان، ریشه در یک نگاه راهبردی و آیندهنگر داشت؛ نگاهی که رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت ایت الله شهید خامنه ای (رحمت الله علیه ) طی بیش از سه دهه با صراحت، استمرار و دقت آن را تبیین و پیگیری کردند.
اگر امروز از اکوسیستم نوآوری، شرکتهای دانشبنیان، توسعه فناوریهای راهبردی، پارکهای علم و فناوری، بنیاد ملی نخبگان ، معاونت علمی و فناوری ، مراکز و شتابدهنده های نواوری و شکلگیری هزاران شرکت فناور سخن میگوییم، نباید این واقعیت را نادیده گرفت که بسیاری از این دستاوردها بر بستری از سیاستگذاری کلان و حمایت مستمر از علم و فناوری شکل گرفته است.
رهبر انقلاب از نخستین سالهای رهبری، علم را صرفاً یک موضوع دانشگاهی یا پژوهشی تلقی نکردند، بلکه آن را مهمترین مؤلفه قدرت ملی، استقلال کشور و پیشرفت تمدنی دانستند. در ادبیات ایشان، العلم سلطان «علم، قدرت میآورد» تنها یک شعار نبود، بلکه نقشه راهی برای آینده جمهوری اسلامی ایران محسوب میشد.
بر همین اساس، مفاهیمی همچون «نهضت تولید علم»، «جهاد علمی»، «مرجعیت علمی»، «اقتصاد دانشبنیان» و «شتاب علمی کشور» به ادبیات رسمی سیاستگذاری کشور وارد شد و به تدریج به گفتمان و برنامههای اجرایی تبدیل گردید.
یکی از ویژگیهای برجسته این رویکرد، پیوند میان علم، فناوری، نوآوری و اقتصاد بود. سالها پیش از آنکه اقتصاد دانشبنیان به ادبیات رایج مدیران تبدیل شود، رهبر فرزانه انقلاب بر ضرورت تبدیل دانش به ثروت، تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و نقش فناوری در حل مسائل کشور تأکید داشتند. این نگاه موجب شد توسعه فناوری صرفاً در تولید مقاله یا ارتقای رتبههای علمی خلاصه نشود، بلکه به خلق ارزش اقتصادی و افزایش توان رقابت کشور نیز توجه شود.
در سالهای فعالیتم در معاونت علمی و فناوری، بارها مشاهده کردم که بسیاری از برنامههای ملی، از توسعه شرکتهای دانشبنیان گرفته تا حمایت از نخبگان، فناوریهای نوظهور و زیستبوم نوآوری، با الهام از همین سیاستهای کلان طراحی و اجرا میشد. حمایت از بنیاد ملی نخبگان، تأکید بر اجرای نقشه جامع علمی کشور، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، توسعه پارکهای علم و فناوری و مراکز نواوری ، همگی در همین چارچوب قابل تحلیل است.
نگاه آیندهنگر رهبر حکیم انقلاب در انتخاب فناوریهای راهبردی نیز قابل توجه است. تأکید مستمر بر توسعه فناوری هستهای، نانوفناوری، زیستفناوری، هوافضا، سلولهای بنیادی و در سالهای اخیر هوش مصنوعی و فناوریهای کوانتومی، نشاندهنده آن است که سیاستگذاری علمی کشور همواره ناظر به آینده و تحولات جهانی بوده است؛ فناوریهایی که امروز به محور رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شدهاند.
در کنار این رویکرد فناورانه، ایشان همواره بر خودباوری علمی، اعتماد به جوانان، توجه به گردش نخبگانی در کسب علم و نفی و رد مهاجرت نخبگان، اخلاق علمی، مسئولیتپذیری پژوهشگران و نقش دانشگاه در حل مسائل کشور نیز تأکید کردهاند. از این منظر، علم نه یک هدف مستقل، بلکه ابزاری برای ارتقای کیفیت زندگی مردم، افزایش اقتدار ملی و ساخت آینده ایران است.
امروز که کشور در آستانه ورود به نسل جدیدی از رقابتهای فناورانه قرار دارد، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی این منظومه فکری هستیم. حفظ شتاب علمی، سرمایهگذاری در پژوهشهای مسئلهمحور، حمایت از نوآوری، تقویت اقتصاد دانشبنیان و میدان دادن به نسل جوان، همچنان مهمترین الزامات پیشرفت ایران به شمار میروند. که انشالله شاهدثمرات ان در راهبری حضرت ایت الله سیدمجتبی حسینی خامنه ای (با اشراف و اطلاع عرض میکنم) خواهیم بود. بیتردید، یکی از ماندگارترین میراثهای راهبردی رهبر انقلاب برای آینده ایران، تثبیت جایگاه علم و فناوری بهعنوان موتور اصلی پیشرفت، استقلال و اقتدار ملی است؛ میراثی که استمرار آن، نیازمند عزم مدیران، دانشگاهیان، نخبگان، بخش خصوصی و همه فعالان زیستبوم نوآوری کشور خواهد بود.
پرویز کرمی؛ رئیس پیشین ستاد توسعه فناوریهای نرم و صنایع خلاق معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری
انتهای پیام/
