به گزارش ایرنا، هرچند بارندگیهای مناسب امسال موجب افزایش پوشش گیاهی در استان کرمانشاه شد، اما همین پوشش متراکم با آغاز فصل گرما به سوختی آماده برای گسترش آتشسوزیها تبدیل شده است؛ حریقهایی که این روزها بار دیگر عرصههای جنگلی و مرتعی استان را درگیر کرده و زنگ خطر را برای اکوسیستم زاگرس به صدا درآورده است.
در همین ارتباط، «فرید چائیچیان» دانشآموخته کشاورزی و کارشناس حوزه منابع طبیعی، در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با تأکید بر اینکه حفاظت از جنگلهای زاگرس دیگر با شیوههای سنتی امکانپذیر نیست، گفت: افزایش بارندگیهای امسال اگرچه موجب رویش مطلوب پوشش گیاهی شد، اما در فصل گرما این پوشش به سوختی مناسب برای گسترش سریع آتش تبدیل شده است.
وی با اشاره به آمارهای میدانی افزود: سالانه بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار از جنگلهای استان کرمانشاه درگیر حریق میشود و بر اساس گزارشهای اولیه، از ابتدای امسال نیز بیش از ۵۰۰ هکتار از منابع طبیعی و اراضی کشاورزی استان دچار آتشسوزی شده است.
این کارشناس منابع طبیعی، بخش عمده این حوادث را ناشی از بیاحتیاطی و نبود فرهنگ مناسب حفاظت از طبیعت دانست و اظهار کرد: در کنار سهلانگاریهای انسانی، در برخی موارد نیز آتشسوزیها میتواند زمینهساز تغییر کاربری، تصرف اراضی ملی و سودجویی افراد فرصتطلب باشد؛ موضوعی که ضرورت نظارت و برخورد قانونی را دوچندان میکند.
مشارکت مردم، نخستین حلقه حفاظت
چائیچیان با بیان اینکه حفاظت از منابع طبیعی تنها بر عهده دستگاههای اجرایی نیست، گفت: مردمیسازی حفاظت باید در اولویت قرار گیرد و دهیاران، شوراهای اسلامی روستاها، تشکلهای مردمنهاد و جوامع محلی به عنوان دیدهبانان دائمی طبیعت در قالب یک شبکه منسجم پایش فعالیت کنند تا گزارش تخلفات و وقوع حریق در کوتاهترین زمان ممکن به مدیریت بحران منتقل شود.
وی تأکید کرد: تجربه کشورهای موفق نشان میدهد هرجا مشارکت مردم در حفاظت از منابع طبیعی تقویت شده، میزان خسارتهای ناشی از آتشسوزی نیز کاهش یافته است.
بالگرد، نیاز ثابت فصل حریق
این کارشناس حوزه منابع طبیعی با اشاره به سختگذر بودن بخش زیادی از جنگلهای زاگرس گفت: بسیاری از حریقها در ساعات اولیه قابل مهار هستند اما نبود امکانات هوایی موجب گسترش آتش میشود؛ از این رو استقرار بالگرد اطفای حریق در نیمه نخست سال باید به یک برنامه ثابت برای استانهای زاگرسنشین تبدیل شود.
وی افزود: در مناطق کوهستانی، دسترسی زمینی زمانبر است و تأخیر در عملیات، خسارتهای جبرانناپذیری به پوشش گیاهی و حیاتوحش وارد میکند.
حفاظت از ذخایر ژنتیکی، نیازمند بودجه ویژه
چائیچیان، اختصاص ردیف اعتباری مستقل برای حفاظت و احیای جنگلهای زاگرس را از دیگر ضرورتها دانست و گفت: ذخایر ژنتیکی گیاهی و جانوری زاگرس سرمایهای ملی هستند و احیای عرصههای آسیبدیده، واکاری و اجرای طرحهای حفاظتی بدون تأمین اعتبارات پایدار امکانپذیر نیست.
وی همچنین بر پایش مستمر آفات جنگلی تأکید کرد و افزود: درختان خشک و آفتزده مانند انبار باروت در جنگل عمل میکنند و حذف بهموقع آنها میتواند احتمال گسترش آتش را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
فناوریهای نوین جایگزین روشهای سنتی شود
این کارشناس منابع طبیعی با اشاره به استانداردهای جهانی مدیریت حریق گفت: ایجاد خطوط آتشبُر در مناطق حساس، استفاده از سامانههای اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تصاویر ماهوارهای، سامانههای هشدار زودهنگام و بهکارگیری پهپادهای پایش، از جمله اقداماتی است که میتواند زمان شناسایی و مهار آتش را به حداقل برساند.
وی اضافه کرد: آموزش جوامع محلی برای استفاده از تجهیزات ساده اطفای حریق مانند آتشکوب و دمندههای بادی و تشکیل گروههای واکنش سریع روستایی نیز از مؤثرترین راهکارهای کاهش خسارت در دقایق اولیه وقوع آتش است.
پیشگیری مهمتر از خاموش کردن آتش است
چائیچیان در پایان با تأکید بر اینکه منابع طبیعی امانتی برای نسلهای آینده است، گفت: مدیریت بحران تنها به خاموش کردن آتش محدود نمیشود، بلکه باید بر پیشگیری، آموزش، پایش مستمر و ارتقای آمادگی متمرکز باشد تا از وقوع چنین حوادثی جلوگیری شود.
به گزارش ایرنا، بنا بر اعلام رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کرمانشاه، بیش از ۹۸ درصد آتشسوزیهای جنگلها و مراتع استان منشأ انسانی دارد و بیاحتیاطی در طبیعت مهمترین عامل بروز این حوادث است.
کرمانشاه دارای بیش از ۵۲۷ هزار هکتار جنگل طبیعی است که گونه غالب آن را بلوط تشکیل میدهد و این جنگلها یکی از ارزشمندترین ذخایر زیستی رشتهکوه زاگرس به شمار میروند؛ ذخایری که حفاظت از آنها بیش از هر زمان دیگری نیازمند تغییر رویکرد از مدیریت سنتی به مدیریت علمی، پیشگیرانه و مشارکتی است.
