به گزارش بهداشت نیوز، دکتر مهنا کاظم پورمتخصص داخلی و دستیار فوق تخصصی روماتولوژی بیمارستان لقمان حکیم ضمن گرامیداشت روزجهانی سندرم خودایمنی آنتی فسفولیپید گفت: در مبتلایان به سندرم آنتی فسفولیپید آنتی بادیAntiphospholipid Antibody Syndrome یاAPS پروتئینهای غیرطبیعی به نام اتوآنتی بادی ضدفسفولیپید(APL) تولید میشود.
به گفته وی این آنتی بادیها با ایجاد ترومبوز یا لختههای متعدد درون رگهای خونی سبب اختلال در جریان خون می شوند.
دکتر کاظم پور خاطرنشان کرد: این بیماری بیشتربه صورت ایجاد لخته در وریدهای عمقی اندام تحتانی (ساق)بروز می کند اما ممکن است لخته خون در ریه، کلیه و سایر اعضای بدن نیز ایجاد شده و نیز منجر به بروز عوارضی مانند سقط مکرر جنین و زایمانهای زودرس در بارداری شود.
به گفته وی بیماری با ترومبوزهای(لخته های) شریانی و وریدی مکرر یا عوارض حاملگی مشخص می شود. افراد مبتلا ممکن است علامت دیگری نداشته یا مبتلا به سایر بیماری های اتوایمیون مانند لوپوس باشند. اما باید توجه داشت که همه افراد دارای آنتی بادیهای فسفولیپید دچار لختههای خونی یا سقط جنین نمی شوند.
میزان شیوع بیماری
استادیار دانشگاه با بیان این که زنان پنج برابر بیش از مردان مبتلا به این سندرم می شوند گفت: این بیماری بیشتر زنان جوان را تحت تاثیر قرار می دهد و معمولاً بین سنین ۳۰ تا ۴۰ سالگی تشخیص داده می شود.
وی افزود: میزان بروز APSحدود پنج مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال تخمین زده می شود و آنتی بادی های ضد فسفولیپید در یک تا پنج درصد از جمعیت عمومی وجود دارد.
به گفته دکتر کاظم پور در ۴۰ درصد از بیماران مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک نیز تست آنتی بادی های آنتی فسفولیپید مثبت است، اما تنها نیمی از آنها دچار ترومبوز می شوند.
علایم ونشانه های بیماری
دکتر مهنا کاظم پور ترومبوز را علامت مشخصه بیماریAPS ذکر کرد و افزود: وریدهای عمقی اندام تحتانی(پاها) شایع ترین محل تشکیل ترومبوزهای وریدی و عروق مغزی شایع ترین محل تشکیل ترومبوز شریانی (سکته مغزی و حمله ایسکمیک گذرا) هستند.
این دستیار فوق تخصصی روماتولوژی بیمارستان لقمان علایم بیماری را به محل تشکیل لخته و حرکت آن وابسته دانست و افزود: درصورت ایجاد لخته در ریه، بیمار ممکن است دچار آمبولی ریوی و پرفشاری خون شریانی ریوی شود و علایمی نظیر احساس درد قفسه سینه، مشکلات تنفسی و گاهی سرفههای خونی داشته باشد.
به گفته وی ترومبوزهای بسیار بزرگ می تواند منجر به سنکوپ یا حتی مرگ فرد شود.
این استادیار دانشگاه عوارض بارداری به صورت مرگ جنین پس از هفته ۱۰ بارداری، زایمان زودرس و یا سقط جنین مکرر را از دیگر علائم این بیماری برشمرد.
به گفته وی در برخی از بیماران ممکن است کاهش پلاکتها رخ دهد که با کاهش پلاکتها خطر خونریزی از بینی و لثه، دستگاه گوارش و رحم در زنان افزایش می یابد. اما در افراد مبتلا بهAPS، کاهش تعداد پلاکت ها ممکن است با افزایش خطر ترومبوز به جای مشکلات خونریزی همراه باشد.
دکتر کاظم پور سایر ناهنجاری های گزارش شده باAPS را شامل ضخیم شدن دریچههای قلب، اندوکاردیت لیبمن ساکس، بثورات پوستی، درگیری چشمی، بیماری کلیوی، نارسایی آدرنال و درگیری دستگاه گوارش و سندرم های مختلف نظیر میکروآنژیوپاتی ترومبوتیک و کم خونی همولیتیک خودایمنی عنوان کرد.
تشخیص بیماری
استادیار دانشگاه با بیان این که سندرم APS تا زمانی که یک فرد جوان دچار مشکلات غیرمنتظره ناشی از ترومبوز یا سقط های مکرر نشود، ممکن است تشخیص داده نشود گفت: تشخیص بیماری با آزمایش خون بیماران مبتلا به لختههای خون و سقطهای مکرر صورت میگیرد.
وی با اشاره به بررسی خون این افراد از نظر وجود اتوآنتی بادی ضد فسفولیپید گفت: غربالگری اتوآنتی بادی هایAPL توسط سه تست مختلف صورت میگیرد که حداقل یکی از این تستها باید مثبت شود و در فاصله کمتر از ۱۲هفته تکرار و تایید شود. اما تنها مثبت بودن آزمایش برایAPL بدون وجود ترومبوز به این معنی نیست که فرد مبتلا بهAPS است.
عوامل خطر و تسریع کننده بیماری
این دستیار فوق تخصصی روماتولوژی بیمارستان لقمان عوامل محیطی(عفونت و مصرف قرصهای حاوی استروژن)، التهاب یا ابتلا به بیماری اتوایمیون همزمان (لوپوس)، سبک زندگی (استعمال سیگار و چاقی) و فاکتورهای پروترومبوتیک( جراحی، بی حرکتی، بارداری، بدخیمی، بیماری های حاد) را از جمله عوامل تسریع کننده بیماری در افراد دارای زمینه ژنتیکی عنوان کرد.
درمان
دکتر کاظم پور با اشاره به تجویز داروهای رقیق کننده خون در این بیماران برای کاهش احتمال بروز لخته تاکید کرد: این بیماران معمولا تا آخر عمر باید داروهای تجویز شده را مصرف کنند و تحت نظر پزشک معالج خود باشند.
به گفته وی در مرحله حاد بیماری و وجود لخته در خون، داروهای رقیق کننده خون مثل هپارین به صورت تزریق داخل وریدی یا زیر جلدی تجویز می شود و پس از آن نیز تجویز قرص وارفارین خوراکی صورت میگیرد.
وی با اشاره به این که مصرف داروهای رقیق کننده خون احتمال خطر خونریزی را افزایش میدهد تاکید کرد که این بیماران باید به صورت مرتب توسط پزشک از نظر غلظت خون و دوز مناسب داروهای مصرفی پایش شوند.
دکتر کاظم پور افزود: در این افراد قبل از بارداری، آسپرین با دوز پایین تجویز میشود و برای جلوگیری از سقط جنین نیز در طول بارداری تزریق زیرجلدی هپارین و آسپرین با دوز پایین تجویز می شود. اگر بیمار علی رغم این درمان دچار سقط مجدد شود توصیه به دریافت ایمونوگلوبولین داخل وریدی خواهد شد.
این استادیار دانشگاه خاطرنشان کرد: در بیماران مبتلا به لوپوس بدون وجود حوادث بالینی ترومبوز در حضور آنتی بادیهای مثبتAPS تجویز آسپرین توصیه می شود.
راههای پیشگیری
دستیار فوق تخصص روماتولوژی دانشگاه گفت: با توجه به این که بیماریAPS خطر ترومبوز را افزایش می دهد، هدف از درمان جلوگیری از بروز رویدادهای مرتبط با ترومبوزیا لخته است. درمان طولانی مدت با آسپرین یا داروهای ضد انعقاد بر حسب شرایط بالینی ادامه می یابد و از عوامل تسریع کننده برای پیشگیری از تکرار ایجاد لخته باید پرهیز شود.
توصیه های مهم به بیماران
دکتر کاظم پور به افرادی که طولانی مدت از داروهای رقیق کننده خون استفاده میکنند توصیه کرد به طور منظم به پزشک معالج خود مراجعه کنند، رژیم غذایی تجویز شده را رعایت کرده و از لغزیدن یا زمین خوردن و عوامل محیطی قابل کنترل که باعث ایجاد ترومبوز می شود اجتناب کنند.
اصلاح سبک زندگی
وی اصلاح سبک زندگی در مبتلایان بهAPS برای جلوگیری از بروز لخته یا ترومبوز را ضروری دانست و بر کنترل وزن و درمان چاقی، درمان فشار خون بالا، کلسترول بالا یا دیابت و پرهیز از استعمال سیگار تاکید کرد.
رژیم غذایی
دکتر مهنا کاظم پور با تاکید بر رعایت رژیم غذایی در مبتلایان بهAPS مصرف کننده وارفارین گفت: این افراد باید مصرف روزانه مواد غذایی حاوی ویتامینK را تا حد امکان ثابت نگه دارند ومصرف روزانه یکسان و متعادلی داشته باشند. زیرا درصورت مصرف زیاد غذاهای غنی از ویتامینK ، احتمال لخته شدن خون افزایش می یابد و تستINR کاهش می یابد.
به گفته وی برخی گیاهان و ادویهها نیز ضد انعقاد طبیعی هستند و این بیماران که وارفارین می خورند نباید در مصرف این مواد افراط کنند بلکه در حد متعادل مصرف کنند در غیر این صورت تستINR افزایش و متعاقبا خطر خونریزی در فرد افزایش می یابد.
این استادیار دانشگاه سبزیجات برگ سبز را ازجمله مواد غذایی سرشار از ویتامینK برشمرد و به بیماران توصیه کرد مصرف متعادل و ثابتی از این مواد داشته باشند زیرا این مواد به جذب وارفارین کمک می کنند.
این فوق تخصص روماتولوژی خاطرنشان کرد: تستINR نسبت نرمال شده بین المللی اندازه گیری آزمایشگاهی است که نشان میدهد چقدر طول میکشد تا خون لخته شود. از این معیار برای تعیین اثرات ضد انعقاد خوراکی بر روی سیستم لخته استفاده میشود.
عدم استفاده از داروهای حاوی استروژن
استادیار دانشگاه تاکید کرد: این بیماران نباید از قرصها و داروهای پیشگیری از بارداری حاوی استروژن استفاده کنند زیرا استروژن می تواند خطر بروز ترومبوز را در این افراد افزایش دهد. اما این افراد می توانند از پروژسترون خوراکی یا تزریقی استفاده کنند.
به گفته وی قرص پروژسترون باید روزانه مصرف شود، از دست دادن یک قرص خطر باردار شدن را افزایش می دهد. تزریق پروژسترون( مانند (Depo-Provera به ویژه برای زنانی که پریودهای سنگین دارند وافرادی که داروهای ضد انعقاد مصرف می کنند مناسب است، زیرا طول و اندازه دورههای قاعدگی را کاهش میدهد.
درمان جایگزین هورمونی(HRT)
دستیار فوق تخصصی روماتولوژی بیمارستان لقمان گفت HRT :یا درمان جایگزین هورمونی معمولا برای کاهش عوارض یائسگی در زنان استفاده میشود و تمام انواعHRT حاوی یک هورمون استروژن هستند.
وی افزود HRT :خوراکی خطر ترومبوآمبولی وریدی را بیش از دو برابر افزایش میدهد. بنابراین توصیه نمیشود که زنان مبتلا بهAPS از این نوعHRT استفاده کنند.
به گفته وی استفاده از پچ های پوستیHRT گزینه ای مناسب برای زنان مبتلا بهAPS است. همچنین قرص کلونیدین که اصلاً هورمونی نیست در دوزهای پایین برای مقابله با گرگرفتگی در یائسگی می تواند استفاده شود.
دندانپزشکی
دکتر مهنا کاظم پور به این بیماران تاکید کرد که هنگام مراجعه به دندانپزشک حتما بیماری، داروهای مصرفی و محدوده تستINR خود را اطلاع دهند.
وی افزود: افراد مبتلا به APS که فقط دوز پایین آسپرین مصرف میکنند میتوانند در صورت نیاز به هر گونه عمل جراحی مینور دندانپزشکی به درمان خود ادامه دهند. البته در گذشته به این بیماران توصیه می شد که آسپرین خود را از هفت تا ۱۰ روز قبل از عمل قطع کنند.
این استادیار دانشگاه خاطرنشان کرد: با توجه به این که خطر لخته شدن در صورت قطع وارفارین در این بیماران افزایش مییابد طبق دستورالعملها توصیه می شود که قبل از اقدامات جزئی و ایمن دندانپزشکی مصرف وارفارین را قطع نکنند یا تغییر ندهند مگر این که تست INR بیمار بیش از چهار و یا بسیار ناپایدار باشد یا فرد مبتلا به اختلال کبدی، اعتیاد به الکل، نارسایی کلیوی، ترومبوسیتوپنی، هموفیلی یا سایر اختلالات هموستاز باشد.
دستیار فوق تخصصی روماتولوژی بیمارستان لقمان با اشاره به مصرف هپارین در برخی خانم های باردار مبتلا بهAPS تاکید کرد که انجام هرگونه اقدامات دندانپزشکی دراین افراد حتما باید با مشاوره متخصص زنان و زایمان صورت گیرد.
به گفته وی در این بیماران اقدامات دندانپزشکی نظیر پرکردن دندان، درمان ریشه، سفید کردن دندان، بریج، ساخت پروتز، درمان ارتودنسی، جرمگیری دندان و جراحی لثه درصورت رعایت توصیهها و معیارهای ذکر شده ایمن تلقی می شود.
دکتر کاظم پور خاطرنشان کرد: در صورت نیاز به کشیدن بیش از سه دندان، ویزیتهای متعدد برای کشیدن دندانها با جراحی توصیه میشود.
مسافرت
استادیار دانشگاه با تاکید بر ضرورت بررسی تست INR قبل از سفر به بیماران توصیه کرد که به تغییر رژیم غذایی و نوشیدنی های خود در طول سفر توجه کنند زیرا این تغییرات می تواند بر رویINR تأثیر بگذارد.
وی به بیماران توصیه کرد: در هواپیما از لباسهای گشاد و راحت استفاده کنند. همچنین می توانند از جورابهای پروازی استفاده کنند که خطر تورم پاها در طول پروازهای چهار ساعته یا بیشتر را کاهش می دهند و در طول پرواز تمرینات پیشگیری کننده از بروز لخته در وریدهای عمقی DVT را انجام دهند.
به گفته وی در این تمرینات فرد باید پاشنه های خود را بالا آورده، انگشتان پا را روی زمین نگه دارد سپس آنها را پایین آورد. این کار را ۱۰ بار انجام داده سپس انگشتان پا را ۱۰ بار بالا و پایین بیاورد. فرد می تواند حداقل هر نیم ساعت یا بیشتر این تمرینات را تکرار کند.
دکتر کاظم پور در خاتمه گفت: این بیماران در طول پرواز حداقل هر چند ساعت یکبار باید چند قدم راه بروند. برای جلوگیری از کم آبی نیز باید مقدار زیادی مایعات بنوشند تا به تسریع جریان خون آنها کمک کند. همچنین از مصرف الکل اجتناب کنند زیرا باعث کم آبی بدن و بی حرکتی می شود. از مصرف قرصهای خواب آور نیز خودداری شود زیرا باعث بی حرکتی می شوند.
