این وقفه با تلاشهای مصر، قطر و آمریکا در زمانی به وقوع پیوست که دو طرف، جنگ در زمین، هوا و دریا را تجربه کرده و تلفات سنگین سیاسی، نظامی و جانی و مالی را متحمل شده بودند. اسرائیل به شدت به دلیل کشتار غیرنظامیان از سوی بایدن و به دلیل اسیران اسرائیلی از سوی جامعهاش مورد انتقاد قرار گرفته بود و از سمت دیگر به سبب پذیرش آتشبس زیر فشار برخی وزرای تندرو کابینهاش قرار دارد. بن گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل بیبی را تهدید کرد که درصورت اجرای آتشبس از مقام خود استعفا میدهد.
در سمت دیگر میدان حماس از سوی برخی کشورها تروریست خوانده شد، بر اثر جنگ قوای نظامی اش تحلیل رفت و غزه حدود ۱۵ هزار شهید داد که بالغ بر ۱۰ هزار نفر آنها زن و کودک اند. غزه همچنین بیش از ۳۶ هزار مجروح و ۷۰۰۰ تن مفقودی داشته است و ۱.۷ میلیون نفر از جمعیت این نوار آواره شدهاند. اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس با اشاره به ۴۸ روز مقاومت جوانمردانه فلسطینیان درباره اهمیت فوقالعاده این وقفه گفته است که مردم غزه و مقاومت با پایداری و ایستادگی توانستند رژیم صهیونیستی را به پذیرش شروط مقاومت در آتشبس وادار کنند.
در این میان قطر، مصر و آمریکا امیدوار هستند که بتوانند وقفه ۴ روزه مقرر شده را طولانی تر و تمدید کنند تا اینکه در نهایت دو طرف را به کنار گذاشتن سلاحهایشان و آتشبس دائمی هدایت کنند، اما گالانت وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرده است که قصد دارند پس از ۴ روز وقفه درگیریها را از سر بگیرند و با شدت بیشتری تا ۲ ماه ادامه دهند. به نظر بسیاری از تحلیلگران در این شرایط سخت، ضمن اینکه آتشبس بسیار شکننده است، تاثیر فوقالعادهای بر آینده جنگ دارد.
منصور براتی، تحلیلگر مسائل اسرائیل در گفتوگو با ایسنا با تاکید بر اهمیت فوقالعاده زیاد روزهای پس از آغاز وقفه بشردوستانه، اظهار کرد: اگر این ۴ روز وقفه به طور کامل اجرا شود، زمینه ایجاد وقفه بعدی در جنگ یا آتشبس طولانیتر به وجود میآید، اما اگر نقض شود، دو طرف دیگر نمیتوانند به یکدیگر اعتماد کنند. در حال حاضر بعد از ۴۸ روز با وساطت چند کشور اعتمادی بین دو طرف ایجاد شده تا یکدیگر را محک بزنند و ببینند میتوانند حداقل برای چند روز آتشبس داشته باشند یا نه. اگر این اتفاق به خوبی رقم نخورد، مجددا دو طرف گرایش به جنگ پیدا میکنند. به همین دلیل رعایت وقفه در طی ۴ روز مقررشده دارای اهمیت بالایی است و اگر رعایت شود، تاثیرات مثبتی به جای میگذارد و تاریخ پایان جنگ را به امروز نزدیکتر میکند.
وی با بیان اینکه نمیتوان با اطمینان کامل از روزهای پس از آتشبس صحبت کرد، ادامه داد: اصلا مشخص نیست که با این وقفه جنگ به پایان رسیده یا آتشبس طولانیتر و تمدید میشود. حتی اصلا نمیتوان با اطمینان در این رابطه صحبت کرد که این آتشبس تا پایان ۴ روزی که قرار هست به طول بینجامد، ادامه پیدا کند و نقض نشود. ولی این احتمال وجود دارد پس از ۴ روز وقفه، از شدت درگیریها کاسته شود و کشورهای مختلف از جمله کشورهایی که به نحوی در ایجاد این وقفه بشردوستانه نقش داشتهاند، از فرصت بهوجودآمده استفاده کنند تا بر زمان وقفه بیفزایند. اگر شاهد باشیم پس از ۴ روز تعیینشده، وقفه تمدید شود، آن وقت میتوان نسبت به پایان گرفتن درگیریها خوشبینتر بود.
این تحلیلگر مسائل اسرائیل اضافه کرد: اکنون قطر، مصر و آمریکا که نقش میانجی را ایفا میکنند در حال تلاش برای طولانیتر کردن، ادامه و تمدید آتشبس هستند. احتمال اینکه به نتیجه برسند هم کم نیست و بالای ۵۰ درصد است. زیرا اولین وقفه که در جنگ اتفاق بیفتد، نشان میدهد اراده دو طرف برای جنگ مقداری تضعیف شده است. اگر آتشبس نقض نشود و به درستی ادامه پیدا کند، پایه و مبنایی برای مذاکره کردن در مسیر تمدید آتشبس خواهد بود.
براتی ضمن بیان اینکه شرایط کنونی بسیار شکننده است، با اشاره به بدترین حالت روزهای پس از برقراری وقفه، عنوان کرد: اساسا ممکن است همین آتشبس حتی از سوی دو طرف نقض شود. شرایط حالت جنگی است و اصلا قابل پیشبینی نیست که این شرایط به طور کامل پابرجا بماند. اگر مثلا یک سرباز اسرائیلی نافرمانی کند و اقدام خودسرانه انجام دهد، ممکن است تبادل آتش اتفاق بیفتد و تبادل آتش همان نقض وقفه محسوب شود. بنابراین شرایط شکننده است، زیرا در حالت آتشبس با کوچکترین حرکت، اشتباه، نافرمانی و خودسری خیلی راحت آتشبس نقض میشود. برای همین هیچ اطمینانی نیست آتشبس چهار روزه به طور کامل اجرا شود.
وی درخصوص تاکید مقامات اسرائیل برای شروع مجدد درگیریها و شدت بخشیدن به آن پس از وقفه مقررشده، بیان کرد: تمام چیزی که در رسانهها اعلام میشود، اجرایی نمیگردد و ممکن است این موضوعات اعلامی تحت تاثیر جنگ روانی و مولفههای داخلی باشد. گروههایی در داخل اسرائیل پذیرش توافق فعلی را در این مرحله حمل بر ضعف دولت نتانیاهو کردهاند، چراکه از همان روز اول جنگ اعلام کرده بودند ما آتشبس نخواهیم داشت تا زمانی که کل اسرای اسرائیلی آزاد شوند، در صورت آزادی اسرا تازه باید بررسی کنیم که میشود در جنگ وقفه ایجاد کرد یا خیر. لذا پذیرش آتشبس یک درجه عدول از مواضعی بود که اسرائیلیها از آغاز جنگ تاکنون داشتند.
این تحلیلگر مسائل اسرائیل گفت: به نظر من با توجه به اینکه مقامات اسرائیل چندین بار اعلام کردهاند بعد از وقفه قصد دارند به جنگ ادامه بدهند و میخواهند به جامعه خود ثابت کنند که پس از این وقفه چهار روزه هم به جنگ همچنان ادامه دادهاند، احتمالا پس از وقفه فعلی مجددا درگیریها از سر گرفته میشود، اما برای مدتی کوتاهتر. مثلا برای یک یا دو هفته دیگر مجددا درگیریها ادامه پیدا خواهد کرد و از شدتش هم کاسته خواهد شد تا شرایط و فضا برای وقفههای بعدی یا آتشبس طولانیتر مهیا شود.
آیا پس از ۴۸ روز جنگیدن و برقرار شدن وقفه، دو طرف از اهداف خود پا پس کشیدهاند؟
براتی در پاسخ به این سوال اظهار کرد: حماس از روز هشتم اکتبر یعنی فردای عملیات غافلگیرکننده طوفانالاقصی اعلام کرد حاضر به ایجاد وقفه در جنگ و مذاکره بر سر آزادی اسیران است، اما در آن شرایط با توجه به ضربه محکمی که اسرائیلیها خورده بودند، اساسا به میزان زیادی به ضررشان بود بدون هیچ جنگ و واکنش جدی بر سر میز مذاکره برای آزادی اسرا بنشینند. بنابراین در آن شرایط حاضر به مذاکره نشدند و نابودی حماس را به عنوان هدف خودشان اعلام کردند. مشخصا دستیابی به چنین هدفی سخت و غیرممکن است اما باید دید به اهداف دیگرشان تا چه حد دست یافتهاند.
وی اضافه کرد: اسرائیلیها یک منطقه عملیاتی را در شمال نوار غزه برای عملیات زمینیشان تعریف و اعلام کردند قصد تصرف آن را دارند که تقریبا ۳۰ درصد از کل نوار غزه میشود. در این ۴۸ روزی که جنگ ادامه پیدا کرد تقریبا ۳۰ تا ۳۵ درصد از همان ناحیه اعلام شده به تصرفشان درآمد و بیشتر منطقه خارج از تصرف اسرائیلیها باقی ماند. به علاوه هدف دیگرشان این بود که موشکهای حماس دیگر به سمت شهرهای اسرائیلی نرسد، درحالیکه تا روز قبل از وقفه همچنان این اتفاق میافتاد و در دستیابی به این هدفشان نیز چندان موفق نبودند. به این ترتیب میتوان گفت اسرائیلیها در فاز اول و تا قبل از آغاز وقفه به طور کامل به اهداف خودشان نرسیدند.
این تحلیلگر مسائل اسرائیل ادامه داد: البته اسرائیلیها به بخشی از اهدافشان رسیدند؛ مثلا در روز اول یکی از اهدافشان این بود که آن نفوذیهای فلسطینی که وارد قلمرو اسرائیل شده بودند را پاکسازی کنند و این کار انجام شد. ولی اگر شمال غزه را تصرف کرده بودند و بعد وقفه را میپذیرفتند، خیلی بیشتر به نظر میرسید از موضع قدرت در حال پذیرش وقفه اند، الان که این اتفاق نیفتاده، وقفه بیشتر به نفع حماس و عقبنشینی اسرائیل از مواضعش دیده میشود، چراکه هنوز حماس منطقه شمالی غزه را از دست نداده و همان وقفه مورد خواست حماس در اول جنگ صورت گرفته است. اما اگر همه منطقه شمالی به دست اسرائیل میافتاد، رژیم دست برتر را در مذاکرات و وقفه تعیینشده داشت.
براتی با بیان اینکه البته همین الان هم اسرائیل به دستاوردهایی رسیده است، افزود: مثلا رژیم توانسته مناطقی را در شمال نوار غزه تصرف کند، بسیاری از مناطق را تخریب و بیشتر مردم را از شمال نوار غزه به صورت اجباری به کوچ وادار کردهاند. همچنین کابینه اسرائیل به میزان زیادی تحت فشار جامعهاش بود تا در مورد آزادی اسیران کاری انجام دهد. بسیاری از آنها تصور میکردند پیشروی در غزه جان اسیرانشان را بیشتر در خطر میاندازد و حالا با آزاد شدن ۱۳ نفر از آنها طی ساعات گذشته، تا حدودی فشار جامعه بر کابینه نتانیاهو کمتر خواهد شد. ولی نکته اینجاست که اسرائیلیها نتوانستند حماس را از بین ببرند و منطقه شمالی را به طور کامل تصرف کنند. به همین دلیل بیشتر به نظر میرسد این وقفه دارای یک پیروزی برای حماس و نیروهای مقاومت فلسطین است تا یک پیروزی برای اسرائیلیها.
انتهای پیام
