به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، آغاز ساخت پروژه بزرگ آبی – برقی «کازارمان» (Kazarman Hydropower Cascade) که بر رودخانه نارین قرقیزستان ساخته شده، پرده از ابعاد جدید همکاریهای آنکارا – بیشکک کنار زده است.
پروژه کازارمان، شامل چند نیروگاه (از جمله آلابوغا، کارابلون1 و کارابلون2) با ظرفیت 912 مگاواتی با مشارکت دو شرکت بزرگ ترکیهای و قرقیزستانی اجرا شده است. هلدینگ سرمایه گذاری آسیای مرکزی و همچنین هلدینگ بزرگ اخلاص که به عنوان یکی از شرکت های بزرگ نزدیک به اردوغان و حزب عدالت و توسعه شناخته میشود.
این تنها یکی از مجموعه پروژههای بزرگ برقآبی است که میتواند ظرفیت تولید برق قرقیزستان را افزایش دهد.
به باور کارشناسان اقتصادی، پروژههایی مثل مجموعه نیروگاه کازارمان فقط یک سرمایهگذاری اقتصادی نیست و چنین اقدامی با سیاستهای ترکیه مبتنی بر افزایش نفوذ در آسیای مرکزی و رقابت قدرتها پیوند خورده است.
احمد مجاهد اورن رئیس هلدینگ اخلاص همراه با جپاروف رهبر قرقیزستان در مراسم افتتاحیه شرکت کرد و اردوغان رئیس جمهور ترکیه نیز پیامی برای مراسم ارسال کرد.
اردوغان در پیام خود گفته بود: «این پروژه نشان دهنده اهمیتی است که ترکیه برای سرزمین اجدادی خود قائل است».
مجموعه نیروگاه برق آبی کازارمان، اولین مورد از مجموعهای از سرمایهگذاریهای بزرگ انرژی بیش از 7 میلیارد دلاری است که قرار است توسط دو هلدینگ ترکیهای در قرقیزستان اجرا شود.
کارشناسان انرژی میگویند: این پروژه، یک اقدام استراتژیک از نظر امنیت انرژی منطقهای، ادغام اقتصادی و توسعه پایدار و یکی از مهمترین سرمایهگذاریهایی است که آینده قرقیزستان را شکل میدهد. با سرمایهگذاری اولیه 3 میلیارد دلاری، زیرساختهای انرژی قرقیزستان دستخوش تحول خواهد شد. تولید صنعتی شتاب بیشتری خواهد گرفت و ظرفیت صادرات کشور افزایش خواهد یافت. این سرمایهگذاریها نه تنها به قرقیزستان، بلکه به تقویت ادغام اقتصادی بین کشورهای عضو سازمان کشورهای ترک زبان نیز کمک خواهد کرد.
هدف نخست ترکیه
در چند سال اخیر، «دیپلماسی انرژی» تبدیل به مهمترین ستون سیاست خارجی ترکیه شده و این کشور میخواهد به یک کنشگر مهم حوزه انرژی در آسیای میانه تبدیل شود. چنین چیزی به این معنی است که ترکیه میخواهد دورشدن از موقعیت یک واردکننده و مصرفکننده انرژی و رسیدن به سطح «مرکز انرژی منطقهای» را محقق کند.
در چنین مسیری، مدتهاست جمهوری آذربایجان برای ترکیه نقش مهمی ایفا کرده و از خط لوله تاناپ گرفته تا خط ریلی باکو – تفلیس – قارص، به یک تکیه گاه بزرگ تبدیل شده است. حالا ترکیه میخواهد کل منطقه را پوشش دهد و در این هدفگذاری، این کشورها برای ترکیه اهمیت حیاتی دارند:
قرقیزستان،
قزاقستان،
ازبکستان،
ترکمنستان.
ویژگی مشترک کشورهای بالا این است که همه آنها در مناطقی واقع شدهاند که منابع بزرگ انرژی، آب و ظرفیت تولید برق دارند. در چنین شرایطی، ترکیه میخواهد فقط خریدار انرژی نباشد و در بخشهای تولید، انتقال، سرمایهگذاری و مدیریت زیرساخت نیز، نقش آفرینی کند.
بررسیهای کارشناسان وزارت انرژی و منابع طبیعی ترکیه نشان داده که مناطق مزبور، در بخش برقآبی پتانسیل بالایی دارند و قرقیزستان به عنوان یکی از کشورهای دارای ظرفیت عظیم برقآبی، دارای ظرفیت استفاده نشده فراوان است که ترکیه میتواند از آن استفاده کند. آن هم در شرایطی که خود دولت قرقیزستان با چنین مشکلات مهمی مواجه است:
مشکل در تامین مالی و کمبود سرمایه،
فرسودگی شبکه،
وابستگی به واردات سوخت.
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، قرقیزستان بخش بزرگی از برق خود را از نیروگاههای آبی تأمین میکند، اما همچنان با مشکلات کمبود انرژی و وابستگی به واردات سوخت مواجه است.
برای ترکیه، چنین چیزی به این معنی است که قرقیزستان با منابع طبیعی فراوان، نیاز مالی بالا و نزدیکی از نظر فرهنگی و سیاسی، میدانی مناسب برای فعالیت هلدینگهای ترکیه است.
سازمان دولتهای ترک
قرقیزستان یکی از اعضای مهم «سازمان دولتهای ترک» (Organization of Turkic States) است. ترکیه در سالهای اخیر تلاش کرده همکاری با کشورهای ترکزبان را از سطح فرهنگی به سطح اقتصادی منتقل کند و علاوه بر اِلِمانهای زبان، فرهنگ و تاریخ، موضوعاتی همچون همکاری در بخشهای انرژی، حملونقل، تجارت، سرمایهگذاری و صنایع دفاعی را در اولویت قرار دهد. به این ترتیب، پروژههای انرژی در سیاست خارجی اردوغان در آسیای میانی، ابزار تبدیل «هویت مشترک» به «وابستگی اقتصادی» هستند.
میدان رقابت
یکی دیگر از اهداف مهم ترکیه، رقابت با روسیه و چین است. آسیای مرکزی میدان رقابت این سه کنشگر اصلی است. این همان حوزهای است که در آن، روسیه دارای نفوذ تاریخی، امنیتی، نظامی و اقتصادی است.
در عین حال، چین با ابزارهای مالی – بانکی، جاده ابریشم جدید و زیرساخت، جای پای خود را در این منطقه مستحکم میکند. این در حالی است که ترکیه مزیت اصلی خود را در زبان مشترک، ارتباطات سیاسی و اتکا به توانمندی بخش خصوصی، تعریف میکند.
صادرات برق و اتصال منطقهای
پروژه بزرگ مجموعه نیروگاههایی که دو هلدینگ ترکیه در قرقیزستان میسازند، در آینده نزدیک با افزایش تولید برق، به امکان صادرات برق برای همسایگان دست پیدا خواهند کرد. اینجاست که ترکیه، توان صادراتی شبکه برای صادرات به قزاقستان، ازبکستان و حتی بازارهای گستردهتر آسیای مرکزی را حیاتی میداند.
لازم است به این نکته نیز اشاره کنیم که در این بخش، در سیاستهای توسعهای ترکیه در پرونده قرقیزستان، توجه به عنصر آب، احتمالاً حتی مهمتر از نفت و گاز است.
قرقیزستان برخلاف ترکمنستان یا قزاقستان، کشور نفت و گاز بزرگی نیست و مزیت و قدرت اصلی آن در منابع عظیم آبی است.
از آنجایی که آب در آسیای مرکزی، یک مسئله ژئوپلیتیک است و رودخانههای قرقیزستان بر کشاورزی و امنیت غذایی کشورهای پاییندست اثر دارند، بنابراین کنترل و مدیریت پروژههای آبی فقط اقتصادی نیست، اهمیت راهبردی نیز دارد. بنابراین حضور ترکیه در قرقیزستان، بیشتر در حوزه برق، انرژی تجدیدپذیر و زیرساخت اهمیت دارد.
در همین حال، قرقیزستان و کل کشورهای آسیای مرکزی برای شرکتهای ترکیهای جذابیت بالایی دارند. چرا که بازارهای جدید ایجاد میکنند، امکان عقد قراردادهای بلندمدت دارند و امکان حضور در پروژههای زیرساختی بزرگ را فراهم میکنند.
به همین دلیل است که کارشناسان اقتصادی میگویند: ترکیه در قرقیزستان به دنبال نفت نیست، به دنبال ساختن جایگاه ژئوپلیتیک انرژی است.
در پایان باید به این نکته نیز اشاره کرد که با وجود تلاشهای گسترده ترکیه برای در دست گرفتن کل بازار انرژی قرقیزستان، مقامات این کشور نمیخواهند همه میدان به ترکیه واگذار شود و بر اساس یک نگرش چندجانبه نگر، میخواهند سهم روسیه و چین نیز محفوظ بماند.
انتهای پیام/
