جعفر قادری رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری تسنیم، درباره کالبدشکافی ناترازیهای ساختاری و ضرورت گذار به اقتصاد دانشبنیان، اظهار کرد: ما باید به این واقعیت تلخ اذعان کنیم که وقتی اقتصاد یک کشور «دانشبنیان» نباشد، آن کشور محکوم است که در تقسیم کار بینالمللی، صرفاً نقش تأمینکننده مواد خام و اولیه را بازی کند؛ نقشی که کمترین ارزش افزوده و بیشترین آسیبپذیری را به همراه دارد. باید باور کنیم یکی از حیاتیترین متغیرهای رشد اقتصادی مدرن، «سهم دانش در تولید» است.
وی درباره پارادوکس فقر در عین غنا گفت: دقیقاً همینجاست که شکاف فناوری خودش را نشان میدهد. برای مثال، چرا ایران با داشتن بالاترین میزان تابش خورشید، همچنان برای تأمین برق به سوختهای فسیلی وابسته است؟ چرا با وجود رتبههای برتر در ذخایر گاز، در زمستان با قطعی گاز صنایع روبرو میشویم؟ پاسخ در «شکاف فناوری» است. در یک اقتصاد غیر دانشبنیان، ما توانایی تبدیل ظرفیتهای بالقوه محیطی به ثروت بالفعل را نداریم. ناتوانی در توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخشهای معدن و کشاورزی، باعث شده تا محصولات ما به دلیل کیفیت پایین و هزینه تمامشده بالا، توان رقابت در بازارهای جهانی را از دست بدهند.
رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید درخصوص رشد بهرهوری که یکی از ارکان توسعه است، ادامه داد: رشد بهرهوری، مفقودالاثرِ اقتصاد ایران است. در حالی که اصلیترین موتور رشد در کشورهای پیشرفته، رشد بهرهوری است که مستقیماً از دانش و نوآوری نشئت میگیرد، اما در اقتصادهای سنتی، تولید به «سختافزار» و «ماشینآلات وارداتی» وابسته است. ما خطوط تولید را وارد میکنیم، اما چون دانش فنی آن را نداریم، پس از چند سال با فرسودگی تکنولوژی، ناچار به دور ریختن کل خط و واردات مجدد هستیم. در مقابل، اقتصاد دانشبنیان با تکیه بر «نرمافزار» و «بهینهسازی»، کیفیت را بالا و قیمت را پایین میبرد.
قادری درخصوص نقش اقتصاد دانشبنیان در تابآوری کشور در برابر تحریمها گفت: یک اقتصاد دانشبنیان بهدلیل تنوع و پیچیدگی محصولات، بسیار سختتر تحریم میشود؛ چون محصولات مبتنی بر دانش، اغلب «بیجایگزین» یا «دیرجایگزین» هستند. تجربه کشورهای غربی پس از بحران نفتی دهه 70 میلادی نشان داد که آنها چگونه با دانش فنی، وابستگی خود به نفت را کاهش داده و به سمت انرژیهای نو و افزایش بهرهوری حرکت کردند. امروز کشورهایی در جهان هستند که از نظر منابع طبیعی فقیرند، اما بهواسطه «اقتصادِ مغزمحور»، نبض بازارهای جهانی را در دست دارند.
وی درباره دستآوردهای حرکت ما از خامفروشی به سمت ثروتآفرینی دانشمحور، افزود: ما راهی جز حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان نداریم. این تغییر مسیر باعث میشود سهم نیروی انسانی متخصص در ارزش نهایی کالا افزایش یابد، هزینه تمامشده تولید به واسطه نوآوری کاهش یابد و تابآوری ملی در برابر فشارهای خارجی تقویت شود. اگر دانش به قلب صنایع ما نفوذ نکند، ثروتهای خدادادی ما (نفت، گاز و معدن) صرفاً به بودجه جاری تبدیل شده و بهزودی تمام خواهند شد. اقتصاد دانشبنیان نه یک انتخاب فانتزی، بلکه تنها راه ماندن در گردونه رقابت جهانی و تأمین رفاه پایدار برای نسلهای آینده است.
نماینده شیراز در مجلس درباره نقش دانش فنی در برابر قدرتهای پیشرفته، اضافه کرد: در جهان امروز تقابل ما با قدرتهای پیشرفته تنها در میدان سیاست یا نظامیگری سنتی نیست؛ بلکه ما درگیر یک نبرد تمامعیار در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و تکنولوژیک هستیم. در این کارزار، ابزار غلبه بر دشمن دیگر تنها در تعداد سرباز خلاصه نمیشود، بلکه در «عمق دانش فنی» نهفته است.
قادری ادامه داد: امروز شرکتهای دانشبنیان سنگرهای اصلی دفاع از استقلال کشور هستند. دانشمندان، فناوران و نخبگان علمی ما، سربازان خط مقدمی هستند که با تولید موشکهای نقطهزن، تسلیحات پیشرفته و فناوریهای نوین، موازنه قدرت را به نفع ملت ایران تغییر دادهاند. غلبه بر ظرفیت نظامی دشمن، جز از مسیر میانبرِ دانش و فناوری ممکن نیست.
وی درخصوص نقش دانشگاهها و متخصصین، گفت: برای عبور از بحرانها، باید جایگاه دانشگاه و متخصصان را ارتقا دهیم. ما باید از ظرفیت عظیم نیروی انسانی متخصص خود، چه در داخل و چه ایرانیان خارج از کشور، در بستر فضای مجازی و فناوری اطلاعات بهره ببریم. تکریم متخصصین و ایجاد فضای زیست حرفهای برای نخبگان، «تبعیض» نیست؛ بلکه «هوشمندی» در جهت حفظ سرمایههای ملی است. اگر قلههای علم را فتح کنیم، نهتنها نگران مهاجرت نخبگان نخواهیم بود، بلکه شاهد بازگشت آنان برای حل مسائل پیچیده کشور خواهیم بود.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در مورد رسیدن به «حاکمیت فناورانه» و پایاندادن به خامفروشی، اظهار کرد: بسیار گزنده است که با وجود چنین سرمایه انسانی، همچنان در بخش معدن خامفروش باشیم یا زنجیره ارزش نفت و پتروشیمی ما به دانش فنی خارجی وابسته باشد. اقتصاد دانشبنیان یعنی تکمیل زنجیرههای تولید با تکیه بر «مغزافزار» ایرانی، پایان دادن به آلودگیهای زیستمحیطی از طریق تکنولوژیهای سبز و تغییر نگاه به اشتغال. چراکه فناوری برخلاف تصور سنتی، بیکاری ایجاد نمیکند، بلکه مرزهای جدیدی برای اشتغال مولد و پایدار میگشاید.
نماینده شیراز در مجلس تاکید کرد: همچنین باید توجه کنیم وابستگی به درآمدهای خام، کشور را آسیبپذیر و جسارت دشمن را زیاد میکند اما کشوری که در لایههای مختلف اقتصادی و نظامی خود به دانش بومی مجهز باشد، دارای یک «حاشیه امنیت» دائمی است. دانشبنیان شدن، اقتصاد ما را تحریمناپذیر کرده و جایگاه ما را بهعنوان یک قدرت نوظهور در منطقه و دنیا تثبیت میکند.
قادری گفت: راه برونرفت از اقتصاد تکمحصولی و ناترازیهای مزمن، تنها یک مسیر است و آن «ایمان به قدرتِ دانش» است. ما باید تمام امکانات کشور را درخدمت حمایت از شرکتهای دانشبنیان قرار دهیم؛ چراکه این شرکتها نهتنها موتور محرک اقتصاد، بلکه ضامن بقا و شکوه ملی ما در دنیای پرآشوب فردا هستند.
انتهای پیام/
