به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، در شرایطی که دولت اردوغان و حزب حاکم ترکیه، برگزاری اجلاس سران ناتو در پایتخت این کشور را به عنوان یک نقطه عطف تاریخی قلمداد میکنند، بسیاری از دانشگاهیان و اندیشمندان ترکیه، با این رویه مخالفند.
آنان میگویند: ارائه تفاسیر اغراقآمیز درباره اهمیت اجلاس ناتو و بیتوجهی به «حق» نابخشودنی است و رسانههای اسلامگرا که تا دیروز از حق و عدالت حرف میزنند؛ شایسته نیست حالا درباره ناتو، سکوت کنند.
روزنامه ملی گازته ارگان حزب اسلامگرای سعادت ترکیه در عکس اصلی این گزارش، در تیتر صفحه نخست آورده «مانند همیشه، نه به ناتو». از بین تمام روزنامه های سراسری چاپ آنکارا، فقط ملی گازته و روزنامه آیدنلک هستند که با دیده تردید و مخالفت به ناتو نگاه کرده اند.
آیدنلک در تیتر امروز خود اعلام کرده «ترامپ با چمدان پر از تهدید به ترکیه خواهد آمد نه با هدیه».
پروفسور دکتر خاقان تمیزترک استاد علم ارتباطات و عضو هیئت علمی دانشکده ارتباطات دانشگاه آتاتورک، در یادداشتی مفصل به بررسی این موضوع پرداخت است.
بخشهایی از یادداشت او را با هم مرور میکنیم:
نمره ترکیه در آزمونِ ناتو
به نظر میرسد اجلاس ناتو در آنکارا، پس از سخنرانیها و انتقادات دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا از این ائتلاف نظامی در ماههای اخیر، فراتر از یک نشست معمول رهبران باشد.
در طول جنگ با ایران، رئیس جمهور آمریکا مرتباً از ناتو ابراز نارضایتی میکرد و از این که این ائتلاف، از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران حمایت نکرده، بارها رهبران ناتو را سرزنش کرد. او به شدت از ناتو و کشورهای عضو، به ویژه انگلیس، انتقاد کرد. چرا که نمیتوانست حمایت مورد نظر را از آنها به دست آورد. ترامپ، با سبک غیرحرفهای خاص خود، به امتناع اولیه لندن از صدور مجوز استفاده از پایگاههای بریتانیا، تردید و عدم قاطعیت استارمر، تضعیف روابط واشنگتن - لندن و عدم تمایل لندن در مورد مسئله ایران در مقایسه با سایر متحدان اشاره کرد. او همچنین آشکارا سایر رهبران جهان را تهدید کرد.
رئیس جمهور آمریکا که با تهدیدها، واکنشها، نمایشها و سایر رفتارهای عجیب و غریب خود توانسته خود را در تیتر اخبار نگه دارد، عموماً در این دوره مراقب بوده که از ترکیه و رئیس جمهور اردوغان به نفع خود صحبت کند.
او از رهبری عالی اردوغان، دوستی آنها و اندازه و قدرت ارتشش صحبت کرد. هفته گذشته، او با اظهارات «مژده و خبر خوب برای ترکیه»، ستایش خود را به سطح بالاتری رساند و فروش چند موتور جت به ترکیه را به عنوان یک مژده بزرگ ارائه داد!
در چنین فضایی، برگزاری اجلاس ناتو در آنکارا، بار دیگر جایگاه استراتژیک ترکیه را در این اتحاد برجسته میکند.
انتظارات ترکیه از این اجلاس در سه عنوان دستهبندی میشود:
لغو تحریم و محدودیتها در صنایع دفاعی،
به رسمیت شناختن بیشتر نقش ترکیه در امنیت اروپا،
و انتظار حمایت بیشتر از متحدان در مبارزه با تروریسم.
با توجه به این خواستهها، اجلاس پیش روی سران آنکارا در ناتو، به شدت در محافل رسانهای و سیاسی مورد بحث قرار میگیرد. اما چند نکته مهم درباره رفتار رسانههای ترکیه در قبال این موضوع وجود دارد. یکی از این ابعاد، نرم شدن رسانههای اسلامگرای طرفدار حزب حاکم در قبال ناتو است.
محافل اسلامگرا که مرتباً این تز را مطرح میکردند که اهمیت ناتو پس از جنگ سرد کاهش یافته و حالا عملاً ناتو به جای «دشمن» کمونیسم، دشمن جهان اسلام است، به دلیل برگزاری اجلاس در آنکارا و ستایش ترامپ از ترکیه و اردوغان، در حال بازاریابی برای فاصله گرفتن از مواضع سابق خود هستند!
یک روزنامه اسلامگرای ترکیه که پیشتر به خاطر موضع سفت و سخت خود شناخته میشد، اظهار میکند که تحلیلگران این روزنامه، ناتو را رد میکنند اما چارهای جز پذیرش متحد بودن ندارند و علیه سوسیالیستها و ملیگرایان مخالف ناتو، ندای جنگ سر میدهند!
این خط که در دوره قبل از حزب عدالت و توسعه و اردوغان، ناتو منسجمتر، منصفانهتر و انسانیتر بود، در طول سالهای زمامداری حزب عدالت و توسعه دستخوش تغییرات قابل توجهی شده و برخی از آنها، حتی طرفدار ناتو شدهاند!
بدون شک، اظهارات ترامپ در مورد ترکیه و اردوغان در این امر بسیار تأثیرگذار بوده است. به همین خاطر، این رسانهها و جراید اسلامگرا، حتی حاضر نیستند به این واقعیت اشاره کنند که ترامپ نماینده شر و تهدید و خطری برای مسلمانان است.
رویکرد فعلی نسبت به ترامپ در محافل اسلامگرا در ترکیه، کاملاً حمایتی نیست. با این حال، رویکرد کسانی که حمایت کورکورانه از دولت را به عنوان یک استراتژی تبلیغ میکنند، منفعلانه است و علیه ترامپ و ناتو، موضعی ندارند.
رسانههای اسلامگرای طرفدار دولت اردوغان، میخواهند این تصور را ایجاد کنند که وضعیت را عمدتاً از منظر ژئوپلیتیکی و منافع دولتی ارزیابی میکنند!
شایان ذکر است که اقدامات امنیتی اغراقآمیز دولت اردوغان در آنکارا، در کانالهای دولتی (TRT، AA، DMM) و رسانههای طرفدار دولت عادیسازی میشود. به گفته این کانالها، پوشش خیابانها و معابر آنکارا با برزنت، بیلبورد، تابلو و تصاویر، صرفاً یک اقدام امنیتی است و فقط برای دو روز است!
این کانالها خود را موظف به تکذیب اخبار و تفاسیر منتشر شده در رسانههای مخالف میدانند. با این حال، ممنوعیت تظاهرات و راهپیماییها، 15 روز قبل از اجلاس آغاز شد. کنترل جادهها نیز بسته به مکان و محله، برای چند روز به شدت اعمال شده است.
علاوه بر این، آیا امنیت با برزنت ارتباطی دارد؟ آیا هدف واقعی، تامین امنیت است، یا پوشاندن محلات و مسیرهای فقیرانه و پنهان کردن کاستی ها و محرومیت ها؟ آیا برزنت فقر، بینظمی، زشتی و حتی افراد بدخواه را پنهان نمیکند؟ پوشاندن کامل جادهها، بلوارها، خیابانها و کوچهها با پارچههای برزنتی غیرضروری، اغراقآمیز و اسراف است.
شرمآور است، گناه است. شهرداری کلانشهر آنکارا که این کار را با مهارت و سرعت بسیار انجام داده، میخواهد این لاپوشانی شرمآور را به عنوان دستاورد به مردم قالب کند؟ از این گذشته، بازداشت صدها نفر از مخالفین ناتو در آنکارا و استانبول، چرا از نظر رسانههای نزدیک به دولت اردوغان، امری عادی و حتی ضروری به نظر میرسد؟!
مشهورترین رسانههای اسلامگرای ترکیه که تا دیروز، ضد ناتو بودند و آمریکا را نماد امپریالیسم میدانستند، حالا به خاطر پیروی از دولت اردوغان و حزب عدالت و توسعه، ادبیات خود را تغییر دادهاند و حاضر نیستند بالاتر از گل به ترامپ بگویند!
آنها تا دیروز حاضر بودند از اعمال ننگین و خشونتآمیز جورج بوش پسر و اقدامات خطرناک کلینتون و اوباما در خاورمیانه انتقاد کنند، ولی حالا در قبال همه جنایات ترامپ، سکوت کردهاند.
گویی این واقعیت را از یاد بردهاند که مستبد مستبد است، شر شر است، قاتل قاتل است! چند کلمه آشتیجویانه و مصلحتآمیز، نمیتواند و نباید این واقعیت را تغییر دهد!
یادآوری این القاب به کسانی که شایسته آن هستند، در زمانی که شایسته آن هستند، وظیفه رسانهها است که باید صدای بیگناهان و ستمدیدگان باشند.
ممکن است لازم باشد خود دولت و سیاستمداران، برای مدریت روابط سیاسی، برخی لفاظیهای مصلحتی را به کار ببرند. اما رسانههای اسلامگرا، روشنفکران و متفکران هیچ حق یا مسئولیتی برای چنین اقداماتی ندارند. چرا که روزنامه نگاری ایستادن طرف حق، چیزی متفاوت از لودگی و چاپلوسی است.
ناتو یک پیمان دفاعی است که ترکیه با دشواری زیادی به آن پیوست و به خاطر این پیمان، 721 سرباز خود را در جنگ کره در آن سوی جهان از دست داد و به دومین ارتش بزرگ جهان تبدیل شد و اجلاس آنکارا بدون شک اجلاس مهمی خواهد بود.
اما نیازی به تفاسیر اغراقآمیز نیست و رسانهها نباید مسئولیت خود را از یاد ببرند. مسئولیت رسانهها، به ویژه رسانههای اسلامگرا، که باید صدای بیگناهان، مظلومان و قربانیان باشند، پیگیری، پرسش و گزارش در مورد اجلاس ناتو، اهداف ترامپ و سایر کشورها است.
انتهای پیام/
