حمیدرضا توکلی، در گفتوگو با ایسنا در خصوص مفهوم جهاد علمی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، اظهار کرد: جهاد علمی فراتر از یک تلاش علمی صرف است و به عنوان یک حرکت انقلابی و مستمر برای حل مسائل کشور و کسب اقتدار ملی تعریف میشود.
وی با اشاره به مؤلفههای اصلی این مفهوم، افزود: در اندیشه رهبر شهید، علم باید دارای ویژگیهایی نظیر متعهد بودن، نافع بودن و چشمانداز تمدنساز باشد.
توکلی تصریح کرد: علم در این دیدگاه، باید با معنویت و اخلاق گره خورده و به جای تمرکز بر مباحث صرفاً نظری، به سمت تولید نوآوری و حل مسائل واقعی کشور حرکت کند.
توکلی به ضرورت جهاد علمی اشاره و یادآور شد: رهبر شهید انقلاب پیشرفت علمی را نه یک گزینه، بلکه الزامی قطعی برای بقا و تعالی ایران اسلامی میدانستند و معتقد بودند علم، اساس اقتدار ملی است و تنها از طریق اتکا به توان علمی داخلی میتوان از وابستگی به بیگانگان رهایی یافت.
وی خاطرنشان کرد: حرکت جهادگونه در عرصه فناوری، میتواند معادلات دشمن را بر هم بزند و به عنوان بازوی قدرتمند در عرصه بینالملل، زیربنای پیشرفت در تمامی ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور باشد.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، راهکارهای تبدیل دانشگاهها به کانونهای جهاد علمی را در چند محور برشمرد و گفت: دانشگاهها باید از کارکرد صرفاً آموزشی و مصرفکننده علم خارج شده و به نهادهایی مسئلهمحور و ماموریتگرا تبدیل شوند.
توکلی همچنین بر ضرورت تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد، گره زدن تحقیقات دانشگاهی به نیازهای صنعت و اقتصاد، و ایجاد روحیه جهادی در میان اساتید و دانشجویان برای تحقق این امر تأکید کرد.
جهاد علمی؛ از رویکرد مصرفکنندگی تا تبدیل دانش به ثروت ملی
وی تصریح کرد: در حالی که پیشرفت علم و فناوری یکی از ارکان اصلی پیشرفت همهجانبه کشور محسوب میشود، تحقق «جهاد علمی» با وجود تأکیدات مستمر رهبر انقلاب، همچنان با چالشهایی نظیر انفعال نخبگان و فاصله گرفتن پژوهشها از نیازهای صنعت روبروست.
توکلی افزود: تحقق جهاد علمی در کشور نیازمند تغییر پارادایم از «مصرفکننده علم» به «تولیدکننده علم» است.
این عضوهیات علمی با اشاره به دیدگاههای رهبر انقلاب، بیان کرد: اگرچه زیرساختهای علمی کشور در حال توسعه است، اما موانع ساختاری و فرهنگی همچنان راه را برای جهش علمی سد کردهاند.
موانع در مسیر جهاد علمی؛ از سیاستزدگی تا انفعال نخبگان
توکلی در تحلیل موانع پیش روی کشور اظهار کرد: فرهنگ غالب در برخی بخشها همچنان بر اتکا به دانش وارداتی و تقلید از الگوهای خارجی استوار است که این خود مانعی بزرگ برای نوآوری بومی محسوب میشود.
وی در ادامه افزود: ورود مسائل غیرعلمی و سیاستکاری به محیطهای دانشگاهی، آفت اصلی حرکت علمی و عامل ایجاد حاشیهروی است.
وی همچنین بر چالش انفعال و کمتحرکی برخی از نخبگان و انفصال آشکار پژوهشها از نیازهای واقعی صنعت و جامعه اشاره و افزود: انجام پژوهشها بهصورت جزیرهای و بیهدف، از دیگر چالشهای جدی است که از مسیر توسعه علمی فاصله میاندازد.
وی همچنین از ضعف در دیپلماسی علمی و عدم برنامهریزی هوشمندانه برای تعاملات بینالمللی یاد کرد.
راهکار عبور از بحران؛ بازطراحی نظام آموزشی و حمایت هدفمند
عضو هیئت علمی دانشگاه نوشیروانی بابل برای رفع این موانع، بر لزوم اتخاذ تمهیداتی نظیر تغییر نگاه و گفتمانسازی عمومی، بازطراحی نظام آموزشی از پایه و حمایت هدفمند از نخبگان تأکید کرد وگفت: ایجاد پلهای ارتباطی میان نهادهای مختلف و تقویت اقتصاد دانشبنیان برای مقابله با آسیبهای ساختاری، از ضرورتهای این مسیر است.
وی به ضرورت تبدیل علم و فناوری به یک گفتمان فراگیر اشاره و یادآورشد: برای اینکه پیشرفت علمی از یک شعار به یک باور عمومی تبدیل شود، باید هدفگذاریهای راهبردی و بلندمدت صورت گیرد.
وی ادامه داد: ما نیازمند تحول بنیادین در نظام آموزش و پژوهش هستیم تا بتوانیم مسائل اساسی کشور را حل کنیم.
تحول در نگاه به علم؛ گره خوردن دانش به اقتصاد
توکلی با تأکید بر اینکه یکی از مهمترین گامها، گره زدن علم به اقتصاد است، اظهار کرد: حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان و تبدیل دانش به ثروت و قدرت ملی، تنها راه دستیابی به استقلال واقعی است.
وی خاطرنشان کرد: این مسیر نباید از ارزشهای انسانی و اسلامی تهی باشد و پیشرفت علمی باید در خدمت تعالی جامعه و عدالت قرار گیرد.
وی همچنین با یادآوری نقش محوری دانشگاهها، آنها را «موتور محرکه پیشرفت» برشمرد و گفت: دانشگاهها نباید صرفاً مراکز تدریس باشند، بلکه باید پایگاه حل مسائل کشور در حوزههای مهندسی، پزشکی، اقتصادی و مدیریتی باشند.
نقش شرکتهای دانشبنیان در اقتصاد مقاومتی
عضو هیئت علمی دانشگاه نوشیروانی بابل با اشاره به نقش حیاتی شرکتهای دانشبنیان در تحقق اقتصاد مقاومتی، آنها را «حلقه اتصال علم و ثروت» نامید.
وی افزود: این شرکتها با تبدیل دانش به محصول و فناوری، وابستگی کشور به واردات را کاهش داده و تابآوری اقتصاد ملی را در برابر تحریمها افزایش میدهند.
پیشنهاد برای پیوند پژوهش، فناوری و صنعت
دکتر توکلی با اشاره به ضرورت ایجاد ارتباط راهبردی میان پژوهش، فناوری و صنعت، گفت: صنعت باید نیازهای خود را شفاف اعلام کند تا دانشگاه بر حل آنها تمرکز نماید. همچنین ایجاد کنسرسیومهای مشترک با مدیریت مشترک دانشگاه، صنعت و دولت و تخصیص بودجههای پژوهشی تنها به طرحهایی که خروجی قابل استفاده برای صنعت دارند، از دیگر راهکارهاست.
وی در نهایت با تأکید بر لزوم تسهیل مسیر تجاریسازی از طریق ایجاد مراکز رشد و شتابدهندهها، خاطرنشان کرد: صنعت نیز باید نگاه خود را از یک مصرفکننده صرف، به یک شریک راهبردی در تولید علم و فناوری تغییر دهد.
انتهای پیام
