خبرگزاری تسنیم ـ فرید حائری| تاریخ انقلاب اسلامی تنها در اسناد و کتابها خلاصه نمیشود؛ بخش مهمی از این تاریخ در حافظه مردانی نهفته است که سالها در متن حوادث زیستهاند، صدای نهضت را از نزدیک شنیدهاند و فراز و فرودهای این مسیر پرحادثه را با تمام وجود لمس کردهاند. مداحان و شاعران آیینی، از جمله همین راویان صادق تاریخ هستند؛ کسانی که از سالهای مبارزه با رژیم پهلوی تا روزهای دفاع مقدس، از مجالس عزاداری تا محافل دیدار با رهبران انقلاب، همواره در کنار مردم و انقلاب ایستادهاند و با زبان شعر و مرثیه، فرهنگ عاشورا را زنده نگه داشتهاند.
در میان این چهرههای ماندگار، نام حاج غلامرضا عینیفرد، شاعر و مداح پیشکسوت اهلبیت (ع)، برای مردم زنجان نامی آشناست؛ ذاکری که بیش از نیم قرن از عمر خود را وقف خدمت به مکتب سیدالشهدا (ع) کرده و صدایش سالهاست با مجالس عزاداری، محافل مذهبی و آیینهای باشکوه حسینیه و زینبیه اعظم زنجان گره خورده است. او نهتنها راوی مصائب کربلا، بلکه شاهد بخشی از تاریخ معاصر انقلاب اسلامی نیز بوده؛ تاریخی که از منبرهای آتشین و روشنگرانه سالهای اختناق آغاز شد و تا دیدارهای صمیمانه با «رهبر شهید» در سالهای پس از پیروزی انقلاب امتداد یافت.
حاج غلامرضا عینیفرد، نخستینبار در سالهای 1352 و 1353 و در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا (ع)، پای منبر روحانی مبارزی نشست که سخنان کوبنده و افشاگرانهاش علیه رژیم پهلوی، دلهای جوانان انقلابی را به تپش درمیآورد؛ روحانی شجاعی که سالها بعد، هدایت انقلاب اسلامی را برعهده گرفت و سرانجام با شهادت خود، برگ زرین دیگری بر دفتر پرافتخار مجاهدتهای این ملت افزود.
سالها بعد، تقدیر بار دیگر این مداح زنجانی را در محضر همان شخصیت بزرگ قرار داد؛ این بار نه در قامت یک شنونده، بلکه در جایگاه ذاکر اهلبیت (ع). او در دیدارهای متعدد، افتخار روضهخوانی و شعرخوانی در حضور رهبر شهید را یافت؛ دیدارهایی که با اشکهای رهبر انقلاب بر مصائب حضرت سیدالشهدا (ع)، تشویقهای پدرانه، جملات محبتآمیز و توجه ویژه ایشان به شعر آیینی، برای همیشه در ذهن این مداح پیشکسوت ماندگار شد.
عینیفرد در این گفتوگوی تفصیلی، از خاطرات کمتر شنیدهشده خود از نخستین دیدار با رهبر شهید در سالهای پیش از انقلاب، فضای جلسات مذهبی آن دوران، دیدارهای صمیمانه در بیت رهبری، واکنش تأثیرگذار ایشان به روضهای برگرفته از دوبیتیهای باباطاهر، نگاه عمیق رهبر شهید به شعر و مداحی، ویژگیهای اخلاقی و معنوی آن شخصیت بزرگ و همچنین اندوه سنگین فقدان ایشان سخن میگوید؛ خاطراتی که نهتنها روایتی از چند دیدار، بلکه بخشی از تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی و جلوهای از پیوند عمیق فرهنگ عاشورا با نهضت اسلامی ایران است.
آنچه در ادامه میخوانید، مشروح گفتوگوی خبرنگار تسنیم با حاج غلامرضا عینیفرد، شاعر و مداح پیشکسوت اهلبیت (ع) است؛ گفتوگویی سرشار از خاطره، احساس، روایتهای ناب و ناگفتههایی از محضر «رهبر شهید» که هر بخش آن، پنجرهای تازه به ابعاد شخصیتی و معنوی این چهره ماندگار انقلاب اسلامی میگشاید.
تسنیم: پیش از هر چیز، ضمن تسلیت ایام شهادت رهبر شهید، بفرمایید نخستین آشنایی و دیدار شما با ایشان به چه زمانی بازمیگردد؟
عینیفرد: بنده نیز این مصیبت بزرگ را به محضر حضرت ولیعصر(عج)، ملت ایران و همه دلدادگان انقلاب اسلامی تسلیت عرض میکنم. حقیقتاً هنوز باور این داغ برایمان آسان نیست.
زینبیه اعظم زنجان امروز به برکت اهلبیت(ع) آوازهای جهانی پیدا کرده و این افتخاری بزرگ برای مردم این دیار است. ارتباط ذهنی و عاطفی من با رهبر شهید، به سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، حدود سالهای 1352 و 1353 بازمیگردد.
در آن سالها همراه هیئت زنجانیها برای عزاداری روزهای پایانی ماه صفر به مشهد مقدس مشرف شده بودیم. مجالس آن روزها، محفل بزرگترین علما و خطبای کشور بود و یکی از سخنرانان برجسته، رهبر شهید بودند. سخنرانیهای ایشان بسیار کوبنده، شجاعانه و روشنگرانه بود. بدون واهمه، رژیم پهلوی را مورد خطاب قرار میدادند و با صراحت از ظلم و استبداد سخن میگفتند. بعدها شنیدیم که همین مواضع، زمینه تبعید ایشان را فراهم کرد.
اگرچه در آن سفر فرصت گفتوگوی مستقیم با ایشان فراهم نشد، اما همان دیدار نخست، تصویری ماندگار از شجاعت، بصیرت و اخلاص ایشان در ذهن من ثبت کرد.
تسنیم: پس از پیروزی انقلاب، چه زمانی دوباره توفیق دیدار با ایشان را پیدا کردید؟
عینیفرد: سالها گذشت تا اینکه در دهه هشتاد، در سفر ایشان به زنجان، دوباره موفق به زیارتشان شدم؛ اما دیدار اصلی و فراموشنشدنی، در آستانه اربعین حسینی رقم خورد.
از سوی بیت رهبری از خادمان حسینیه اعظم و جمعی از مردم زنجان دعوت شده بود تا در محضر ایشان حاضر شویم. فضای جلسه سراسر معنویت بود. علما، اساتید حوزه، مداحان و خادمان اهلبیت(ع) حضور داشتند.
برای بنده افتخار بزرگی بود که در چنین محفلی روضه بخوانم. طبیعی است که خواندن در حضور شخصیتی که خود مجتهد، مفسر قرآن و آشنا با روایات و مقاتل است، مسئولیت بسیار سنگینی دارد. با توکل بر خدا برنامه را اجرا کردم و پس از پایان مجلس، هنگام دستبوسی، ایشان با همان لبخند دلنشین و نگاه مهربان، سه مرتبه فرمودند: «طیبالله... احسنت... استفاده کردیم.»
این چند جمله برای من سرمایهای است که تا پایان عمر فراموش نخواهم کرد.
تسنیم: در دیدارهای بعدی نیز افتخار شعرخوانی در محضر رهبر شهید را داشتید؟
عینیفرد: بله. یکی از شیرینترین خاطراتم مربوط به سال 1394 است؛ زمانی که پس از مراسم تجلیل از بنده در حسینیه اعظم زنجان، در ایام ولادت حضرت زهرا(س) همراه مداحان سراسر کشور به دیدار ایشان رفتیم.
در آن مراسم تنها شش نفر برای شعرخوانی انتخاب شده بودند و خداوند توفیق داد که یکی از آنها باشم. برای هر مداح حدود شش دقیقه زمان تعیین شده بود.
هنگامی که پشت تریبون قرار گرفتم، رهبر شهید با همان محبت همیشگی، رو به مجری کردند و فرمودند: «بگذارید راحت بخوانند.»
با همین جمله، زمان برنامه بنده به حدود ده دقیقه افزایش یافت. این رفتار، بزرگواری و احترام ایشان به ذاکران اهلبیت(ع) را نشان میداد.
پس از پایان شعرخوانی نیز با لطف فراوان از اشعار تجلیل کردند و هنگام دستبوسی، با سخنان محبتآمیز خود مرا شرمنده لطفشان ساختند.
تسنیم: یکی از خاطرات معروف شما، مربوط به شعری است که حال رهبر شهید را دگرگون کرد. ماجرای آن چه بود؟
عینیفرد: در دیدار اربعین، دوبیتی مشهور باباطاهر را انتخاب کرده بودم:
«به قبرستان گذر کردم کم و بیش
بدیدم خفته دولتمند و درویش...»
ابتدا برخی تعجب کرده بودند که چرا در چنین محفلی این شعر انتخاب شده است؛ اما هدف من، رساندن مخاطب به روضه حضرت سیدالشهدا(ع) بود.
در ادامه توضیح دادم که اگر در قبرستان قدم بزنیم، روی برخی سنگها نوشتهاند ثروتمند، تاجر، صاحب مقام یا فردی فقیر و گمنام؛ اما در نهایت، برای همه آنان کفنی فراهم شده است.
سپس گفتم دنیای تشیع، هر اندازه هم فقیر باشد، برای آن درویش یک کفن پیدا میکند؛ اما برای عزیز حضرت زهرا(س)، سیدالشهدا(ع)، در صحرای کربلا کفنی پیدا نشد.
همین گریز، فضای مجلس را دگرگون کرد. رهبر شهید به شدت منقلب شدند، عینک خود را برداشتند و اشک ریختند. بسیاری از حاضران نیز بیاختیار گریه میکردند.
بعد از آن مراسم، افراد زیادی از همدان و شهرهای دیگر تماس گرفتند و گفتند آن روضه، حال همه را دگرگون کرده است.
تسنیم: در دیدار دوم نیز شعری ویژه خطاب به رهبر شهید خواندید؟
عینیفرد: بله. آن روز شعری در وصف حضرت زهرا(س) آماده کرده بودم، اما در لحظه آخر، بیت پایانی را فیالبداهه تغییر دادم و خطاب به ایشان خواندم:
«گوهر رخشنده بحر حیای فاطمه
یک نمونه در جهان، آقای ما این رهبر است.»
وقتی این بیت را خواندم، نگاه محبتآمیز و تبسم ایشان نشان میداد که مورد توجهشان قرار گرفته است. این لطف برای من افتخاری بزرگ بود.
تسنیم: شما سالها در عرصه شعر آیینی و مداحی فعالیت کردهاید. از نگاه شما، برجستهترین ویژگی رهبر شهید چه بود؟
عینیفرد: مهمترین ویژگی ایشان، اخلاص، تواضع، معرفت عمیق دینی و انس عجیب با معارف اهلبیت(ع) بود.
ایشان شنوندهای دقیق بودند. به محتوا بیش از ظاهر توجه داشتند و اگر شعری از نظر مفهومی عمیق بود، کاملاً با آن همراه میشدند. اشکهای ایشان در روضهها از سر شناخت و معرفت بود، نه صرفاً احساس.
همین شناخت بود که به جلسات مداحی، عمق و معنا میبخشید.
تسنیم: امروز که جامعه در سوگ رهبر شهید نشسته است، چه پیامی برای مردم دارید؟
عینیفرد: این داغ، داغ کوچکی نیست. هر انسان آزادهای که در این سرزمین زندگی میکند، از این حادثه جانکاه اندوهگین است.
به یاد بیت زیبای سعدی میافتم که میفرماید:
«تو کز محنت دیگران بیغمی
نشاید که نامت نهند آدمی.»
فقدان رهبر شهید، کمرشکن است؛ اما بر اساس وعده الهی، شهیدان زندهاند و نزد پروردگار خود روزی میخورند.
امروز وظیفه همه ما این است که راه، اندیشه، وصایا، رهنمودها و سیره این رهبر شهید را پاس بداریم، قدر دیگر استوانههای نظام اسلامی را بدانیم و اجازه ندهیم پرچمی که با خون شهدا برافراشته شده، بر زمین بماند.
امیدوارم همه ما بتوانیم امانتدار این راه باشیم تا این پرچم، به دست صاحب اصلیاش، حضرت ولیعصر(عج)، سپرده شود.
انتهای پیام/
