در امتداد جادهها و در خاک مزارع مجاور، ذرات ریزی انباشته شدهاند که کمتر کسی به آنها توجه میکند. این ذرات، حاصل ساییدگی لاستیک خودروها هستند. هر مایل رانندگی باعث جدا شدن ذرات میکروسکوپی از لاستیکها میشود و این ذرات در نهایت از طریق جویها و روانآبها وارد مزارع و زمینهای کشاورزی میشوند.
نتایج تحقیقات جدید نشان میدهد، این ذرات فقط زباله نیستند بلکه ممکن است مواد شیمیایی باشند که به آرامی در خاک نفوذ میکنند و به محصولاتی خوراکی ما میرسند.
تقریبا سالانه ۱.۵ میلیارد لاستیک خودرو در سراسر جهان تولید میشود و هنگام حرکت، ترمز کردن و دورزدن، ذراتی را از خود جدا میکنند. دانشمندان این ذرات فرسوده لاستیک را ذرات ساییدگی لاستیک مینامند. آنها در حال حاضر در میان بزرگترین منابع آلودگی میکروپلاستیک در کره زمین قرار دارند.
نتایج تحقیقات قبلی نشان دادند که مواد شیمیایی ناشی از لاستیک خودروها میتوانند وارد بافت سبزیجات شوند، اما در بیشتر این آزمایشها، گیاهان بهطور مستقیم در معرض آب یا خاک آلوده به این مواد شیمیایی قرار داده شده بودند.
آنچه تاکنون بهطور روشن مشخص نشده بود، این بود که آیا ذرات حاصل از ساییدگی لاستیک نیز میتوانند بهتدریج این آلایندهها را به زمینهای کشاورزی منتقل کنند یا خیر. این همان حلقه مفقودهای بود که محققان در جستجوی یافتن پاسخ آن بودند.
محققان ذرات واقعی ساییدگی لاستیک را با خاک مزرعه و در غلظتهایی معادل مقادیر یافتشده در نزدیکی جادهها، یعنی بین ۰.۱ تا یک درصد وزن خاک، ترکیب کردند. سپس دو محصول پرکاربرد، یونجه و کاهو، را در این خاک پرورش دادند. طی ماهها، آنان ۶ ماده شیمیایی شناخته شده از لاستیکها را ردیابی و نحوه انتقال هر یک از ذرات، به خاک و در نهایت به بافت گیاه را اندازهگیری کردند.
رها شدن مواد شیمیایی به یکباره اتفاق نیفتاد. برخی از مواد شیمیایی به سرعت از سطح ذرات خارج شدند، اما برخی دیگر به آرامی از اعماق لاستیک به بیرون منتشر شدند. نشت دوم و آهستهتر، بیشترین اهمیت را دارد.
محققان اظهار کردند: ذرات فرسوده لاستیک فقط میکروپلاستیکهای غیرفعالی نیستند که در محیط تجمع مییابند. آنها به تدریج آلایندهها را در خاک آزاد میکنند و در آنجا برای جذب توسط گیاه در دسترس قرار میگیرند.
یکی از نگرانکنندهترین ترکیبات شیمیایی شناساییشده، ۶PPD-quinone است؛ مادهای بسیار سمی که به گفته پژوهشگران، عامل مرگ گسترده ماهیهای سالمون در اثر روانآبهای آلوده به شمار میرود. محققان این ماده را هم در خاک و هم در گیاهان یافتند.
این نتایج نشان میدهد، گیاهان تنها جذبکننده این مواد نیستند، بلکه میتوانند برخی از آنها را نیز پردازش کنند. از سوی دیگر، این موضوع درک مسیر انتقال آلایندهها را پیچیدهتر میکند، زیرا یک ماده شیمیایی ممکن است هنگام عبور از زنجیره غذایی، به شکل یا ترکیبات دیگری تبدیل شود.
یافتهای که محققان را شگفتزده کرد، این بود که وقتی ذرات ساییدگی لاستیک منبع آلودگی بودند، میزان تجمع بیشتر مواد شیمیایی در کاهو کمتر از حالتی بود که همان ترکیبات از طریق آب آبیاری وارد گیاه میشدند.
ذرات لاستیک معمولا تنها از منظر آلودگی ریزپلاستیکی مورد توجه قرار میگیرند، اما نتایج این تحقیق نشان میدهد که این ذرات میتوانند بهعنوان حاملهای پایدار آلایندههای شیمیایی نیز عمل کنند؛ آلایندههایی که توانایی حرکت در خاک و ورود به محصولات کشاورزی را دارند.
طبق گزارش ارث، این تحقیق با محدودیتهایی نیز همراه بود. محققان فرآوردههای حاصل از تجزیه مواد شیمیایی در خاک یا ریشه گیاهان را بررسی نکردند. از اینرو، در همه موارد امکان تعیین اینکه هر ماده شیمیایی در نهایت به چه ترکیبی تبدیل شده است، وجود نداشت.
نتایج این تحقیق در نشریه Environmental Research منتشر شده است.
انتهای پیام
