همشهری آنلاین - یکتا فراهانی: سن ابتلا به بعضی مشکلات جدی گوارشی و ساختاری بدن به شکل چشمگیری کاهشیافته اما چه چیزی در سبک زندگی نسل جدید تغییر کرده که بدن آنها را در اوج جوانی شکننده و آسیبپذیر کرده است؟
تصور عمومی بر این است که بیماریهای سخت و مزمن، ارمغان پیری و فرسودگی بافتهای بدن در قاب زمان هستند. بااینحال، گزارشهای علمی جدید نشان میدهند الگوی ابتلای جوامع بهشدت تغییر کرده و اصطلاح «بروز زود هنگام» به یکی از پرکاربردترین واژهها در محافل پزشکی تبدیل شده است. امروز دیگر ابتلا در سنین زیر ۵۰ سال یک پدیده نادر و استثنایی به شمار نمیرود.
نسیم بهشتی، کارشناس و متخصص تغذیه، در این زمینه میگوید: برای درک این دگرگونی نگرانکننده، نباید تنها به فاکتورهای غیر قابل تغییری مثل ژنتیک بسنده کرد. ما با یک پازل چندوجهی روبهرو هستیم که قطعات اصلی آن را تغییرات گسترده در الگوهای رفتاری، غذایی و محیطی نسلهای جدید تشکیل میدهند؛ تغییراتی که بدن را پیش از رسیدن به سنین پیری، آماده ابتلا به بیماری میکنند.
انقلاب منفی در دنیای میکروبیوم
شاید عجیبتر و تکاندهندهتر از همه، افزایش شدید مشکلات دستگاه گوارش در جوانان باشد؛ عارضهای که زمانی بیماری دهههای ششم و هفتم زندگی محسوب میشد، اکنون با سرعتی نگرانکننده در افراد جوانتر دیده میشود. بهشتی در این باره هم عنوان میکند: یکی از فرضیههای بسیار جدید و قوی علمی، به تغییرات میکروبیوم روده مربوط میشود. رژیمهای غذایی فاقد فیبر و غنی از غذاهای صنعتی و فرآوری شده میتوانند تعادل باکتریهای مفید دستگاه گوارش را به کلی برهم بزنند و زمینه التهاب مزمن را فراهم کنند. حتی بعضی تحقیقات جدید احتمال میدهند بعضی تغییرات میکروبی مخرب از همان سالهای ابتدایی زندگی و دوران کودکی آغاز میشوند و اثرات ویرانگر آن دههها بعد در سنین جوانی ظاهر میشود، چون این بیماریها معمولاً یکشبه ایجاد نمیشوند و عوامل خطر سالها قبل از تشخیص در بدن فعال بودهاند.
نجات از بحران خاموش
مهمترین توصیه برای مهار این وضعیت، روی آوردن به غذاهای طبیعی و فرآوری نشده است. سبزیجات رنگی، میوهها، حبوبات، غلات کامل، مغزدانهها و ماهیهای چرب منابع ارزشمندی از فیبر، آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهابی هستند. دریافت کافی فیبر نهتنها بهسلامت روده کمک میکند، بلکه از طریق تغذیه باکتریهای مفید میتواند در کاهش التهاب عمومی بدن مؤثر باشد.
در مقابل، بهتر است مصرف نوشابهها، نوشیدنیهای شیرین، گوشتهای فراوریشده مثل سوسیس و کالباس، فستفودها و خوراکیهای صنعتی به حداقل ممکن برسد. همچنین حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و مدیریت استرس بخش مهمی از این پازل پیشگیری محسوب میشوند.
بیشتر بخوانید:
اهمیت پنهان سلامت متابولیک
نکته بسیار حیاتی که کمتر درباره آن صحبت میشود این است که سلامت متابولیک بدن، از عدد روی ترازو هم مهمتر است. بهشتی در این باره هم توضیح میدهد که ممکن است فردی از نظر ظاهری کاملاً لاغر و متناسب باشد، اما در فضای درونی بدن خود با مقاومت انسولینی، کبد چرب یا التهاب مزمن دستوپنجه نرم کند؛ شرایط پنهانی که میتوانند خطر بیماریهای مزمن را بهشدت افزایش دهند و فرد را غافلگیر کنند. بنابراین افزایش این تغییرات سلولی نگرانکننده در جوانان، یک زنگ هشدار جدی برای سبک زندگی امروز ماست. پیشگیری از بیماریهای سخت، از سالها قبل از بروز اولین علائم آغاز میشود.
