ایام مواجهه با تحولات میدانی، از جمله دوران جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، آزمونی برای سنجش ظرفیتهای حوزه فرهنگ و هنر بود تا در کنار سایر بخشها، نقش خود را در تقویت روحیه عمومی ایفا کنند. در همین راستا، حجتالاسلام والمسلمین حسین ملکی، مشاور وزیر و مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران در گفتوگو با ایرنا به تشریح اقدامات این ادارهکل برای استمرار فعالیتهای فرهنگی و هنری پرداخت.
ایرنا: با توجه به شرایط ویژه کشور در آن مقطع، ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران چه رویکردی را برای مدیریت فعالیتهای فرهنگی در پیش گرفت؟
حجتالاسلام ملکی: تلاش ما از همان نخستین روزها، حفظ آرامش فضای فرهنگی استان و پرهیز از توقف فعالیتها بود. باور قلبی ما این بود که در آن شرایط خاص، فرهنگ و هنر در قامت بخشی از جبهه مقاومت ملی عمل میکنند. رویکرد ما در ادارهکل، مدیریت «مسئولانه، امیدآفرین و وحدتبخش» بود تا ضمن پاسداشت هویت ملی و دینی، به تقویت روحیه مردم و تبیین واقعیتها کمک کنیم. این مهم با بسیج ظرفیت انجمنهای فرهنگی، اصحاب رسانه و فعالان قرآنی در سطح استان محقق شد.
ایرنا: مهمترین برنامههای اجرا شده در آن ایام چه بود و مشارکت هنرمندان را چگونه ارزیابی میکنید؟
حجتالاسلام ملکی: شاهد طیف گستردهای از رویدادها بودیم؛ از شبهای شعر و محافل ادبی تا اجراهای تئاتر خیابانی، تولید آثار تجسمی، موسیقی آیینی، تعزیه و محافل قرآنی. نکته کلیدی این بود که کانونهای فرهنگی هنری مساجد در شهرستانهای استان تهران، نقشی محوری ایفا کردند. آنچه این برنامهها را متمایز میکرد، «مشارکت داوطلبانه» هنرمندان، نویسندگان و خبرنگارانی بود که با احساس مسئولیت اجتماعی، آثار متعددی را با محوریت ایثار، مقاومت و امید تولید و عرضه کردند.
ایرنا: به اعتقاد شما، فرهنگ و هنر تا چه اندازه در ایجاد امید و همبستگی ملی نقشآفرین بود؟
حجتالاسلام ملکی: هنر زبان مشترک ملت در روزهای دشوار است. در آن مقطع، هنر توانست مفاهیم بلند ایثار و همدلی را با زبانی اثرگذار منتقل کند. حضور هنرمندان در کنار مردم، فضای فرهنگی کشور را به بستری برای آرامش روانی و افزایش امید تبدیل کرد و ثابت کرد که جریانهای فرهنگی تا چه حد میتوانند در انسجام اجتماعی تأثیرگذار باشند.
ایرنا: هنرمندان استان تهران برای مقابله با جنگ روانی دشمن چه نقشی داشتند؟
حجتالاسلام ملکی: جامعه هنری تهران در حوزههای مختلف اعم از مستندسازی، فیلم کوتاه، تولیدات رسانهای و فضای مجازی حضوری فعال داشت. بسیاری از این هنرمندان با روایتگری واقعیتهای میدانی، انعکاس رشادتهای نیروهای مسلح و تبیین ابعاد جنگ شناختی، در خط مقدم مقابله با فضاسازیهای رسانههای معاند قرار گرفتند. این حضور، جلوهای عینی از مسئولیتپذیری جامعه فرهنگی ما در قبال امنیت ملی بود.
ایرنا: تأثیر برگزاری این دست برنامهها بر همراهی مردم با آرمانهای انقلاب را چگونه تبیین میکنید؟
حجتالاسلام ملکی: این برنامهها صرفاً رویدادهای هنری نبودند، بلکه به محافلی برای گفتوگوی ملی و تقویت هویت مشترک تبدیل شدند. انتقال ارزشهای دینی و ملی با بیان هنری، زمینه مشارکت نسلهای مختلف را فراهم کرد. در نهایت، استمرار این فعالیتها کمک شایانی به تقویت سرمایه اجتماعی و همراهی مردم با آرمانهای نظام مقدس جمهوری اسلامی کرد که همچنان ثمرات آن در جامعه دیده میشود.
ایرنا: ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران چه سازوکارهایی برای حمایت از انعکاس رشادتها و ثبت روایتهای مردمی مرتبط با «جنگ رمضان» در دستور کار داشت؟
حجتالاسلام ملکی: ما در این ادارهکل، با بهرهگیری از ظرفیت رسانهها، انجمنهای تخصصی و مراکز فرهنگی، چتری حمایتی برای تولید و انتشار آثار مرتبط با خاطرات، گزارشها و روایتهای اصیل مردمی ایجاد کردیم. هدف ما این بود که با تمرکز بر آثار ادبی و هنری، این روایتهای شفاهی و میدانی به تاریخ مکتوب و تصویری تبدیل شوند. در این راستا، ظرفیت جشنوارهها و نمایشگاهها را بهگونهای بازآرایی کردیم که بستر مناسبی برای ثبت، ماندگار کردن و انتقال این ارزشها به نسلهای آینده فراهم شود.
ایرنا: از نگاه شما، مهمترین دستاورد این رویدادها در تقویت وحدت ملی و افزایش سرمایه اجتماعی چه بود؟
حجتالاسلام ملکی: بیتردید، تقویت احساس تعلق به هویت ملی و دینی و افزایش همبستگی میان اقشار مختلف جامعه، بزرگترین دستاورد این حرکت بود. تجربه نشان داد وقتی هنرمندان، اصحاب فرهنگ و رسانه در کنار تودههای مردم قرار میگیرند، سرمایه اجتماعی کشور چنان تقویت میشود که جامعه با انسجام و صلابت بیشتری در برابر تهدیدات بیرونی ایستادگی میکند. این تجربه برای ما مسجل کرد که فرهنگ، یکی از ستونهای اصلی اقتدار ملی است.
ایرنا: با توجه به این تجربه موفق، برای تداوم این جریان فرهنگی و تقابل با «جنگ روایتها» در آینده، چه برنامهای دارید؟
حجتالاسلام ملکی: نگاه ما این است که این دستاوردها نباید در یک مقطع خاص محصور بماند؛ لذا سیاستگذاری ما بر تبدیل این تجربه به یک جریان مستمر فرهنگی متمرکز است. حمایت از تولید آثار فاخر در حوزه مقاومت، توانمندسازی هنرمندان جوان، توسعه رویدادهای هنری در سطح شهرستانهای استان تهران، گسترش آموزش سواد رسانهای و حمایت از تولیدات دیجیتال از اولویتهای اصلی ماست. ما مصمم هستیم تا با بهرهگیری از همکاریهای شبکهای با انجمنهای تخصصی، هنر را بیش از پیش در خط مقدم «جهاد تبیین» قرار دهیم.
ایرنا: در پایان، نقش فرهنگ و هنر را در پیروزی ملت ایران در میدان نبرد و عرصه افکار عمومی، در یک جمله توصیف کنید.
حجتالاسلام ملکی: فرهنگ و هنر، روایتگر حقیقت، حافظ هویت ملی و دینی و قدرتمندترین سرمایه ملت ایران برای تقویت امید، انسجام اجتماعی و پیروزی نهایی در میدان روایتها و نبرد افکار عمومی است.
