به گزارش ایرنا، مدیریت پایدار منابع آب و سازگاری کشاورزی با اقلیم خشک از مهمترین چالشهای استان اصفهان در سالهای اخیر بوده است و در همین راستا، شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، اجرای طرح «دشت فناوری برخوار» را با هدف کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی، توسعه کشاورزی دانشبنیان و استقرار فناوریهای نوین در عرصه تولید دنبال میکند.
اواخر خرداد ماه بود که معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان، با اعلام تأمین مالی ۹۰ هزار میلیارد ریالی برای این طرح در سه سال، گفت: دشت فناوری برخوار با هدف مدیریت مصرف آب، توسعه کشاورزی دانشبنیان و ایجاد نخستین عرصه عملیاتی استقرار فناوریهای نوین کشاورزی در کشور شکل گرفته است.
کوروش خسروی با اشاره به بحران افت سطح آبهای زیرزمینی در دشت اصفهان و برخوار افزود: هدف نخست این طرح، کنترل برداشت از آبخوان و حرکت به سمت احیای منابع آب زیرزمینی است. همچنین توسعه تولید محصولات راهبردی با ارزش افزوده بالا از جمله بذر و ایجاد بستری برای استقرار و نمایش عملی فناوریهای نوین کشاورزی از دیگر اهداف این طرح به شمار میرود.
وی ظرفیتهای دشت برخوار از جمله همجواری با شهر اصفهان، نزدیکی به فرودگاه، دسترسی به شبکههای حملونقل، مجاورت با شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، دانشگاههای بزرگ و حضور کشاورزان توانمند را از مهمترین مزیتهای اجرای این طرح برشمرد و اظهار امیدواری کرد دشت برخوار به ویژند(برند) ملی فناوریهای نوین کشاورزی تبدیل شود.
وی همچنین ایجاد ارتباط مستقیم میان کشاورزان و شرکتهای فناور را مهمترین عامل موفقیت این طرح دانست و گفت: اگر بتوانیم تعامل مؤثر و همکاری عملیاتی میان بهرهبرداران و شرکتهای دانشبنیان ایجاد کنیم، هدف اصلی دشت فناوری محقق خواهد شد.
در همین راستا احسان یزدیان، رییس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، ابعاد این طرح را تشریح کرد و فناوری را مهمترین ابزار احیای زاینده رود و مدیریت پایدار منابع آب در فلات مرکزی ایران دانست.
ایرنا: ایده ایجاد «دشت فناوری برخوار» چگونه شکل گرفت و چرا این طرح برای استان اصفهان اهمیت دارد؟
استان اصفهان در منطقهای به نسبت کمآب در دشت مرکزی ایران قرار دارد و بهطور عملی تنها رگ حیات این استان، رودخانه زاینده رود است که در دهههای اخیر به دلیل برداشتهای بیرویه، بهویژه در مناطق بالادست، شرایط این حوضه با چالشهای جدی مواجه شده است. در گذشته به دلیل شرایط کوهستانی، امکان توسعه گسترده کشاورزی در بالادست وجود نداشت اما حالا با ورود فناوریهای جدید در حوزه آب، امکان کشت در این مناطق فراهم شد و به دنبال آن میزان برداشت آب نیز افزایش یافت.
از سوی دیگر، افزایش مصرف آب شرب و برداشت از زاینده رود برای تأمین نیاز سایر نقاط کشور، بحران آب در پاییندست را تشدید کرده است و نتیجه این شرایط آن بوده که بسیاری از کشاورزان که نسلها شغل اصلیشان کشاورزی بوده یا فعالیت خود را رها کردهاند یا برای ادامه کار ناچار به برداشت از آبهای زیرزمینی شدهاند و این روند افت شدید سطح آبهای زیرزمینی را به دنبال داشته و به یک چالش مهم زیست محیطی در فلات مرکزی ایران تبدیل شده است.
اما افت سطح آبهای زیرزمینی در دشت اصفهان-برخوار پدیدهای نیست که تنها به خشک شدن زاینده رود مربوط باشد و این روند از دهه ها قبل و به دلیل برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی آغاز و با خشک شدن زاینده رود، شرایطش بحرانیتر شد. همچنین افزایش برداشت آب در مناطق بالادست، فشار مضاعفی بر منابع آبی این دشت وارد کرد و موجب تشدید افت آبخوانها شد که این موضوع امروز یکی از مهمترین چالشهای زیست محیطی و کشاورزی استان اصفهان به شمار میرود.
دشت فناوری برخوار با هدف مدیریت پایدار منابع آب و توسعه کشاورزی دانشبنیان طراحی شده است. این طرح علاوه بر کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی و حرکت به سمت احیای آبخوان دشت اصفهان-برخوار، توسعه تولید محصولات راهبردی با ارزش افزوده بالا از جمله بذر را دنبال میکند و همچنین قرار است این منطقه به نخستین عرصه عملیاتی کشور برای استقرار، آزمون و نمایش فناوریهای نوین کشاورزی تبدیل شود تا شرکتهای دانشبنیان بتوانند فناوریهای خود را در مقیاس واقعی به کار گیرند.
ما به جد معتقدیم باید برای احیای زاینده رود که در واقع احیای حیات در فلات مرکزی ایران است، طرحهای عملیاتی و ماندگار اجرا شود.
ایرنا: چه عواملی دشت برخوار را به گزینهای مناسب برای اجرای این طرح تبدیل کرده است؟
دشت برخوار به دلیل همجواری با شهر اصفهان، نزدیکی به فرودگاه، دسترسی مناسب به شبکههای حملونقل، مجاورت با شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان و دانشگاههای بزرگ و همچنین حضور کشاورزان توانمند و استقبال آنان از فناوریهای نوین، ظرفیت مناسبی برای اجرای این طرح دارد. در واقع موفقیت این برنامه در گرو ارتباط مؤثر میان کشاورزان و شرکتهای فناور است تا فناوریها از مرحله تحقیق فراتر رفته و به صورت عملیاتی در مزارع و واحدهای تولیدی به کار گرفته شوند.
ایرنا: این طرح چه نقشی در مدیریت بحران آب و احیای زاینده رود خواهد داشت؟
بخشی از راهکارها مربوط به افزایش عرضه آب از طریق طرحهای انتقال آب است که در حال اجرا است اما بخش مهمتر، مدیریت مصرف آب در سراسر حوضه آبریز زاینده رود، چه در بالادست و چه در پاییندست و جایگزینی کشاورزی سنتی با کشاورزی نوین و کمآببر است. هدف این است که هم مصرف آب کاهش یابد، هم کشاورزان بتوانند به فعالیت اقتصادی خود بازگردند و هم فشار بر منابع آب زیرزمینی کمتر شود.
ایرنا: چه فناوریهایی میتوانند در تحقق این هدف نقشآفرین باشند؟
روشهای مختلفی برای این موضوع وجود دارد و توسعه کشتهای گلخانهای، استفاده از سامانههای هیدروپونیک و آکواپونیک و همچنین گسترش فعالیتهای شیلات با استفاده از فناوریهای نوین از جمله این ظرفیتها است، این فناوریها میتوانند با مصرف آب کمتر، بهرهوری بیشتری ایجاد کنند.
در حوزه گلخانهها نیز فناوریهای متعددی برای ساخت، تجهیز و مدیریت هوشمند وجود دارد که میتواند مصرف آب را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
فناوری در تمام این طرحها چه در حوزه کشاورزی، شیلات، ساخت گلخانهها و روشهای نوین آبیاری و چه در هوشمندسازی سامانههای آبیاری و گلخانهها نقش اساسی دارد. امروز فناوریهای متنوعی در این حوزه وجود دارد که میتواند مصرف آب را در مقایسه با روشهای سنتی تا حدود یکدهم کاهش دهد و در کنار آن، کیفیت محصول، میزان تولید و بهرهوری نیز افزایش پیدا کند و در نهایت سود بیشتری نصیب کشاورزان میشود.
اجرای این طرح چه دستاوردی برای کشاورزان و منابع آبی استان خواهد داشت؟
اگر بتوانیم کشاورزی سنتی را به کشاورزی مدرن، کمآببر و پربازده تبدیل کنیم، کشاورزان دوباره به شغل اصلی خود بازمیگردند، درآمد آنها افزایش مییابد و فشار بر منابع آب زیرزمینی نیز کاهش پیدا میکند و این همان مسیری است که میتواند به احیای زاینده رود، پایداری منابع آب و توسعه پایدار کشاورزی در استان اصفهان کمک کند.
به گزارش ایرنا، دشت برخوار در استان اصفهان و شهرستان برخوار، پهنهای گسترده به وسعت ۱۸۶۳ کیلومتر مربع است , «دشت فناوری برخوار» با سرمایهگذاری ۹۰ هزار میلیارد ریالی که با تفاهمنامه سهجانبه میان استانداری اصفهان، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و صندوق نوآوری و شکوفایی اجرا میشود یکی از ظرفیتهای کشاورزی و محلهای اجرای طرحهای گلخانهای شهرستان برخوار در استان اصفهان است.
