به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد آموزش و پرورش همواره به عنوان زیربناییترین نهاد توسعه هر کشور شناخته میشود؛ نهادی که کیفیت عملکرد آن، آینده اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی امنیتی یک جامعه را رقم میزند. با این حال، تحولات پرشتاب جهان، گسترش فناوریهای نوین، تغییر سبک زندگی، ظهور هوش مصنوعی و نیاز بازار کار به مهارتهای جدید، ضرورت بازنگری در شیوههای آموزش را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است.
نظام آموزشی ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. سالهاست که کارشناسان تعلیم و تربیت بر این باورند که مدلهای سنتی آموزش که عمدتاً بر حفظیات، انتقال یکسویه مطالب و ارزشیابی مبتنی بر آزمونهای کتبی استوار است، دیگر پاسخگوی نیازهای نسل امروز نیست. از همین رو، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به عنوان نقشه راه نظام تعلیم و تربیت کشور، مسیر حرکت از آموزش حافظهمحور به سوی تربیت انسانهای خلاق، مسئولیتپذیر، مهارتآموز و دارای هویت ایرانی ـ اسلامی را ترسیم کرده است.
با وجود گذشت سالها از تصویب این سند، بسیاری از صاحبنظران معتقدند اجرای آن هنوز با فاصله قابل توجهی از اهداف پیشبینی شده همراه است و تحقق کامل آن نیازمند تغییر نگرش مدیریتی، بازآفرینی ساختارها، توانمندسازی معلمان و مشارکت همه دستگاههای مسئول است.
تغییر از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند
یکی از مهمترین محورهای اجرای سند تحول بنیادین، تحول در شیوه مدیریت آموزش و پرورش است. کارشناسان معتقدند تا زمانی که نظام اداری و مدیریتی این دستگاه با الگوهای سنتی اداره شود، نمیتوان انتظار تحول در کلاس درس را داشت.
در همین راستا، مدیرکل آموزش و پرورش خراسان شمالی نیز در جلسه شورای راهبری تحول اداری این ادارهکل، بر ضرورت تغییر نگرش مدیریتی تأکید کرد.
علی متقیان با اشاره به اینکه آموزش و پرورش بزرگترین دستگاه اجرایی کشور است، اظهار داشت: گستردگی و تنوع سرمایه انسانی در این مجموعه، جایگاه ویژهای برای آموزش و پرورش ایجاد کرده و موفقیت این دستگاه در گرو استفاده صحیح از این ظرفیت عظیم است.
وی افزود: امروز باید از مدیریت سنتی فاصله بگیریم و به سمت مدیریت هوشمند حرکت کنیم؛ زیرا تحقق رسالت اصلی آموزش و پرورش بدون بهرهگیری درست از نیروی انسانی امکانپذیر نیست و لازم است از تمام ظرفیتها و توانمندیهای همکاران برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش استفاده شود.
مدیرکل آموزش و پرورش خراسان شمالی با بیان اینکه تحول اداری صرفاً به تغییر چارتهای سازمانی محدود نمیشود، تصریح کرد: رصد مستمر، ارزیابی عملکرد و نظارت بر نحوه بهکارگیری نیروها از ارکان اصلی تحول اداری است تا اطمینان حاصل شود هر فرد در جایگاه متناسب با توانمندیهای خود فعالیت میکند.
مدرسه باید از حافظهمحوری فاصله بگیرد
مهنا سید یک استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت در گفتوگو با خبرنگار تسنیم میگوید: امروز دانشآموزان تنها به انتقال اطلاعات نیاز ندارند، زیرا با وجود اینترنت و هوش مصنوعی، دسترسی به اطلاعات بسیار آسان شده است.
وی معتقد است آنچه اهمیت دارد، آموزش مهارت حل مسئله، تفکر انتقادی، کار گروهی، مسئولیتپذیری، سواد رسانهای و مهارت تصمیمگیری است؛ موضوعاتی که در سند تحول بنیادین نیز بر آنها تأکید شده اما هنوز در بسیاری از مدارس به شکل مطلوب اجرا نمیشود.
به گفته این کارشناس، کلاس درس باید از محیطی صرفاً آموزشی به محیطی تربیتی، پژوهشمحور و مهارتآفرین تبدیل شود؛ جایی که دانشآموز صرفاً شنونده نباشد بلکه نقش فعالی در فرآیند یادگیری ایفا کند.
معلم، محور اصلی تحول
کارشناسان بر این باورند که هیچ تحول پایداری بدون توانمندسازی معلمان امکانپذیر نیست. اگرچه توسعه زیرساختهای آموزشی و فناوری اهمیت دارد، اما همچنان معلم مهمترین عنصر تحول در نظام تعلیم و تربیت محسوب میشود.
آرین پور یکی از کارشناسان آموزش در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار کرد: اجرای سند تحول بنیادین زمانی موفق خواهد بود که معلمان فرصت آموزشهای نوین، ارتقای مهارتهای حرفهای و مشارکت در تصمیمسازیهای آموزشی را داشته باشند.
وی افزود: امروز معلم باید نقش راهبر آموزشی را ایفا کند؛ فردی که دانشآموز را به سمت کشف استعدادها، خلاقیت و یادگیری مادامالعمر هدایت میکند، نه صرفاً انتقالدهنده مطالب کتاب درسی.
تحولات جهانی نشان میدهد مدارس موفق دنیا، آموزش را به زندگی واقعی پیوند زدهاند. مهارتآموزی، کارآفرینی، فناوری، پژوهش، اخلاق حرفهای و مسئولیت اجتماعی به بخش جداییناپذیر برنامههای آموزشی تبدیل شده است.
کارشناسان معتقدند سند تحول بنیادین نیز دقیقاً همین مسیر را دنبال میکند و تلاش دارد مدرسه را از فضایی صرفاً آموزشی به محیطی تربیتی، فرهنگی، اجتماعی و مهارتی تبدیل کند؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند همکاری خانوادهها، دانشگاهها، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی است.
تحول؛ ضرورتی برای آینده ایران
تحولات شتابان جهان، آموزش و پرورش را در برابر انتخابی مهم قرار داده است؛ یا حرکت همگام با تغییرات و تربیت نسلی توانمند برای آینده، یا ادامه روشهای گذشته و افزایش فاصله میان مدرسه و نیازهای جامعه.
کارشناسان بر این باورند که اجرای دقیق سند تحول بنیادین، علاوه بر اصلاح ساختارهای اداری، نیازمند تغییر در فرهنگ سازمانی، شیوههای تدریس، نظام ارزشیابی، تربیت معلم، مدیریت منابع انسانی و نگاه جامعه به آموزش است.
سند تحول بنیادین آموزش و پرورش صرفاً یک سند اداری یا مجموعهای از دستورالعملها نیست، بلکه نقشه راهی برای ساخت آینده کشور به شمار میرود. تحقق اهداف این سند، نیازمند عزم ملی، مدیریت هوشمند، بهرهگیری از ظرفیت معلمان، مشارکت خانوادهها و استفاده از فناوریهای نوین است.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، عبور از آموزش حافظهمحور و حرکت به سمت تربیت انسانهای خلاق، متعهد، مهارتآموز و مسئولیتپذیر است؛ نسلی که بتواند در دنیای پیچیده فردا، علاوه بر حفظ هویت ایرانی و اسلامی خود، نقشآفرین توسعه و پیشرفت کشور باشد. آموزش و پرورش، اگر به معنای واقعی متحول شود، نهتنها کیفیت مدارس بلکه آینده ایران را نیز متحول خواهد کرد.
انتهای پیام/311/.
