ایمان دهاقین، عصر دوشنبه ۲۲ تیر در حاشیه نشست انجمن میراث فرهنگی استان اصفهان اظهار کرد: شما خوشبخت هستید که آسمان اصفهان را بر فراز خود میبینید و در برابر، گنبد مسجد امام، مسجد شیخ لطفالله، عمارت عالیقاپو و دیگر آثار ارزشمندی قرار دارند که هر یک پیامی از هویت اصفهان، جایگاه این شهر و ویژگیهای مردم اصفهان را به زیباترین شکل ممکن به جهانیان معرفی میکنند.
وی اظهار کرد: زمانی که از میراث فرهنگی سخن گفته میشود، ذهن بسیاری از افراد تنها به سمت بناهای تاریخی میرود؛ در حالی که در معنایی عمیقتر، میراث فرهنگی در واقع الگوی آزمودهشده زیست در این سرزمین است. پیشینیان ما با آزمون و خطاهای فراوان، شیوههای موفق زندگی را بهدست آوردند و شاید بهترین تعبیر برای آن «سنت» باشد؛ سنتی که امروز از آن نام میبریم، اما فراموش کردهایم آن را با شرایط روز معاصر کنیم.
دبیر انجمنهای میراث فرهنگی کشور بیان کرد: این سنت در کالبد فرهنگی ما متجلی شده است. مردم اصفهان در روزگاران قدیم، واقعاً اهل اصفهان بودند و شیوه زندگی خود را با بستر فرهنگی و محیط طبیعی این سرزمین تطبیق داده بودند. در حوزه قنات ایرانی که آن نیز در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است، محاسبات نشان میدهد مجموع طول قنوات کشور حدود ۴۰۰ هزار کیلومتر است؛ در حالی که فاصله زمین تا ماه حدود ۳۵۰ هزار کیلومتر است. این موضوع نشان میدهد ایرانیان در مدیریت منابع آب به الگویی رسیده بودند که توانسته بودند بر اساس آن، منابع آب را بهدرستی مدیریت کنند.
دهاقین گفت: زمانی که اصفهان با بحرانهای امروز مواجه نبود، قناتها وجود داشتند و مدیریت منابع آب نیز بر پایه همین الگوهای بومی انجام میشد. بنابراین اگر میراث فرهنگی را با چنین گستره و دامنهای تعریف کنیم، آنگاه میتواند بهترین نقشه راه برای توسعه شهر باشد. در کنار انجمن میراث فرهنگی، انجمن محیط زیست نیز با همین نگاه شکل گرفته است؛ زیرا هر دستگاه اجرایی سهم و مسئولیتی در حفاظت از میراث فرهنگی دارد.
وی خاطرنشان کرد: یکی از نگاههای نادرستی که طی دهههای اخیر در نظام حکمرانی میراث فرهنگی شکل گرفته، این است که همه انتظار دارند تنها وزارت میراث فرهنگی از آثار تاریخی حفاظت کند. این نگاه باید تغییر کند و همه دستگاهها باید سهم خود را در این حوزه ایفا کنند. همانگونه که در گذشته بازاریان، مردم و اقشار مختلف در مرمت و نگهداری آثار تاریخی مشارکت داشتند، امروز نیز همه دستگاهها باید در این زمینه نقشآفرین باشند.
دبیر انجمنهای میراث فرهنگی کشور ادامه داد: برای نمونه، در حوزه آموزش و پرورش، در کشور انگلستان بسیاری از کلاسهای درس در موزهها برگزار میشود. اگر ما نیز با چنین نگاهی عمل کنیم و نسل جدید را با میراث فرهنگی، هویت تاریخی و آثار ارزشمند کشور آشنا سازیم، ارتباط عمیقتری میان آنان و سرزمینشان شکل خواهد گرفت و بهسادگی حاضر نخواهند بود شهر و کشور خود را ترک کنند.
دهاقین بیان کرد: امروز بسیاری از کشورهای جهان برای حفاظت از میراث فرهنگی، سرمایهگذاری خود را از سنین کودکی آغاز کردهاند و آموزش را از چهار و پنج سالگی و دوره دبستان دنبال میکنند. اگر بخواهیم میراث فرهنگی را حفظ کنیم، باید روی آگاهی جامعه سرمایهگذاری کنیم. رسانه ملی نیز یکی از ارکان مهم حفاظت از میراث فرهنگی است؛ زیرا اگر بدانیم اثری که در اختیار ما قرار دارد چه ارزش و جایگاهی دارد، قطعاً بهتر از آن حفاظت خواهیم کرد.در حوزه میراث فرهنگی، هیچ مدل اقتصادی قادر به قیمتگذاری واقعی آثار تاریخی نیست؛ بههمین دلیل در ادبیات جهانی به جای واژه «قیمت»، از مفهوم «ارزش» استفاده میشود.
وی همچنین گفت: شهرداریها نیز نقش مهمی در این زمینه دارند. اگر توسعه شهر را بر پایه بافت تاریخی سامان دهیم، ضمن پاسخگویی به نیازهای امروز، از گسترش معماری و شهرسازی غربگرایانهای که هیچ سنخیتی با سنت، فرهنگ و معماری ایرانی ـ اسلامی ندارد، جلوگیری خواهیم کرد. وزارت راه و شهرسازی نیز در این حوزه مسئولیت دارد. جنگ اخیر، در کنار همه تلخیهایش، تلنگری بود تا درباره موضوعاتی مانند پدافند غیرعامل فرهنگی و جایگاه استقرار مراکز مدیریتی در بافت تاریخی شهرها بازنگری کنیم.
نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی توضیح داد: باید این پرسش را مطرح کنیم که آیا جایگاه استانداری اصفهان باید در دولتخانه صفوی باشد و آیا برخی کاربریهای موجود در مجاورت آثار تاریخی باید حفظ شوند یا خیر؟ این موضوعات، بخشی از مباحث مرتبط با توسعه، پدافند غیرعامل و حفاظت از میراث فرهنگی است. هیچ کشوری در جهان قادر نیست تنها با اتکا به دولت از همه آثار تاریخی خود حفاظت کند. امروز در کشور حدود یک میلیون اثر فرهنگی و تاریخی وجود دارد و حتی اگر تمام نیروهای حفاظتی را نیز در این حوزه مستقر کنیم، باز هم پاسخگوی این حجم گسترده از آثار نخواهند بود.
دهاقین یادآور شد: علاوهبر آثار ملموس، آثار ناملموس فراوانی همچون نوروز، آیینها، سنتها، علوم و دانشهای بومی نیز وجود دارد که نیازمند حفاظت هستند. از اینرو، اگر مردم را بهعنوان رکن اصلی حفاظت از میراث فرهنگی وارد میدان کنیم و این حوزه را مردمیسازی کنیم، آیندهای روشن برای میراث فرهنگی کشور رقم خواهد خورد.
انتهای پیام
