وحدت عیدی در این مراسم با گرامیداشت ۲۵ تیر، روز ثبت این میراث ارزشمند، اظهار کرد: هنر قناتسازی، میراث گرانبهای نیاکان ماست که با قدمتی بیش از ۲۵۰۰ سال، نشاندهنده نبوغ و دانش مهندسی ایرانیان در بهرهبرداری هوشمندانه از منابع آب است.
فرماندار بم با بیان اینکه قناتهای ایرانی تنها یک سازه آبی ساده نیستند، افزود: برخلاف تصور برخی، حفر و احیاء قنات فراتر از یک فعالیت معمولی است؛ این سازهها حاصل محاسبات دقیق مهندسی، شیبسنجی و محاسبات پیچیده ریاضی است که از هزاران سال پیش و با کمترین امکانات، توسط ایرانیان ابداع شده و سینه به سینه به نسلهای امروز رسیده است.
وی با اشاره به اهمیت حیاتی قنات در مناطق کویری و گرم و خشک، بیان کرد: در دورانی که تکنولوژیهای امروزی وجود نداشت، قناتها در مناطق کمباران حکم حیات را داشتند و تداوم تمدن در این مناطق مرهون این شاهکار مهندسی است.
عیدی در ادامه با تبیین مزیتهای قنات نسبت به روشهای نوین استحصال آب، گفت: مهمترین ویژگی قنات که آن را از چاههای عمیق متمایز میکند، سازگاری آن با طبیعت است. قنات به سفرههای آب زیرزمینی آسیب وارد نمیکند و برخلاف روشهای پمپاژ مکانیکی، تنها از آب بینبافتی بهره میبرد و آن را بدون ایجاد آلودگی و تخریب محیطزیست به سطح زمین هدایت میکند.
وی در پایان با تجلیل از مقنیان و تلاشگران این عرصه، اظهار کرد: ما قدردان زحمات تمامی کسانی هستیم که این هنر و دانش دیرینه را حفظ کردهاند. ضرورت دارد نسل جدید نیز با درک اهمیت این میراث ماندگار، نسبت به صیانت از دانش بومی مقنیگری و حفظ قناتها به عنوان شریانهای حیاتی منطقه بیش از پیش اهتمام ورزند.
ضرورت احداث سیلبندهای حفاظتی برای تداوم حیات قنوات بم
در ادامه این مراسم منیره ستارزاده مدیر پایگاه میراث جهانی قنات بم با اشاره به فعالیت بیش از ۴۰ مقنی در منطقه جنوبشرق استان کرمان، اظهار کرد: مقنیان حاضر در این جلسه از فعالترین نیروهایی هستند که در گسترهای شامل بم، بروات، دهبکری، جیرفت، فهرج، شیرگان، نرماشیر و گنبکی مشغول به فعالیت بوده و همزمان به انتقال تجربیات و آموزش نیروهای جدید میپردازند.
وی با اشاره به روند کاری مقنیان گفت: فعالیتهای لایروبی و احیاء قنوات عمدتاً در فصل تابستان انجام میشود و در فصل زمستان با توجه به بارشها، تمرکز بر حفاظت از این سازههای آبی است.
ستارزاده با بیان اینکه در محدوده باغشهر جهانی بم ۵۲ رشته قنات وجود دارد، افزود: متأسفانه ۱۳ رشته قنات در این منطقه خشک شده که بخش عمده آنها در شهر بروات واقع شدهاند. یکی از چالشهای اصلی، ورود سیلابهای فصلی از بالادست (غرب به شرق) است که هرساله به قنوات جنوب شرق بم آسیبهای جدی وارد میکند. راهکار عملیاتی برای این معضل، احداث سیلبندهای خاکی جهت هدایت و جمعآوری سیلاب است که علاوه بر پیشگیری از تخریب، میتواند منجر به تغذیه سفرههای زیرزمینی و قنوات شود.
مدیر پایگاه میراث جهانی قنات بم در بخش دیگری از سخنان خود به چالشهای معیشتی و موروثی بودن حرفه مقنیگری پرداخت و بیان کرد: موضوع بیمه مقنیان علیرغم پیگیریهای مکرر، همچنان بیپاسخ مانده است. همین امر موجب شده تا بسیاری از استادکاران انگیزهای برای ترغیب فرزندان خود به این حرفه نداشته باشند و انتقال این دانش تجربی و سنتی به نسلهای بعدی با خطر جدی مواجه شود.
وی در پایان با اشاره به مشکل تأمین سوخت ماشینآلات مقنیان خاطرنشان کرد: طی یک ماه و نیم اخیر، قطع سهمیه گازوئیل دستگاهها و تراکتورها موجب توقف عملیات لایروبی و احیا در برخی قنوات شده بود که با پیگیریهای صورتگرفته توسط فرماندار، اداره صنعت، معدن و تجارت و شرکت پخش فرآوردههای نفتی، مقرر شد این مشکل رفع و سهمیه سوخت فعالان این حوزه تخصیص یابد.
انتهای پیام
