به گزارش ایرنا، هنوز هم برای بسیاری از خانوادهها اولین واکنش به بیماری، پیدا کردن نزدیکترین پزشک متخصص است. کمتر کسی پیش از مراجعه به این فکر میکند که شاید همه این مسیر، از یک پزشک عمومی آغاز شود. سالها نظام درمان به گونهای پیش رفته که مراجعه مستقیم به متخصص، برای بسیاری به یک عادت تبدیل شده کهاین عادت هم هزینه درمان را بالا میبرد، هم زمان بیماران را گرفته و بار مضاعفی بر دوش نظام سلامت گذاشته است.
کافی است یکی از اعضای خانواده به چند نوبت ویزیت تخصصی، آزمایش، تصویربرداری یا بستری نیاز پیدا کند تا هزینههای درمان، آرامآرام جای خود را در سبد معیشت باز کند این مسیر برای خانوادههایی که در روستاهای دورافتاده یا شهرهای کوچک زندگی میکنند دشوارتر است؛ بسیاری از بیماران بهویژه در روستاهای مرزی گنبدکاووس و مراوهتپه برای یک ویزیت تخصصی، آزمایش یا تصویربرداری ناچارند مسیرهای طولانی را طی کنند و هزینههایی بپردازند که گاه بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه خانوار را میبلعد.
از سوی دیگر متخصصان حوزه سلامت سالها است نسبت به پدیدهای هشدار میدهند که شاید کمتر به چشم مردم بیاید؛ مراجعات مستقیم و غیرضروری به پزشکان متخصص، انجام آزمایشها و تصویربرداریهایی که همیشه ضرورتی برای آنها وجود ندارد و نبود یک پرونده واحد که سابقه درمان هر بیمار را در اختیار پزشکان قرار دهد. نتیجه این چرخه، افزایش هزینه برای خانوادهها و فشار مضاعف بر نظام سلامت را به همراه داشته که این فشارها در استانهایی مانند گلستان با پراکندگی جمعیت، روستاهای متعدد و فاصله برخی مناطق با مراکز تخصصی بیشتر احساس میشود.
در راستای همین مسائل، دولت چهاردهم آستین همت بالا زد تا با اجرای طرح پزشک خانواده، این چرخه معیوب را اصلاح کند و از مراجعههای غیرضروری بکاهد، مسیر درمان بیماران را هدفمند کند و سهم پرداخت از جیب مردم را کاهش دهد.
پاییز ۱۴۰۴ و در آغاز این طرح گلستان نیز به عنوان یکی از استانهای پیشرو، اجرای این برنامه را آغاز کرده و در فاز نخست، آققلا در کنار شهرهای قائن، مرند و خدابنده، به عنوان شهرهای پیشگام این نهضت سلامت انتخاب شده است.
اگرچه با وجود آغاز اجرای پزشک خانواده در آققلا، هنوز بسیاری از شهروندان اطلاع دقیقی از سازوکار این طرح، نحوه ارجاع به پزشکان متخصص و خدماتی که در قالب آن ارائه میشود، ندارند در مقابل برخی گلستانیها که تجربه استفاده از این خدمات را داشتند این طرح را مفید و رضایتبخش ارزیابی میکنند.
مریم که چند بار از خدمات پزشک خانواده استفاده کرده، کاهش هزینههای درمان را از مهمترین مزیتهای این طرح میداند و معتقد است؛ در شرایط اورژانسی هنوز ابهامهایی وجود دارد.
وی میگوید؛ گاهی نیمهشب حال بیمار ناگهان بد میشود و مجبوریم مستقیم به اورژانس برویم اما از ما برگه ارجاع پزشک خانواده میخواهند در حالی که در آن ساعت دسترسی به پزشک خانواده امکانپذیر نیست و در نهایت هم هزینهها به صورت آزاد محاسبه میشود.
در سوی دیگر حسین که ساکن یکی از روستاهای آققلا است، تجربه متفاوتی از اجرای این طرح دارد و بیان میکند؛ پزشک خانواده و تیم سلامت روستا تنها منتظر مراجعه بیماران نمیمانند و حتی اگر خود مردم پیگیر نباشند برای انجام مراقبتهای دورهای، کنترل فشار خون، آزمایشها و سایر خدمات پیشگیرانه با آنها تماس میگیرند که همین پیگیریهای مستمر باعث شده بسیاری از ساکنان روستا توجه بیشتری به وضعیت سلامت خود داشته باشند.
رییس دانشگاه علوم پزشکی گلستان در همین باره در گفتوگو با خبرنگار ایرنا پزشک خانواده را یکی از مهمترین برنامههای تحول نظام سلامت کشور دانست و اظهار کرد: اهمیت این طرح به اندازهای است که رییسجمهور در سفر به گلستان روند اجرای آن را به صورت ویژه بررسی و در استانداری جلسهای اختصاصی برای پیگیری برنامه برگزار کرد.
به گفته دکتر محسن ابراهیمی؛ مهمترین تغییر این طرح، حذف ارتباط مالی مستقیم میان پزشک و بیمار است به گونهای که اگر بیمار از مسیر نظام ارجاع و پزشک خانواده وارد چرخه درمان شود هزینه بستری در بیمارستانهای دولتی برای او به صفر میرسد.
وی با بیان اینکه هزینههای درمان در سالهای اخیر فشار قابل توجهی بر خانوادهها وارد کرد، افزود: اگر بخش زیادی از درآمد یک خانوار صرف درمان شود معیشت خانواده با مشکل روبهرو خواهد شد و پزشک خانواده برای جلوگیری از همین وضعیت طراحی شده است.
رییس دانشگاه علوم پزشکی گلستان ادامه داد: در این الگو پزشک خانواده تنها نقش ویزیتکننده را ندارد بلکه همراه و راهنمای بیمار در تمام مراحل درمان است و با بررسی وضعیت فرد از انجام آزمایشها و اقدامات تشخیصی غیرضروری جلوگیری میکند که با این اقدام علاوهبر کاهش هزینهها به مدیریت منابع نظام سلامت نیز کمک خواهد کرد.
ابراهیمی یکی دیگر از ویژگیهای این طرح را تشکیل پرونده الکترونیک سلامت برای همه افراد عنوان کرد و گفت: تمام سوابق درمانی، آزمایشها، وضعیت تغذیه، سلامت روان و سایر اطلاعات پزشکی افراد در این پرونده ثبت میشود و تیم سلامت به صورت فعال وضعیت افراد را پیگیری خواهد کرد بهطوری که دیگر پزشک منتظر مراجعه بیمار نمیماند و خود روند مراقبت از سلامت افراد را دنبال میکند.
به گفته وی؛ چهار ویزیت نخست در قالب این طرح رایگان خواهد بود و اگر بیمار به خدمات تخصصی نیاز داشته باشد از طریق نظام ارجاع برای او نوبت تعیین میشود تا بدون سرگردانی و اتلاف وقت، در زمان مشخص به پزشک متخصص مراجعه کند.
رییس دانشگاه علوم پزشکی گلستان با اشاره به روند توسعه این برنامه در کشور افزود: پزشک خانواده ابتدا در پنج شهر کشور اجرا شد و سپس به ۲۰ و ۴۵ شهر دیگر گسترش یافته و پیشبینی میشود در مراحل بعدی حدود ۶۵ شهرستان دیگر نیز به این طرح اضافه شوند.
ابراهیمی با تاکید بر اینکه گلستان از نخستین استانهای مجری این برنامه است، بیان کرد: شهرستان آققلا به دلیل فراهم بودن زیرساختها به عنوان یکی از مناطق مناسب برای اجرای پزشک خانواده مورد توجه قرار گرفته و برنامهریزی شده پس از آن، اجرای طرح در دیگر شهرها و روستاهای استان نیز توسعه یابد.
وی با تاکید بر اینکه موفقیت این طرح نیازمند همراهی مردم است، یادآور شد: تغییر الگوی مراجعه به مراکز درمانی یک شبه اتفاق نمیافتد و اجرای کامل پزشک خانواده به فرهنگسازی، اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی نیاز دارد.
رییس دانشگاه علوم پزشکی گلستان درباره پرونده الکترونیک سلامت نیز گفت: زیرساخت این سامانه در استان از سالهای گذشته ایجاد شده و اکنون برای حدود ۹۵ درصد جمعیت پرونده سلامت تشکیل شده، در قالب طرح پزشک خانواده، این پروندهها تکمیل و جامعتر میشوند تا همه اطلاعات درمانی افراد در یک سامانه واحد ثبت و قابل پیگیری باشد.
ابراهیمی همچنین به برخی دغدغههای مطرح شده از سوی شهروندان درباره دسترسی به پزشک خانواده پاسخ داد و افزود: پزشکان خانواده در ساعات اداری به طور کامل در مراکز تعیینشده حضور دارند و در برخی مراکز نیز خدمات عصرگاهی ارائه میشود علاوهبر این، امکان دریافت مشاوره تلفنی از طریق تیم سلامت فراهم است و دانشگاه علوم پزشکی نیز در حال راهاندازی یک شماره چهار رقمی برای پاسخگویی و پشتیبانی از مردم در زمینه پزشک خانواده است.
وی با اشاره به تغییر فرایند ارجاع بیماران افزود: با اجرای کامل طرح، دیگر نیازی به دریافت برگه ارجاع به شیوه سنتی نخواهد بود و پزشک خانواده پس از معاینه، در صورت نیاز به صورت الکترونیکی برای بیمار نزد پزشک متخصص نوبت ثبت میکند؛ بنابراین بیمار با اطلاع از زمان، مکان و نام پزشک معالج، مستقیما به مرکز درمانی مراجعه خواهد کرد.
اما در کنار خوشبینی مسوولان حوزه سلامت، بخشی از جامعه پزشکی نسبت به فراهم بودن پیشنیازهای اجرای سراسری پزشک خانواده تردید دارد. برخی پزشکان عمومی معتقدند موفقیت این طرح بیش از آنکه به ابلاغ دستورالعملها وابسته باشد به تامین منابع مالی پایدار و عمل سازمانهای بیمهگر به تعهداتشان گره خورده است.
یکی از پزشکان عمومی گلستان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت: هرچند بارها اعلام شده بود اجرای پزشک خانواده با پرداختهای منظم همراه خواهد بود اما در عمل پرداخت مطالبات پزشکان نظم پایداری نداشت و افزایش سرانه پزشک خانواده نیز متناسب با نرخ تورم پیش نرفت.
وی معتقد است؛ اجرای موفق این برنامه علاوهبر استقرار پزشکان خانواده، به شبکهای گسترده از پزشکان متخصص، مراکز درمانی و قراردادهای پایدار با بیمهها نیاز دارد که به نظر میرسد این زیرساخت هنوز به طور کامل فراهم نشده است.
این پزشک عمومی همچنین با انتقاد از تاخیر سازمانهای بیمهگر در پرداخت مطالبات افزود: بیمه سلامت و سازمان تامین اجتماعی در برخی موارد مطالبات پزشکان و مراکز درمانی را با تاخیرهای چندماهه پرداخت میکنند تاخیرهایی که گاه به پنج، ۶ و حتی هشت ماه میرسد. در شرایطی که هزینههای اداره مطب و ارائه خدمات درمانی همپای تورم افزایش یافته، ادامه این روند میتواند انگیزه پزشکان برای مشارکت در اجرای طرح را کاهش دهد.
وی تاکید کرد: اگر بیمهها در انجام تعهدات فعلی خود با مشکل مواجه هستند طبیعی است که درباره تامین منابع مالی اجرای سراسری پزشک خانواده نیز پرسشهایی مطرح شود. این مساله بسیار مهم است و در جلب اعتماد جامعه پزشکی و موفقیت این برنامه ملی نقش مهمی دارد.
اما رییس دانشگاه علوم پزشکی گلستان در پاسخ به این دغدغهها تاکید کرد که دانشگاه علوم پزشکی و وزارت بهداشت در حال تامین زیرساختها و منابع لازم برای اجرای تدریجی برنامه هستند و پرداخت مطالبات نیز در حال پیگیری است.
اکنون نسخه جدید طرح پزشکی خانواده و نظام ارجاع در آققلا استان گلستان در ابتدای راه قرار دارد؛ مسیری که موفقیت آن نه فقط به تامین منابع و زیرساختها بلکه به اعتماد مردم، همراهی جامعه پزشکی و پایبندی بیمهها به تعهداتشان وابسته است. اگر این سه ضلع همزمان تقویت شود پزشک خانواده میتواند از یک برنامه اداری به تغییری ملموس در زندگی روزمره مردم تبدیل شود.
