آنتونیو راتین در سال ۱۹۶۶؛ دیگو مارادونا در سال ۱۹۸۶؛ دیوید بکام در سال ۱۹۹۸.
این نامها و این لحظهها بخشی از افسانههای فوتبال جهان هستند. حالا، روز چهارشنبه، انگلیس و آرژانتین بار دیگر در بزرگترین صحنه فوتبال جهان مقابل هم قرار میگیرند؛ اما این بار برای نخستین مرتبه در تاریخ، نبرد دو تیم در مرحله نیمهنهایی جام جهانی برگزار میشود؛ دیداری که جایگاه حضور در فینال روز یکشنبه را تعیین خواهد کرد.
این مسابقه، فراتر از یک دیدار معمولی فوتبال، بازتابدهنده دههها رقابت تاریخی، اختلافات سیاسی و خاطرات تلخ میان دو کشور خواهد بود. درگذشت آنتونیو راتین، کاپیتان پیشین تیم ملی آرژانتین، در این هفته بار دیگر یکی از نخستین جنجالهای بزرگ فوتبالی میان دو کشور را زنده کرد.
در جام جهانی ۱۹۶۶ که به میزبانی انگلیس برگزار شد، دو تیم در مرحله یکچهارم نهایی به مصاف هم رفتند. راتین که کاپیتان آرژانتین بود، در جریان مسابقه از زمین اخراج شد. او هنگام خروج، پرچم کرنر که روی آن نماد بریتانیا قرار داشت را لمس کرد و سپس روی فرش قرمزی نشست که برای ورود ملکه الیزابت در نظر گرفته شده بود و حاضر نشد زمین را ترک کند. او بعدها مدعی شد هواداران انگلیسی در جریان این اتفاق، قوطیهای آبجو به سمتش پرتاب کردند.
فضای مسابقه از ابتدا تا پایان متشنج بود و انگلیس با پیروزی یک بر صفر راهی مرحله بعد شد؛ تیمی که در نهایت همان تورنمنت را فتح کرد. آلف رمزی، سرمربی وقت انگلیس، پس از بازی با اظهارنظری جنجالی بازیکنان آرژانتین را «حیوان» توصیف کرد. این توهین، زخمی بود که آرژانتینیها هرگز آن را فراموش نکردند.
در این رابطه بخوانید: درگذشت اسطورهای که اخراجش قوانین فوتبال را تغییر داد
بیست سال بعد، در ورزشگاه آزتکا مکزیکوسیتی، دو تیم بار دیگر در مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی مقابل هم قرار گرفتند؛ این بار در شرایطی کاملاً متفاوت. تنها چهار سال پیش از آن، دو کشور درگیر جنگ کوتاهی بر سر جزایر اقیانوس اطلس جنوبی شده بودند؛ جزایری که بریتانیاییها آن را فالکلند و آرژانتینیها مالویناس مینامند. در آن جنگ، ۶۴۹ سرباز آرژانتینی و ۲۵۵ نیروی بریتانیایی کشته شدند و احساسات دو طرف همچنان جریحهدار بود.
در زمین مسابقه، دیگو مارادونا با دو گل تاریخی خود انگلیس را از جام جهانی حذف کرد.
گل دوم یکی از زیباترین گلهای تاریخ فوتبال بود؛ مارادونا از میانه زمین حرکت کرد، چندین بازیکن انگلیس را پشت سر گذاشت و توپ را وارد دروازه کرد. اما گل نخست او که با ضربه دست به ثمر رسید، بعدها به «دست خدا» مشهور شد؛ صحنهای که اگر امروز و در عصر VAR رخ میداد، بهطور قطعی مردود اعلام میشد.
با این حال، برای مارادونا و بسیاری از مردم آرژانتین، آن گل نشانه تقلب نبود؛ بلکه نمادی از پیروزی یک تیم به ظاهر ضعیفتر مقابل قدرتی بزرگ تلقی میشد.
مارادونا در زندگینامه خود با عنوان «ال دیگو» نوشت: «بیشتر از شکست دادن یک تیم فوتبال، شکست دادن یک کشور بود. البته قبل از بازی میگفتیم فوتبال هیچ ارتباطی با جنگ مالویناس ندارد، اما میدانستیم تعداد زیادی از بچههای آرژانتینی آنجا کشته شدهاند؛ مثل پرندگان کوچکی که هدف گلوله قرار گرفته بودند. این انتقام بود.»
کینهای تاریخی
رابطه بریتانیا و آرژانتین برای سالهای طولانی ترکیبی از نزدیکی و خصومت بوده است. این مهاجران بریتانیایی، بهخصوص کارگران راهآهن، بودند که در قرن نوزدهم فوتبال را به آرژانتین آوردند؛ میراثی که هنوز در نام برخی باشگاهها دیده میشود؛ از جمله ریورپلاته و نیولز اولد بویز، باشگاه دوران نوجوانی لیونل مسی.
اما فوتبال آرژانتین در خیابانها و زمینهای خاکی محلی موسوم به «پوتررو» رشد کرد، نه در زمینهای مدارس و زیر نظر مربیان؛ موضوعی که جاناتان ویلسون، نویسنده کتاب «فرشتگان با چهرههای کثیف: تاریخ فوتبال آرژانتین»، به آن اشاره کرده است.
او میگوید: «از دهه ۱۹۲۰، یک روایت اسطورهای درباره فوتبال آرژانتین شکل گرفت؛ اینکه این فوتبال بر پایه نبوغ، استقلال و زیرکی تعریف میشود، در مقابل فوتبال بریتانیایی که بهعنوان فوتبالی مبتنی بر بازی جوانمردانه، نظم و دوندگی شناخته میشد.»
بریتانیا همچنین با توسعه بانکداری، سرمایهگذاری و شبکه راهآهن، زمینه صادرات گوشت گاو و محصولات کشاورزی آرژانتین از منطقه پامپا را فراهم کرد؛ رابطهای که بعدها رنگوبوی یک مناسبات شبهاستعماری به خود گرفت. ورزشهایی مانند چوگان و راگبی نیز از بریتانیا وارد آرژانتین شدند و امروز این کشور در هر دو رشته جایگاه قدرتمندی دارد.
با این حال، این رابطه در بسیاری از موارد یکطرفه بود و حتی پس از کاهش نفوذ بریتانیا در اواسط قرن بیستم، نارضایتی از نخبگان نزدیک به فرهنگ انگلیسی در آرژانتین باقی ماند.
پس از رویارویی سال ۱۹۸۶، دیدار بعدی دو تیم در جام جهانی به سال ۱۹۹۸ بازگشت؛ مسابقهای در مرحله یکهشتم نهایی که بیش از هر چیز با اخراج دیوید بکام به یاد آورده میشود. آرژانتین پس از تساوی در وقت قانونی، در ضربات پنالتی پیروز شد. چهار سال بعد، گل بکام در مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۰۲ باعث شکست آرژانتین مقابل انگلیس شد؛ آخرین تقابل دو تیم در تاریخ جام جهانی تا امروز.
با وجود این پیشینه، بازیکنان انگلیس تاکنون درباره این رقابت تاریخی صحبت ویژهای نکردهاند و بازیکنان آرژانتین نیز در اظهارنظرهای عمومی تلاش کردهاند اهمیت این موضوع را کاهش دهند. به گفته ویلسون، حضور تعداد بیشتری از بازیکنان آرژانتینی در فوتبال اروپا نسبت به گذشته، بخشی از تفاوتهای فرهنگی و فوتبالی قدیمی را کمرنگ کرده است.
لیونل اسکالونی، سرمربی آرژانتین، پس از پیروزی مقابل سوئیس و صعود به نیمهنهایی گفت: «این فقط یک مسابقه فوتبال است. همین. نباید دنبال چیز دیگری بگردیم.»
اما پس از پایان بازی، بازیکنان آرژانتین در کنار هواداران خود جشن گرفتند و یکی از معروفترین شعارهای سکوهای بوینسآیرس را سر دادند: «اگر نمیپری، انگلیسی هستی.»
ویدیوهایی که از رختکن آرژانتین در شبکههای اجتماعی منتشر شد نیز نشان داد بازیکنان شعار دیگری را میخوانند؛ شعاری که در آن از انتقام بابت جام جهانی «دزدیدهشده» ۱۹۹۴ (به باور آرژانتینیها) صحبت میشود؛ تورنمنتی که مارادونا پس از مثبت شدن آزمایش مواد ممنوعه از ادامه حضور در آن محروم شد.
در این شعار آمده است: «این پیروزی برای مالویناس، برای دیگو، برای آخرین جام لئو (مسی) خواهد بود.»
رودریگو دیپائول، هافبک آرژانتین، درباره این مسابقه گفت: «قطعاً این بازی اهمیت زیادی دارد و خاطرات زیادی را زنده میکند؛ به خاطر کاری که دیگو مارادونا انجام داد و اتفاقاتی که در آن زمان رخ داد.» او افزود: «اما باید درک کنیم که این فقط یک مسابقه فوتبال است... بیش از هر چیز، میخواهیم این بازی را ببریم و به فینال برسیم.»
درباره این نبرد جذاب بیشتر بخوانید: انگلیس - آرژانتین؛ دشمنی در فوتبال به پهنای تاریخ/ از دست خدا تا رستگاری بکام؛ از زخمهای قدیمی تا اولین نبرد مسی با سهشیرها
